II CSK 578/12

Sygn. akt II CSK 578/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Anna Owczarek

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

Protokolant Anna Banasiuk

w sprawie z powództwa A. S. i J. S.

przeciwko Skarbowi Państwa - Szefowi Wojskowego Zarządu Infrastruktury

w […]

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 21 sierpnia 2013 r.,

skarg kasacyjnych powodów i strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 marca 2012 r.,

oddala obydwie skargi kasacyjne i znosi wzajemnie między

stronami koszty postępowania kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Powodowie A. S. i J. S. w dniu 22 grudnia 2009 r. wnieśli o zasądzenie od

Skarbu Państwa - Szefa Wojskowego Zarządu Infrastruktury kwoty 80 000 zł z

ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty, w tym 50

000 zł tytułem odszkodowania za szkodę wynikającą z konieczności rewitalizacji

akustycznej budynku mieszkalnego i 30 000 zł tytułem odszkodowania za spadek

wartości nieruchomości, wskazując, że obie szkody spowodowane zostały

wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, na terenie którego położona

jest nieruchomość powodów. Podstawę prawną roszczeń stanowił art. 129 ust. 2

ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U.

z 2008 r., Nr 25, poz. 150 z późn. zm. – powoływany dalej jako "p.o.ś."). W toku

procesu, mając na uwadze wyliczenia biegłego, powodowie rozszerzyli powództwo

o odszkodowanie za ubytek wartości nieruchomości do 143 886 zł z odsetkami.

Wyrokiem częściowym z dnia 25 maja 2011 r. Sąd Okręgowy orzekł o

należnym powodom odszkodowaniu za obniżenie wartości ich nieruchomości.

Zasądził z tego tytułu od pozwanego kwotę 143 886 zł z ustawowymi odsetkami od

dnia wyrokowania do dnia zapłaty i oddalił dalej idące powództwo o odsetki. Ustalił,

że powodowie są współwłaścicielami nieruchomości od 2001 r. zabudowanej

domem mieszkalnym i garażem. Ich nieruchomość położona jest w sąsiedztwie

funkcjonującego od II wojny światowej wojskowego lotniska […]. Lotnisko to

obsługiwało różne typy samolotów. Od listopada 2006 r. stacjonują na nim samoloty

F-16. Obowiązujący do 31 grudnia 2003 r. miejscowy ogólny plan

zagospodarowania przestrzennego lokował działkę powodów na terenach

ekstensywnej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, w obszarze o znacznej

uciążliwości akustycznej - powyżej 65 dB. Rozporządzeniem z dnia 17 grudnia

2003 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla lotniska

wojskowego […] (Dz.U. Nr 200, poz. 3873) Wojewoda utworzył wokół lotniska

obszar ograniczonego użytkowania. Nieruchomość powodów znalazła się w jego

strefie B, w której wprowadzono m. in. zakaz tworzenia nowych terenów zabudowy

mieszkaniowej, z wyjątkiem planowego uzupełnienia istniejących ciągów zabudowy,

zakaz budowy obiektów związanych ze stałym pobytem dzieci i młodzieży;

3

dopuszczono jedynie lokalizowanie nowych obiektów nie wymagających ochrony

akustycznej i nie powodujących zwiększenia hałasu dla zabudowy mieszkaniowej.

We wszelkich budynkach z pomieszczeniami wymagającymi ochrony akustycznej

właściwy klimat akustyczny powinien zostać zapewniony przez zastosowanie

przegród zewnętrznych o odpowiedniej izolacyjności akustycznej. Rozporządzenie

zostało zmienione z dniem 22 lutego 2008 r. rozporządzeniem Nr 40/07 Wojewody

[…] z dnia 31 grudnia 2007 r. (Dz.U. z 2008, Nr 1, poz. 1). Nieruchomość powodów

od tego momentu znajduje się w strefie I, graniczącej z lotniskiem, w której

obowiązuje zakaz budowy szkół, szpitali i innych budynków związanych ze stałym

pobytem dzieci, młodzieży i osób starszych. Mieszkańcy tej strefy mogą domagać

się wykupienia ich nieruchomości. Zewnętrzną granicę strefy wyznacza linia, na

której dopuszczalny długookresowy średni poziom dźwięku od startów, lądowań i

przelotów statków powietrznych jest równy 60 dB i linia, na której dopuszczalny

długookresowy średni poziom dźwięku od operacji naziemnych i pozostałych źródeł

hałasu związanych z funkcjonowaniem lotniska jest równy 55 dB. Długotrwały

poziom hałasu na nieruchomości powodów wynosi 65,7 dB, przy dopuszczalnym w

polskiej normie poziomie w dzień 60 dB i w nocy 55 dB. Szczególnie uciążliwy jest

hałas towarzyszący startom i lądowaniom samolotów F-16. Wartość nieruchomości

powodów uległa zmniejszeniu na skutek ograniczeń w korzystaniu z niej,

wprowadzonych kolejnymi rozporządzeniami Wojewody […]. Ustanowienie obszaru

ograniczonego użytkowania jest przez ewentualnych nabywców nieruchomości

wiązane z występowaniem hałasu i z ograniczeniami co do zabudowy

nieruchomości, rzutując negatywnie na wysokość możliwej do uzyskania ceny.

Zmniejszenie wartości rynkowej prawa własności nieruchomości powodów w

wyniku wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania Sąd Okręgowy

oszacował za biegłym na 143 886 zł i zasądził tę kwotę na podstawie art. 129 ust.

2 p.o.ś. z odsetkami od dnia wydania wyroku, z uwagi na ustalenie dopiero w toku

postępowania rozmiarów szkody i przesłanek odpowiedzialności pozwanego.

Sąd Apelacyjny, rozpoznający sprawę na skutek apelacji pozwanego, zmienił

wyrok częściowy Sądu Okręgowego w ten sposób, że obniżył zasądzoną kwotę do

69 170 zł i oddalił dalej idące żądanie powodów z tytułu zmniejszenia się wartości

ich nieruchomości, oraz oddalił apelację pozwanego w pozostałej części. Sąd

4

potwierdził wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy wprowadzeniem

obszaru ograniczonego użytkowania a obniżeniem się wartości nieruchomości

powodów (ściśle - wolniejszym wzrostem wartości tej nieruchomości) z uwagi na

użytkowe, gospodarcze i prawne ograniczenia sposobu korzystania z niej,

zawężające granice własności poprzez konieczność znoszenia

ponadnormatywnych immisji głównie hałasu, a także prowadzące do stopniowej

degradacji kapitałowej i użytkowej zabudowy. Sąd odwoławczy wskazał, że zgodnie

z postanowieniem art. 129 ust. 4 p.o.ś. z roszczeniami, o którym mowa w art. 129

ust. 1-3 p.o.ś, można wystąpić w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie

rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu

korzystania z nieruchomości. Powodowie dotrzymali tego terminu tylko w zakresie

roszczeń wynikających ze zwiększonych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości,

wprowadzonych rozporządzeniem zmieniającym z dnia 31 grudnia 2007 r.,

nie zachowali go natomiast co do odszkodowania za szkody wynikłe z ustanowienia

strefy w pierwotnym kształcie. Sąd stwierdził, że nowelizacja rozporządzenia nie

uchylała skutków prekluzji wcześniejszych roszczeń, które wygasły na skutek

niezgłoszenia ich w terminie biegnącym od wejścia w życie pierwotnego

rozporządzenia ustanawiającego obszar ograniczonego użytkowania. Skutkiem

zmian rozporządzenia było włączenie nieruchomości powodów do strefy I, co

spowodowało dalsze obniżenie wartości ich nieruchomości o 69 170 zł z powodu

zwiększonych ograniczeń. Wielkość szkody Sąd Apelacyjny oszacował na

podstawie uzupełniającej opinii biegłego, z której przeprowadził dowód.

Wyrok Sądu Apelacyjnego strony zaskarżyły skargami kasacyjnymi opartymi

na obydwu podstawach z art. 3983

§ 1 k.p.c. Powodowie skierowali skargę

przeciwko części wyroku uwzględniającej apelację pozwanego, pozwany natomiast

zakwestionował ten wyrok w części oddalającej jego apelację.

Powodowie w ramach podstawy naruszenia prawa materialnego zarzucili

niewłaściwą wykładnię art. 129 ust. 2 i 4 p.o.ś.; art. 129 ust. 2 i 4 p.o.ś. w zw. z § 2

pkt 1 rozporządzenia w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania

dla lotniska wojskowego […] i w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia zmieniającego to

rozporządzenie; art. 129 ust. 2 i 4 p.o.ś. w zw. z art. 361 § 1 k.c., naruszenie art. 1

Protokołu Nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i

5

Podstawowych Wolności, art. 32 pkt 1 zd. 1, a ponadto art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i

art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Naruszenia przepisów postępowania skarżący

dopatrywali się w uchybieniu art. 316 § 1 k.p.c. oraz art. 380 k.p.c.

We wnioskach domagali się uchylenia wyroku w zaskarżonej części i jego

zmiany poprzez oddalenie apelacji pozwanego w całości oraz orzeczenie o całości

kosztów postępowania; ewentualnie wnieśli o uchylenie wyroku w zaskarżonej

części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, z

pozostawieniem temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Pozwany podniósł naruszenie przepisów postępowania - art. 386 § 4 k.p.c.

w zw. z art. 317 § 1 k.p.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. i art. 129 p.o.ś. oraz art. 317 § 1

w zw. z art. 244 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Zarzucił też niewłaściwe

zastosowanie prawa materialnego - art. 129 ust. 2 p.o.ś. w zw. z art. 361 § 2 k.p.c.;

art. 129 ust. 2 p.o.ś. w zw. z art. 361 § 1 k.p.c., jak również art. 129 ust. 4 p.o.ś.

Domagał się uchylenia wyroku w zaskarżonej części i jego zmiany poprzez

uwzględnienie apelacji pozwanego i oddalenie powództwa w całości oraz

zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Obydwie strony złożyły odpowiedzi na skargi kasacyjne, domagając się

w nich oddalenia skargi strony przeciwnej i zasądzenia od niej kosztów

postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesione w obu skargach zarzuty procesowe odnoszą się do

prawidłowości działań Sądu Apelacyjnego, będących pochodną przyjętej przez ten

Sąd wykładni art. 129 ust. 1, 2 i 4 p.o.ś. i jego zastosowania w sprawie. Dlatego

najpierw rozważyć należy podnoszone przez skarżących kwestie materialnoprawne,

zarzuty formalne zaś w dalszej kolejności.

Najdalej idący jest zarzut wygaśnięcia dochodzonych roszczeń na skutek

prekluzji. Pozwany uważa, że wygasły nie tylko roszczenia wiązane przez powodów

ze szkodami wynikłymi z wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania

w 2003 r. lecz także te, które Sąd Apelacyjny uznał za skutek zmian zakresu

ograniczeń wprowadzonych w 2007 r., a powodowie zgłosili dopiero w wyniku

rozszerzenia powództwa po zapoznaniu się z opinią przez biegłego, ponieważ

rozszerzenie nastąpiło po upływie terminu z art. 129 ust. 4 p.o.ś. liczonego od

6

wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego. Problem, jakie czynności stanowią

o zachowaniu terminu do zgłoszenia roszczeń z art. 129 ust. 4 p.o.ś., na co zwrócił

uwagę Sąd Apelacyjny, był już rozstrzygany przez Sąd Najwyższy. W wyroku

z dnia 10 października 2008 r. (II CSK 216/08, nie publ.) wyjaśnione i szeroko

umotywowane zostało stanowisko, akceptowane także przez skład orzekający

w niniejszej sprawie, że termin z art. 129 ust. 4 p.o.ś. stanowi termin zawity,

w którym żądania z art. 129 ust. 1-3 p.o.ś. muszą zostać zgłoszone obowiązanemu

do ich realizacji w celu zachowania prawa dochodzenia tych roszczeń przed

sądem. Zgłoszenie żądań – ze względu na ich charakter i trudności ze stanowczym

i ostatecznym określeniem wielkości szkody, zwłaszcza przy uwzględnieniu zasady

orzekania według stanu, a więc i wielkości szkody istniejącego w chwili zamknięcia

rozprawy – powoduje, że roszczenie dochodzone na drodze sądowej nie musi

odpowiadać kwotowo pierwotnie zgłoszonemu, lecz może być od niego wyższe.

Nie ma przy tym przeszkód, aby rozszerzenie żądań nastąpiło w toku procesu,

stosownie do wyników postępowania dowodowego (podobny pogląd na tle

przepisów o przedawnieniu Sąd Najwyższy wyraził w dotyczącym zachowku

wyroku z dnia 17 kwietnia 2009 r., III CSK 298/08, OSNC-ZD 2009/4/107).

Również część innych problemów podnoszonych przez strony była już

przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, w tym także w sprawach dotyczących

odszkodowań związanych z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania

wokół lotniska wojskowego w […]. Za ugruntowaną i właściwą można uznać

wykładnię art. 129 p.o.ś. przyjmującą, że naprawieniu na podstawie ust. 1 - 3 tego

przepisu podlega nie tylko szkoda wynikła z obniżenia wartości nieruchomości,

będącego następstwem ograniczeń ustanowionych wprost w rozporządzeniu

o utworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania, lecz także zmniejszenie jej

wartości spowodowane koniecznością znoszenia dopuszczalnych na obszarze

ograniczonego użytkowania immisji przekraczających standardy jakości środowiska

(w rozpatrywanym wypadku przede wszystkim hałasu), ponieważ art. 135 ust. 1

p.o.ś. jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 144 ust. 1 p.o.ś., zgodnie z którą

eksploatacja instalacji w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.o.ś., nie powinna powodować

przekroczenia standardów jakości środowiska (por. uzasadnienia wyroków z dnia

25 lutego 2009, II CSK 546/08, nie publ. i z dnia 6 maja 2010 r., II CSK 602/09, nie

7

publ.; postanowienia z dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 128/09, nie publ., czy wyroku

z dnia 25 maja 2012 r., I CSK 509/11, nie publ.). Zatem argumentacja pozwanego

oparta na twierdzeniu, że hałas wokół lotniska występował już wcześniej

i powodowie winni ten fakt uwzględniać dokonując zakupu nie podważa

uprawnienia do odszkodowania z tytułu utworzenia obszaru ograniczonego

użytkowania. Bez jego wprowadzenia powodowie mogliby się domagać

zaniechania nadmiernych immisji dźwiękowych, po jego wprowadzeniu natomiast

muszą je tolerować. Konieczność znoszenia hałasu stanowi więc normalny skutek

wprowadzenia obszaru. Stanowisko pozwanego jakoby długoletnie emitowanie

nadmiernego hałasu mogło doprowadzić do nabycia uprawniającej do tego

służebności jest z gruntu błędne, zakłada bowiem, że taka służebność gruntowa

może powstać, a nadto, że dopuszczalne jest nabycie jej w drodze zasiedzenia.

Tymczasem służebności gruntowe obejmować mogą jedynie uprawnienie

ingerowania w prawa właściciela sąsiedniej nieruchomości w granicach

wyznaczonych przez art. 58 k.c., wykluczone jest więc przyznanie właścicielowi

nieruchomości władnącej prawa naruszania przepisów o ochronie środowiska na

nieruchomości obciążonej. Nieusuwalne lecz z uzasadnionych względów konieczne

przekroczenie standardów ochrony środowiska wymaga legalizacji odpowiednim

aktem prawa miejscowego. Pozwany nie zdołałby przy tym zasiedzieć takiej

służebności, wobec niewypełnienia wymagań z art. 292 k.c. W drodze zasiedzenia

dochodzi jedynie do nabycia służebności czynnych, polegających na korzystaniu

z cudzej nieruchomości w celu zwiększenia użyteczności własnej i to wyłącznie

wówczas, kiedy korzystanie dotyczy trwałego i widocznego urządzenia na tej

nieruchomości. Emitowanie przez pozwanego ponadnormatywnego hałasu nie

wiąże się z wykorzystywaniem jakiegokolwiek urządzenia na nieruchomości

powodów i w ogóle nie polega na korzystaniu z tej nieruchomości. Skoro treść

służebności miałoby stanowić odjęcie powodom prawa korzystania z ochrony

przewidzianej w art. 144 k.c., byłaby to służebność bierna, nie podlegająca

zasiedzeniu.

Pozwany niesłusznie zarzuca też, że o braku normalnego związku

przyczynowego, koniecznego do zastosowania art. 129 ust. 2 p.o.ś. świadczy

oparcie ustaleń co do utraty wartości nieruchomości powodów na skutek

8

ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania na badaniu cen rynkowych

odzwierciedlających stan świadomości uczestników rynku nieruchomości, a nie

skutki wprowadzenia obszaru. Ruchy cen rynkowych są najbardziej uchwytnym

i obiektywnym miernikiem zmian wartości, zaś świadomość uczestników rynku

nieruchomości jest pojęciem abstrakcyjnym, opisującym w sposób uśredniony

reakcje, jakie na rynku nieruchomości wywołało wprowadzenie, a następnie

zmodyfikowanie obszaru ograniczonego użytkowania wokół lotniska. To, że reakcja

rynku wykazuje pewną inercję nie oznacza, że nie jest odpowiedzią na

wprowadzenie obszaru, skoro ten sankcjonuje nieodpowiednie warunki akustyczne

wokół lotniska. Podnoszenie przez pozwanego, że omawiane kryterium jest

niemiarodajne, ponieważ zmiana świadomości uczestników rynku nieruchomości

nie została wymieniona w hipotezie art. 129 ust. 2 p.o.ś. świadczy o opacznym

pojmowaniu argumentacji obu Sądów i wadliwym wykładaniu powołanego przepisu.

Według powołanego przepisu odszkodowanie przysługuje za poniesioną szkodę,

którą jest także zmniejszenie wartości nieruchomości. Ustawodawca nie stworzył

katalogu mierników tej wartości, umożliwiając tym samym wielopłaszczyznową

ocenę czy i o ile wartość uległa zmniejszeniu. Badanie ruchów cen stanowi

powszechnie akceptowany wyznacznik wartości (np. art. 363 § 2 k.c.). To zaś, czy

nieruchomość została już całkowicie wykorzystana na cele budowlane, czy też

ograniczenia wynikające z przepisów rozporządzenia Wojewody uniemożliwią jej

planowane zagospodarowanie jest okolicznością istotną z punktu widzenia rodzaju i

wysokości poniesionej szkody. Działka całkowicie zagospodarowana, tracąca

wartość ze względu na uciążliwości w korzystaniu z niej wynikłe z wprowadzenia

czy zmian zakresu przekroczeń standardów na obszarze ograniczonego

użytkowania także jest źródłem uszczerbku majątkowego podmiotów mających do

niej tytuł prawny. Pozwany nie ma też racji, że zastosowana przez Sądy wykładnia

art. 129 ust. 2 p.o.ś prowadzi do podwójnego naprawienia tej samej szkody, raz

jako odszkodowania za hałas a raz - za skutki hałasu. Odszkodowanie zasądzone

w wyroku częściowym obejmuje rekompensatę zmniejszenia się wartości

nieruchomości powodów w wyniku wprowadzenia zmian w ograniczeniach i

progach dopuszczalnego hałasu w stosunku do obowiązujących wcześniej.

Określenie zakresu szkody nastąpiło przy kompleksowym uwzględnieniu

9

wszystkich negatywnych skutków, które wynikają z nadmiernego poziomu hałasu.

Nie jest to więc odszkodowanie „za hałas” tylko za jego ekonomicznie wymierne

skutki dla wartości nieruchomości. Odrzucić należy też zarzut, że pomiędzy

odszkodowaniem z tytułu umniejszenia wartości nieruchomości a odszkodowaniem

rekompensującym konieczne wydatki na stworzenie w budynku właściwego klimatu

akustycznego zachodzi zależność uniemożliwiająca odrębne orzekanie o każdym

z tych roszczeń, wobec czego wadliwie było wydanie wyroku częściowego.

Powiazanie, na które powołuje się pozwany, zakłada występowanie innego stanu

faktycznego, niż ustalony w niniejszej sprawie. Okoliczności, na bazie których

orzeka Sąd Najwyższy nie potwierdzają wykonania przez pozwanych nakładów

wyciszających, które miałyby wpłynąć na wartość nieruchomości. Dlatego nie ma

podstaw do rozważanie obecnie tej kwestii przy ocenie rzeczywistej szkody

polegającej na ubytku wartości. Będzie ona ewentualnie przedmiotem rozważań

Sądu przy rozpoznawaniu pozostałych roszczeń powodów.

Wreszcie nieskuteczny musi być też zarzut naruszenia art. 317 § 1 w zw.

z art. 244 § 1 oraz z art. 391 § 1 k.p.c., oparty na twierdzeniu, że Sąd Apelacyjny

nie wziął pod uwagę dokumentu urzędowego w postaci kopii odpisu z księgi

wieczystej, w której w 2005 r. nie odnotowano faktu zabudowy nieruchomości.

Powołanie art. 317 § 1 k.p.c. w tym kontekście jest niezrozumiałe, gdyż dotyczy on

wyroku częściowego, a nie kwestii dowodowych, podczas gdy uzasadnienie

zarzutu dotyczy nieobjęcia oceną Sądu Apelacyjnego całości materiału

dowodowego, a więc naruszenia art. 382 k.p.c. Ten przepis jednak nie został

powołany. Tak więc z uwagi na nieprawidłowe sformułowanie podniesiony zarzut

nie może odnieść skutku.

Powodowie skupili się na próbie podważenia stanowiska, że zaniechanie

przez nich dochodzenia odszkodowania w terminie zawitym, biegnącym od dnia

wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania rozporządzeniem z 2003 r.,

spowodowało wygaśnięcie roszczeń w tym zakresie, wobec czego w niniejszej

sprawie mogli domagać się jedynie odszkodowania za szkody, wynikłe ze zmian

struktury obszaru - zasięgu stref i ograniczeń - wprowadzonych rozporządzeniem

Wojewody z 2007 r.

10

Nieuzasadniony jest podstawowy zarzut podnoszony przez powodów, że

obszar ograniczonego użytkowania po zmianie dokonanej rozporządzeniem

Wojewody […] z dnia 31 grudnia 2007 r. traktować należy jako nowy twór,

niepowiązanym ze stanem wcześniejszym, wobec czego niedopuszczalne było

ustalenie ubytku wartości nieruchomości powodów przez porównanie jej wartości

po zmianach rozporządzenia z wartością sprzed zmian, ponieważ prawidłowym

odnośnikiem winna być wartość nieruchomości sprzed wprowadzenia obszaru

rozporządzeniem z 2003 r. Ciągłość istnienia obszaru wynika już z tytułu

rozporządzenia z 2007 r., w którym mowa o zmianie wcześniejszego

rozporządzenia, oraz z brzmienia § 1, który konkretyzuje dokonywane zmiany.

Dotyczą one wprawdzie wszystkich istotnych postanowień pierwotnego aktu,

niemniej wprowadzane są w drodze nowelizacji dotychczasowego rozporządzenia.

Rozporządzenie ukształtowało nowy układ stref i obowiązujące w nich

ograniczenia, a przeprowadzenie tych zmian było nie tylko dopuszczalne, lecz

wręcz konieczne, ponieważ stanowiło konsekwencję dostosowania aktu prawa

miejscowego regulującego zasady obowiązujące wokół lotniska do wymagań prawa

ochrony środowiska, znowelizowanego ustawą z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie

ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 113, poz.

954) w celu implementacji dyrektywy 2002/49/WE z dnia 25 czerwca 2002 r.

odnoszącej się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku (Dz. Urz.

WE L 189 z 18.07.2002) i uwzględniało postanowienia nowego rozporządzenia

Ministra Środowiska z dnia 14 lipca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów

hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826). Skoro więc bezsporne jest, że

powodowie nie zgłosili pozwanemu swoich roszczeń odszkodowawczych

w terminie zawitym z art. 129 ust. 4 p.o.ś biegnącym od dnia wejścia w życie

rozporządzenia o utworzeniu obszaru ograniczonego użytkowania z 2003 r., nie

może budzić wątpliwości, że roszczenie o wyrównanie utraty wartości ich

nieruchomości, powiązanej przyczynowo z wprowadzeniem wokół lotniska obszaru

w ówcześnie oznaczonym kształcie i z wówczas określonymi ograniczeniami

wygasło, co prawidłowo stwierdził Sąd Apelacyjny. Zmiana rozporządzenia

powodująca odmienne ukształtowanie obszaru ograniczonego użytkowania

uprawnia powodów jedynie do domagania się odszkodowania za dalsze obniżenie

11

wartości nieruchomości, pozostające w związku z wprowadzonymi zmianami. Nie

jest to rozwiązanie naruszające prawo własności powodów, ponieważ mieli

zapewnione prawo uzyskania odszkodowania za wcześniej poniesioną szkodę.

Nieskorzystanie z przyznanego uprawnienia nie może uzasadniać formułowania

zarzutów naruszenia praw konstytucyjnych powodów do równego traktowania

i ochrony własności (art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP),

ani też art. 1 Protokołu Nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka

i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r., Nr 36, poz. 175/1) przez odmówienie

im zasądzenia sprekludowanej części roszczenia.

Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty naruszenia przez Sąd

Apelacyjny art. 380 k.p.c. oraz art. 32 pkt 1 zd. 1 Konstytucji RP poprzez

uzupełnienie postępowania dowodowego przeprowadzonym z urzędu dowodem z

opinii biegłego w celu sprecyzowania ubytku wartości nieruchomości powodów

wywołanego zmianami w ukształtowaniu zasad obowiązujących w obszarze

ograniczonego użytkowania wprowadzonymi rozporządzeniem z 2007 r.

Uzupełnienie postepowania w tym zakresie było konieczną konsekwencją

przyjętego przez Sąd poglądu prawnego, mieściło się w granicach uprawnień

przyznanych sądowi odwoławczemu w art. 232 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 382 k.p.c., a przy tym leżało w interesie powodów, a nie pozwanego.

Powodowie mieli obowiązek wykazać rozmiar poniesionej szkody wynikłej dla nich

z wejścia w życie rozporządzenia Wojewody z 2007 r. Dowód z opinii biegłego

określający całościowo utratę wartości ich nieruchomości na skutek wprowadzenia

obszaru nie pozwalał na rozdział wyliczonej szkody według przyczyny powstania,

wobec czego, bez przeprowadzenia opinii Sąd Apelacyjny nie dysponowałby

materiałem pozwalającym oszacować należne powodom odszkodowanie. Taki stan

uniemożliwiałby uwzględnienie powództwa odszkodowawczego, ponieważ nie

byłoby wiadomo czy zmiana postanowień rozporządzenia tworzącego obszar

ograniczonego użytkowania spowodowała szkodę dla powodów i jaką. W związku

z tym pozwany nie był zainteresowany dokonywanie przez Sąd Apelacyjny kontroli

postanowienia oddalającego jego wniosek dowodowy. Przeprowadzenie z urzędu

dowodu umożliwiającego określenie wielkości szkody poniesionej przez powodów,

12

której rekompensaty mają się prawo domagać dorowadziło ostatecznie do wydania

orzeczenia odpowiadającego zasadom sprawiedliwości.

Z przytoczonych względów obydwie skargi kasacyjne, jako pozbawione

uzasadnionych podstaw, podlegały oddaleniu.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 39821

w zw. z art. 391 § 1 i art. 100 k.p.c.

db