III KK 208/13

Sygn. akt III KK 208/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Puszkarski

Protokolant Jolanta Włostowska

w sprawie A. M.

skazanej z art. 278 § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk,

w dniu 8 sierpnia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanej,

od wyroku Sądu Rejonowego w O.

z dnia 12 października 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia

środka zabezpieczającego - umieszczenia oskarżonej w

zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego (pkt II wyroku) i

sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania

Sądowi Rejonowemu w O.

UZASADNIENIE

Akt oskarżenia zarzucał A. M. popełnienie przestępstwa z art. 278 § 1 k.k.,

polegającego na tym, że w dniu 16 kwietnia 2009 roku w O., przy ul. P. 16, na

2

terenie CH A. w sklepie H&M, działając wspólnie i w porozumieniu z M. M.

dokonała zaboru w celu przywłaszczenia koszuli męskiej, bluzy dziecięcej, koszuli

dziecięcej o łącznej wartości 259,50 zł. na szkodę sklepu H&M […].

W postępowaniu przygotowawczym dopuszczono dowód z opinii biegłych

lekarzy psychiatrów. Z opinii tej wynika, że A. M. nie jest chora psychicznie ani

upośledzona umysłowo, natomiast rozpoznano u niej zespół uzależnienia

spowodowany używaniem opiatów, zaburzenia osobowości i zaburzenia

adaptacyjne. Biegli uznali, iż w czasie popełnienia przestępstwa podejrzana mogła

rozpoznać znaczenie czynu i pokierować swoim postępowaniem, a nadto, że nie

było bezpośredniego związku między jej uzależnieniem a popełnionym czynem. Ze

względu jednakże na charakter uzależnienia biegli wskazali na konieczność

odbycia przez A. M. terapii w długoterminowym ośrodku terapii uzależnienia od

środków odurzających (k. 46-49).

Sąd Rejonowy w O. na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. przesłuchał

oskarżoną, która przyznała się do popełnienia zarzuconego jej czynu. Nadto ujawnił

bez odczytywania – na podstawie art. 393 § 1 k.p.k. w zw. z art. 394 § 1 i 2 k.p.k. –

pozostałe dowody, w tym opinię psychiatryczną.

Wyrokiem z dnia 12 października 2009 r. Sąd Rejonowy w O. uznał

oskarżoną A. M. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i za to na mocy art.

278 § 1 k.k. skazał ją na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, na podstawie art.

96 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonej umieszczenie w zamkniętym zakładzie

leczenia odwykowego.

Wyrok ten uprawomocnił się w pierwszej instancji w dniu 20 października

2009 r.

Od tego wyroku kasację w trybie art. 521 § 1 k.p.k. wniósł Prokurator

Generalny. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środku

zabezpieczającym na korzyść skazanej A. M., zarzucił rażące i mające istotny

wpływ na treść orzeczenia naruszenie art. 93 k.k. w zw. z art. 96 § 1 k.k.,

polegające na nieuprawnionym przyjęciu, iż zachodzą określone w tych przepisach

przesłanki do zastosowania - wobec oskarżonej A. M. - środka zabezpieczającego

w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego pomimo

3

tego, iż nie zasięgnięto opinii biegłego psychologa i nie wysłuchano biegłego tej

specjalności oraz biegłych lekarzy psychiatrów przed zastosowaniem tego środka.

W konkluzji wniósł o uchylenie orzeczenia w zaskarżonej części i

przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w O.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym.

Z regulacji art. 93 k.p.k., określającej zasady orzekania przewidzianych w

Kodeksie karnym wszystkich środków zabezpieczających związanych z

umieszczeniem w zakładzie zamkniętym, a więc także internowania osoby

skazanej na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej

wykonania za przestępstwo popełnione w związku z uzależnieniem od alkoholu lub

innego środka odurzającego, tj. sytuacji określonej w art. 96 § 1 k.k., jednoznacznie

wynika, że orzeczenie środka wskazanego w art. 96 § 1 k.k., możliwe jest tylko

wtedy, gdy jest to niezbędne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez sprawcę

czynu zabronionego związanego z jego uzależnieniem od alkoholu lub innego

środka odurzającego, gdy zachodzi wysokie prawdopodobieństwo ponownego

popełnienia przestępstwa zawiązanego z tym uzależnieniem.

Przepis art. 93 k.k. zawiera normę procesową – przed orzeczeniem środka

zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie zamkniętym, Sąd

obligatoryjnie wysłuchuje lekarzy psychiatrów i psychologa, co oznacza obowiązek

przeprowadzenia na rozprawie albo posiedzeniu dowodu z ustnej opinii biegłych

tych specjalności.

Skarżący zasadnie podnosi, że Sąd Rejonowy w O. nie dopełnił wskazanego

w art. 93 k.k. obowiązku, bowiem bezpodstawnie zaniechał zasięgnięcia opinii

psychologa oraz wysłuchania biegłych na rozprawie. Co więcej, w świetle pisemnej

opinii biegłych lekarzy psychiatrów, brak było podstaw do uznania, że zostały

spełnione, wskazane w art. 93 k.k. i w art. 96 § 1 k.k., przesłanki materialne

uzasadniające orzeczenie o internacji.

Oczywiste jest zatem, że procedowanie sądu w przedmiocie orzeczenia

wobec A. M. środka zabezpieczającego rażąco naruszało art. 93 k.k. i art. 96 § 1

k.k., a uchybienie to, z uwagi na naruszenie praw gwarancyjnych oskarżonej oraz

4

zaniechanie weryfikacji istnienia przesłanek do orzeczenia umieszczenia w

zakładzie zamkniętym, miało istotny wpływ na treść orzeczenia.

Podzielając w pełni zasadność zarzutu i wnioski kasacji, Sąd Najwyższy

orzekł jak na wstępie.