III ZS 10/13

Sygn. akt III ZS 10/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Halina Kiryło

Protokolant Halina Kurek

w sprawie ze skargi Ministra Sprawiedliwości

na uchwałę Rady Izby Notarialnej w G. nr […] z dnia 20 kwietnia 2012 r., w sprawie

zmiany uchwały nr […] z dnia 30 marca 2012 r., Regulamin Wewnętrznego

Urzędowania Rady,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 13 sierpnia 2013 r.,

uchyla pkt a) zaskarżonej uchwały i sprawę w tym zakresie

przekazuje Radzie Izby Notarialnej w G. do ponownego

rozpoznania.

UZASADNIENIE

Rada Izby Notarialnej w G. uchwałą z dnia 20 kwietnia 2012 r. nr […] w

sprawie zmiany uchwały nr […] z dnia 30 marca 2012 r. - Regulamin

2

Wewnętrznego Urzędowania Rady (dalej jako uchwała) dodała punkt 3a do tego

Regulaminu. Punkt ten dopuszcza możliwość podjęcia uchwały przez Radę bez

odbycia posiedzenia, przy wykorzystaniu poczty elektronicznej. Zgodnie z punktem

3a Regulaminu „Rada, na wniosek Prezesa, może podejmować uchwały poza

posiedzeniem, jeżeli wszyscy członkowie Rady wyrażą na to zgodę. W takim

przypadku głosowanie odbywa się przy wykorzystaniu poczty elektronicznej. Treść

uchwały, podjętej w tym trybie, zamieszcza się w protokole najbliższego

posiedzenia Rady. W numeracji uchwały, zamiast numeru posiedzenia, wpisuje się

oznaczenie pp”.

Minister Sprawiedliwości zaskarżył tę uchwałę w części obejmującej pkt 3a i

zarzucił sprzeczność z art. 7 i art. 17 Konstytucji oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14

lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz.

1158 ze zm.), ponieważ ten ostatni przepis w sposób odmienny niż przyjęła Rada

reguluje zagadnienia trybu podejmowania uchwał przez radę izby notarialnej.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości z art. 36 § 1 Prawa o notariacie, który to przepis

przewiduje, że do ważności uchwał rady izby notarialnej wymagana jest obecność

co najmniej połowy jej członków, wynika możliwość podejmowania uchwała przez

radę jedynie na posiedzeniu tego organu. Ponadto, ustawodawca przewidział, że

rada izby notarialnej obraduje na posiedzeniach (art. 33 oraz art. 34 § 1 Prawa o

notariacie).

Rada Izby Notarialnej w G. w odpowiedzi na skargę Ministra Sprawiedliwości

wniosła o jej oddalenie. Jej zdaniem wykładnia art. 36 § 1 Prawa o notariacie

dokonana przez Ministra Sprawiedliwości jest błędna. Sformułowanie „w obecności”

zawarte w tym przepisie należy rozumieć z uwzględnieniem współczesnych

możliwości technicznych. Środki komunikacji elektronicznej umożliwiają

jednoczesne komunikowanie się dowolnej liczbie osób, które fizycznie nie

przebywają w jednym miejscu. Przepisy nie określają także, co należy rozumieć

przez obecność, czy konieczna jest fizyczna obecność w miejscu podejmowania

uchwały, czy też obecność zapewniona jest w przypadku możliwości kontaktu

członków Rady za pomocą urządzenia porozumiewania się na odległość. W art. 33

i art. 34 Prawa o notariacie mowa jest o pierwszym posiedzeniu Rady Izby, zatem

ustawodawca nie wprowadził wymogu podejmowania uchwał jedynie na

3

posiedzeniach Rady. Skoro żaden przepis Prawa o notariacie nie zakazuje

współdziałania członków rady izby notarialnej w inny sposób, nie można uznać za

sprzeczne z prawem wspólnego działania członków rady w inny sposób.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Skarga Ministra Sprawiedliwości ma uzasadnione podstawy.

Zgodnie z przyjętym przez Sąd Najwyższy stanowiskiem w wyrokach z 5

sierpnia 2011 r., III ZS 4/11 (LEX nr 1101341) oraz z 20 marca 2013 r., III ZS 1/13

(niepublikowany) z kolegialnego charakteru organów samorządu zawodowego oraz

przepisów ustaw korporacyjnych wskazujących, że do ważności uchwał organów

samorządu zawodowego wymagana jest obecność co najmniej połowy ich

członków wynika, że uchwały mogą być podejmowane wyłącznie na posiedzeniach

tych organów. Tylko bowiem taka forma podejmowania decyzji pozwala na

dopełnienie ustawowego warunku w postaci quorum.

W tym zakresie przepis art. 36 § 1 Prawa o notariacie nie ma charakteru

dyspozytywnego. Inne przepisy Prawa o notariacie nie przewidują możliwości

podjęcia przez radę izby notarialnej ważnej uchwały bez obecności co najmniej

połowy liczby jej członków. Wyłącza to możliwość podejmowania przez radę izby

uchwał w innym trybie, w tym poza posiedzeniami rady w drodze głosowania za

pośrednictwem poczty elektronicznej. Powoduje to, że uchwała jest sprzeczna z

prawem, skoro Prawo o notariacie przewiduje inny tryb podejmowania uchwał przez

rady izb notarialnych. Wprowadzenie dopuszczalności podejmowania uchwał przez

ustawowe organy samorządów zawodowych w inny sposób niż głosowanie na

posiedzeniach (z zachowaniem koniecznej fizycznej obecności określonej liczby

członków organu) wymaga stosownych zmian ustawodawczych.

Podzielając zarzuty Ministra Sprawiedliwości, Sąd Najwyższy z mocy art. 47

ust. 2 Prawa o notariacie orzekł jak w sentencji.