II UK 15/13

Sygn. akt II UK 15/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 sierpnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Beata Gudowska (przewodniczący)

SSN Halina Kiryło

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku J. Z.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej po zmarłym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 sierpnia 2013 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Ś.

z dnia 1 października 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w Ś. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 października 2012 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację J. Z. od wyroku Sądu Rejonowego –

2

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 maja 2012 r., oddalającego

odwołanie J. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 listopada

2011 r., którą organ rentowy odmówił odwołującej się prawa do jednorazowego

odszkodowania z tytułu choroby zawodowej po zmarłym mężu W. Z.

Sąd drugiej instancji podzielił i przyjął za własną podstawę faktyczną

zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, która przedstawia się następująco:

decyzją z dnia 20 kwietnia 1993 r. Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny w W.

stwierdził u W. Z. chorobę zawodową pylicę płuc. Komisja ds. Inwalidztwa i

Zatrudnienia ustaliła 60 % uszczerbku na jego zdrowiu, a w dniu 3 grudnia 1996 r.

podwyższono uszczerbek na zdrowiu do 85%. W. Z. zmarł 5 września 2011 r.

Przyczyną wyjściową jego zgonu była przewlekła niewydolność oddechowa,

przyczyną wtórną – uszkodzenie mózgu z niedowładem, przyczyną bezpośrednią –

zatrzymanie krążenia. Lekarz orzecznik ZUS nie ustalił związku pomiędzy śmiercią

W. Z. a występującą u niego chorobą zawodową. Komisja lekarska ZUS

orzeczeniem z dnia 7 listopada 2001 r. również związku takiego nie stwierdziła.

Sąd pierwszej instancji dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu

pulmonologii. Biegły ten – w oparciu o dokumentację zmarłego – rozpoznał

przewlekłą niewydolność oddechową, stan po nagłym zatrzymaniu krążenia ze

skuteczną resuscytacją, uszkodzenie centralnego układu nerwowego z

niedotlenienia, uogólnioną miażdżycę, chorobę niedokrwienną serca, utrwalone

migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, stan po udrożnieniu tętnic szyjnych

w 2011 r., stan po udarze niedokrwiennym mózgu w 2006 r., przewlekłą

niewydolność krążenia, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, pylicę punkcikowatą

1p oraz cukrzycę typu 2. W ocenie biegłego pylica płuc nie ulegała progresji

radiologicznej, nie powodowała istotnych zaburzeń wydolności układu

oddechowego, nie wpływała w sposób istotny na przebieg schorzeń podstawowych,

tj. na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, nasilony proces miażdżycowy i

wynikające z niego schorzenia układu krążenia; to one stanowiły zasadniczy

problem zdrowotny W. Z. Biegły sądowy w swojej opinii przyjął, że choroba

zawodowa – pylica płuc nie pozostaje w związku przyczynowym ze zgonem W. Z.

Choroba zawodowa nie była przyczyną ani współprzyczyną jego zgonu. Przyczyną

zgonu była niewydolność krążeniowa i oddechowa. Pylica płuc nie pozostawała w

3

związku przyczynowym z nasilonym procesem miażdżycowym, schorzeniami

układu krążenia i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc.

Sąd drugiej instancji podzielił podstawę prawną zaskarżonego wyroku Sądu

pierwszej instancji, i uznał że nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie

wnioskodawczyni prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby

zawodowej po zmarłym mężu na podstawie przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30

października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.). Sąd drugiej

instancji podzielił wnioski opinii biegłego sądowego, że choroba zawodowa pylica

płuc nie była przyczyną bądź współprzyczyną śmierci W. Z. Podkreślił przy tym, że

opinia biegłego pulmonologa zawierała szczegółową i wyczerpującą analizę

dokumentacji zmarłego, w swojej opinii biegły odniósł się do wszystkich schorzeń

zmarłego i przyczyny jego zgonu. Wnioski opinii są rzeczowe, wyjaśniają w sposób

szczegółowy istotę sporu, a obszerne i logiczne uzasadnienie jest podstawą do

uznania tej opinii jako wiarygodnego i obiektywnego dowodu w myśl art. 233 § 1

k.p.c.

Sąd drugiej instancji odnosząc się do podnoszonej w apelacji kwestii

złożenia zastrzeżeń do opinii i wniosków dowodowych przez wnioskodawczynię,

uznał, że nie złożyła ona skutecznie takich wniosków po wydaniu opinii przez

biegłego sądowego. W dniu 9 marca 2012 r. wnioskodawczyni otrzymała odpis

przedmiotowej opinii wraz z pouczeniem, że może złożyć zastrzeżenia w terminie

14 dni; jednak we wskazanym terminie nie złożyła ona ani zastrzeżeń, ani

wniosków dowodowych, nie zakwestionowała ustaleń i wniosków tej opinii, nie

podważyła jej wiarygodności, nie zakwestionowała także bezstronności ani

fachowości samego biegłego. Jeżeli chodzi o pismo z dnia 10 maja 2012 r. złożone

przez fachowego pełnomocnika wnioskodawczyni oraz wnioski w nim zawarte, Sąd

drugiej instancji w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na to, że pismo to zostało

złożone z naruszeniem przepisu art. 132 § 1 k.p.c., zgodnie z którym w toku sprawy

adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz radca Prokuratorii Generalnej

Skarbu Państwa doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism

procesowych z załącznikami. Do pisma procesowego wniesionego do sądu dołącza

się dowód doręczenia drugiej stronie odpisu albo dowód jego wysłania przesyłką

4

poleconą. Pisma, do których nie dołączono dowodu doręczenia albo dowodu

wysłania przesyłką poleconą, podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego

braku. Zarządzenie dotyczące zwrotu nie podlega zaskarżeniu jako niewymienione

w przepisie art. 394 § 1 k.p.c. Oznacza to, że z chwilą wydania, zarządzenie to

staje się prawomocne (art. 363 § 1 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c.). W ocenie

Sądu drugiej instancji brak było podstaw do uwzględnienia wniosków zawartych w

piśmie z dnia 10 maja 2012 r., skoro pismo to zostało zwrócone. Według Sądu

drugiej instancji nawet gdyby przyjąć, że pełnomocnik wnioskodawczyni skutecznie

złożył pismo z dnia 10 maja 2012 r., to w jego treści brak jest jakiejkolwiek polemiki

z wnioskami wydanej opinii; samo stwierdzenie, że „skarżąca kwestionuje opinię”,

nie oznacza, że wnioskodawczyni skutecznie podważyła jej wiarygodność,

zwłaszcza w sytuacji, gdy brak jest w tym piśmie jakichkolwiek twierdzeń

przeciwnych, zastrzeżeń, uzasadnienia dla podważenia wniosków wydanej opinii.

Pismo to nie zawiera także wniosków dowodowych, a jedynie sugestię, że powódka

miała zamiar ich złożenia, co nie jest równoznaczne ze złożeniem takich wniosków.

W piśmie ponadto brak jest wskazania, na jaką okoliczność mają być

przeprowadzone dowody i jakie fakty podlegają stwierdzeniu (art. 226 k.p.c.) oraz

uzasadnienia dla ich przeprowadzenia. Także wniosek o odroczenie rozprawy

zawarty w tym piśmie – zdaniem Sądu drugiej instancji – należy uznać za

niezasadny i nieznajdujący uzasadnienia w treści uregulowań art. 214-215 k.p.c.

Sąd drugiej instancji podkreślił, że nieważność postępowania sądowego na

podstawie art. 379 pkt 5 k.p.c. występuje wówczas, gdy strona została pozbawiona

możności obrony swych praw. Natomiast w sytuacji, gdy wnioskodawczyni o

rozprawie była zawiadomiona na ponad miesiąc przed jej terminem, nie można

uznać zasadności zarzutu o pozbawieniu odwołującej się możności obrony jej praw

i uczestnictwa w posiedzeniu. Przez cały okres od wniesienia odwołania

wnioskodawczyni miała możliwość wyboru pełnomocnika, w szczególności od

momentu otrzymania odpisu wydanej w sprawie opinii; natomiast ustanowienie

pełnomocnika na dzień przed rozprawą był jej świadomym wyborem. W takiej

sytuacji przyjęcie pełnomocnictwa przez adwokata, który nie ma możliwości

reprezentowania strony w procesie jest wyborem tak strony jak i adwokata, i nie

może mieć żadnego wpływu na odroczenie terminu rozprawy, a tym samym na

5

zaistnienie nieważności postępowania określonej w przepisie art. 379 pkt 5 k.p.c.

Sąd drugiej instancji podkreślił ponadto, że pełnomocnik powódki nie

udokumentował uczestnictwa w szkoleniu w dniu 11 maja 2012 r., a w tym dniu tuż

przed rozprawą był obecny w sekretariacie Sądu Rejonowego – Sądu Pracy w Ś.

Sąd drugiej instancji – odnosząc się do wniosku dowodowego

wnioskodawczyni zawartego w apelacji dotyczącego dopuszczenia dowodu z opinii

instytutu – stwierdził, że wniosek ten podlega oddaleniu na podstawie art. 381 k.p.c.,

ponieważ strona mogła go złożyć w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji,

a ponadto nie wskazała dla jego przeprowadzenia uzasadnienia oraz okoliczności,

jakie ma potwierdzić.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego (w całości) wnioskodawczyni zaskarżyła

skargą kasacyjną. Skargę oparto na obydwu podstawach kasacyjnych określonych

w art. 3983

§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

W ramach podstawy naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 3983

§ 1

pkt 1 k.p.c.) zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

przez przyjęcie, że choroba zawodowa nie była współprzyczyną zgonu W. Z., w

sytuacji gdy orzeczeniem I./…/ Centrum Pulmonologii i Chemioterapii NZOZ z 7

września 2011 r. stwierdzono, że „przyczyną wstępną do rozpoznania ostatecznego

była choroba płuc (pylica, krzemica), co doprowadziło do niewydolności krążenia i

w efekcie zgonu”.

W ramach podstawy procesowej skargi (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) zarzucono

naruszenie:

- art. 233 § 1 k.p.c. przez rażące naruszenie zasad oceny wiarygodności

mocy dowodów w postaci opinii biegłej pulmonolog, której wnioski nie korespondują

z pozostałymi dowodami;

- art. 217 § 1 k.p.c., art. 227 k.p.c. w związku z art. 232 k.p.c., art. 236 k.p.c.,

art. 241 k.p.c. oraz art. 286 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. przez oddalenie przez

Sąd zgłoszonych przez pełnomocnika skarżącej wniosków dowodowych takich jak

przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego pulmonologa w celu

stwierdzenia, czy pylica płuc lub inna choroba zawodowa pozostaje w związku

6

przyczynowym ze zgonem męża skarżącej, to znaczy, czy mogła być nie tylko

przyczyną ale również współprzyczyną zgonu W. Z.

W skardze zarzucono także:

- że Sąd wydał wyrok w sprawie przed uprawomocnieniem się zarządzenia o

zwrocie pełnomocnikowi pisma złożonego przed rozprawą,

- pozbawienie strony możności działania w sprawie poprzez bezzasadną

odmowę odroczenia rozprawy pomimo wniosku złożonego przez pełnomocnika

powódki, który to wniosek jako złożony w dniu rozprawy nie musiał być doręczony

wcześniej pełnomocnikowi strony przeciwnej, gdyż i tak by do niego nie dotarł, a nie

było przeszkód, by złożony w Sądzie wniosek doręczyć pełnomocnikowi na

rozprawie.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania z

uwzględnieniem zgłoszonych wniosków dowodowych oraz rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania instancyjnego, w tym kosztach postępowania przed Sądem

Najwyższym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżąca w skardze zarzuca nieważność postępowania określoną w

przepisie art. 379 pkt 5 k.p.c., którą wiąże z pozbawieniem jej „możności działania

w sprawie poprzez bezzasadną odmowę odroczenia rozprawy pomimo wniosku

złożonego przez pełnomocnika powódki, który to wniosek jako złożony w dniu

rozprawy nie musiał być doręczony wcześniej pełnomocnikowi strony przeciwnej,

gdyż i tak by do niego nie dotarł, a nie było przeszkód by złożony w Sądzie wniosek

doręczyć pełnomocnikowi na rozprawie”. Skarga zarzucaną nieważność

postępowania odnosi do postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Oceniając

tak sformułowany zarzut należy stwierdzić, że nieważność postępowania jako

podstawa kasacyjna powinien dotyczyć postępowania przed sądem drugiej instancji

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2005 r., III CK 323/04, LEX nr

150574 oraz postanowienie z dnia 13 sierpnia 2003 r., V CK 218/03, LEX nr

365067). Sąd Najwyższy – rozpatrując skargę kasacyjną – nie jest władny w

7

ramach bezpośredniej kontroli badać nieważności postępowania przed sądem

pierwszej instancji. Takie badanie – mające charakter pośredni – jest możliwe tylko,

gdy skarżący zarzuca sądowi drugiej instancji naruszenie art. 386 § 2 k.p.c. przez

nieuwzględnienie nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji (por.

wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2006 r., III CK 328/05, Monitor

Prawniczy 2006r., nr 3, s. 115 oraz z dnia 22 lipca 2009 r., I UK 63/09, LEX nr

529764, a także postanowienia z dnia 16 listopada 2006 r., II CSK 177/06, LEX nr

445245 i z dnia 24 maja 2007 r., V CSK 62/07, LEX nr 442605). Ponadto

uchybienie sądu drugiej instancji, polegające na niewzięciu pod rozwagę (z urzędu

lub w ramach zarzutu apelacyjnego) nieważności postępowania przed sądem

pierwszej instancji – jak każde inne naruszenie przepisów procesowych – stanowi

usprawiedliwioną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy mogło mieć istotny wpływ

na wynik sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1998 r., II CKN

600/97, OSP 1999 Nr 3, poz. 58, z glosą W. Broniewicza oraz postanowienie z dnia

17 lutego 2004 r., III CK 38/04, LEX nr 172804). Z tej przyczyny – bez podjęcia

merytorycznej oceny – nie zasługuje na uwzględnienie podnoszony w

rozpatrywanej skardze zarzut „pozbawienia strony możności działania”. Skarżąca

nie dość, że nie powołała się na naruszenie art. 386 § 2 k.p.c., to – dla

uzasadnienia tego zarzutu – w żaden sposób nie wykazała, aby opisane przez nią

rzekome uchybienie Sądu Rejonowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

(art. 3983

§ 1 pkt 2 in fine k.p.c.).

Zgodnie z art. 156 k.p.c. sąd, nawet na zgodny wniosek stron, może

odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Z przepisu tego wynika, że sąd,

podejmując decyzję w przedmiocie odroczenia posiedzenia, zawsze musi ocenić

czy istnieją ku temu ważne przyczyny, a więc takie, których nieuwzględnienie

prowadziłoby do uchybień procesowych mogących stanowić – jako naruszających

zasady postępowania – podstawę zaskarżenia wyroku. Niewątpliwie ważną

przyczyną odroczenia posiedzenia jest konieczność przeprowadzenia dowodu

mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.). Pozostaje

to w ścisłym związku z art. 224 § 1 k.p.c., w myśl którego przewodniczący zamyka

rozprawę po przeprowadzeniu dowodów i udzieleniu głosów stronom. W

judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie, że do naruszenia tego

8

przepisu dochodzi wtedy, gdy sąd nie przeprowadził dowodów mających istotne

znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i przedwcześnie postanowił o zamknięciu

rozprawy (por. np. wyroki z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 321/98, OSNC 2000r., nr

10, poz. 178, w którym stwierdzono, że kontradyktoryjność procesu oraz obowiązek

zapewnienia stronom możliwości obrony swoich praw pozwala przewodniczącemu

na zamknięcie rozprawy, gdy wskazane istotne dla sprawy dowody zostały

przeprowadzone, a strony miały sposobność wyrażenia swojego stanowiska; z dnia

24 maja 2001 r., I PKN 409/00, OSNAPiUS 2003r., nr 6, poz. 148 i z dnia 4

listopada 2010 r., III UK 25/10, LEX nr 794799). Stosownie do art. 286 k.p.c. sąd

może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie, może też w razie

potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że ocena potrzeby dokonania

czynności określonych w tym przepisie pozostawiona jest sądowi orzekającemu.

Oznacza to, że sąd rozpoznający sprawę powinien w każdej sytuacji rozważyć i

racjonalnie ocenić potrzebę, a nawet konieczność wezwania biegłego na rozprawę

w celu wyjaśnienia pojawiających się wątpliwości (por. wyroki z dnia 24 czerwca

2008 r., I UK 373/07, LEX nr 496398 i z dnia 28 października 2008 r., I UK 84/08,

OSNP 2010r., nr 9-10, poz. 120). Żądanie ustnego wyjaśnienia opinii staje się

obowiązkiem sądu między innymi wówczas, gdy strona zgłasza zastrzeżenia do

opinii pisemnej lub wyraża zamiar zadawania biegłemu pytań celem uzyskania

dodatkowych wyjaśnień (por. wyroki z dnia 13 kwietnia 1965 r., II CR 8/65, LEX nr

5778; z dnia 13 marca 1969 r., II CR 65/69, LEX nr 6474; z dnia 16 września 1998

r., II UKN 220/98, OSNP 1999r., nr 18, poz. 597; z dnia 17 czerwca 2010 r., III CSK

297/09, LEX nr 852669). Jeżeli strona zgłasza zastrzeżenia do pisemnej opinii

biegłego i w związku z tym wnosi o jego wezwanie na rozprawę celem uzyskania

ustnych wyjaśnień w zakresie zgłoszonych zastrzeżeń, nieuwzględnienie tego

wniosku stanowi uchybienie procesowe uzasadniające zaskarżenie wyroku, gdyż

może ono prowadzić do sprzeczności pomiędzy zebranym w sprawie materiałem a

stanem rzeczywistym, a w konsekwencji wpłynąć na wynik sprawy. Nie można

przecież wykluczyć, że dopiero ustne wyjaśnienie biegłego pozwoli na pełne

wyjaśnienie sprawy (por. wyroki z dnia 14 marca 1975 r., II CR 34/75, LEX nr 7673;

9

z dnia 20 stycznia 1989 r., II CR 310/88, LEX nr 8940; z dnia 28 października 2008

r., I UK 84/08, LEX nr 558574).

Sąd drugiej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie – podzielając w tym

zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji – na wnioskach wypływających z

opinii biegłego sądowego z zakresu pulmonologii.

Tymczasem wnioskodawczyni pismem z dnia 10 maja 2012 r. domagała się

wezwania biegłego na rozprawę w związku z zamiarem zadania mu pytań. Sąd

drugiej instancji nie uwzględnił wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o odroczenie

terminu posiedzenia celem wezwania biegłego i przedwcześnie zamknął rozprawę,

bezpodstawnie odstępując od uzupełnienia wyników postępowania dowodowego.

Rozpatrywana skarga kasacyjna trafnie zarzuca naruszenie art. 286 oraz

art. 232 k.p.c. Zgodnie z tym pierwszym przepisem (stosowanym odpowiednio w

postępowaniu apelacyjnym na mocy art. 391 § 1 k.p.c.), sąd może w razie potrzeby

zażądać dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych. Zgodnie z art. 232

k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których

wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. W

szczególności – w ocenie Sądu Najwyższego – doszło do naruszenia normy

zawartej w zdaniu drugim przepisu art. 232 k.p.c. Zgodnie z zasadą

kontradyktoryjności, wyrażoną w pierwszym zdaniu tego artykułu, ciężar dowodu

spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, a nie sąd są wyłącznym

dysponentem toczącego się postępowania i one ponoszą odpowiedzialność za jego

wynik. Skorzystanie przez sąd z przyznanego mu w art. 232 zdanie 2 k.p.c.

uprawnienia do dopuszczenia dowodu niewskazanego przez stronę, co do zasady

należy do jego dyskrecjonalnej władzy. Nie pozbawia jednak strony możliwości

powołania się na to, że zaistniały w sprawie podstawy do podjęcia takiego działania.

W sytuacjach szczególnych sąd posiada uprawnienie w zakresie dopuszczenia

dowodu niewskazanego przez strony (wyłącznie na zgłoszone przez strony istotne i

sporne okoliczności faktyczne), gdyby według jego obiektywnej i weryfikowalnej w

toku instancji oceny, zebrany w toku sprawy materiał dowodowy nie wystarczał do

jej rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2011 r., II UK

160/10 – LEX nr 786386). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 lipca 2010 r. w

sprawie II CSK 119/10 (LEX nr 603161) wyraził pogląd, że dowód z opinii instytutu

10

ma szczególny charakter, gdyż korzysta się z niego w wypadkach wymagających

wiadomości specjalnych. Z tego względu nie stosuje się do niego wszystkich zasad

dotyczących postępowania dowodowego, a w szczególności art. 217 § 1 k.p.c. Sąd

ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dalszych biegłych lub opinii instytutu, gdy

zachodzi taka potrzeba, a więc wtedy gdy przeprowadzona już opinia zawiera

istotne luki, jest niekompletna, bo nie odpowiada na postawione tezy dowodowe,

niejasna, czyli nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna, tj. gdy

przedstawiona ekspertyza nie pozwala organowi orzekającemu zweryfikować

zawartego w niej rozumowania co do trafności wniosków końcowych.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

(jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.) członkom rodziny

ubezpieczonego, który zmarł wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,

przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Odszkodowanie to przysługuje również w

razie śmierci wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej rencisty, który

był uprawniony do renty z ubezpieczenia wypadkowego.

Z uwagi na to, że jako bezpośrednią przyczynę zgonu W. Z. wskazano

zatrzymanie krążenia, z którym jednak współistniały schorzenia pulmonologiczne

(zaświadczenie z k. 5 akt sprawy wskazuje, że przyczyną wstępną do rozpoznania

ostatecznego była choroba płuc – pylica, krzemica, co doprowadziło do

niewydolności krążenia i w efekcie – zgonu), dopuszczenie przez Sąd dowodu

wyłącznie z opinii biegłego lekarza pulmonologa, nie było adekwatne do ustalenia

przyczyn śmierci. W szczególności brakowało opinii lekarza kardiologa. Sąd w

uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do wyżej wskazanego zaświadczenia,

sporządzonego bezpośrednio po śmierci W. Z. Ponieważ nie sporządzono sekcji

zwłok, opisana w zaświadczeniu przez lekarza prowadzącego leczenie - sekwencja

przyczyn śmierci, powinna być punktem odniesienia do opinii biegłych sądowych.

Opinia biegłego lekarza pulmonologa kontrastuje z tym zaświadczeniem; nie

poddając go jednak analizie i weryfikacji. W tym kontekście, nieuwzględnienie przez

Sąd drugiej instancji zarzutu nieważności postępowania przed Sądem Rejonowym,

a zwłaszcza oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii zespołu biegłych,

stanowiło naruszenie zasad prawidłowego procedowania, określonych w art. 286

11

oraz art. 232 zdanie drugie k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c., co mogło mieć wpływ

na wynik sprawy. Konsekwencją tego stała się konieczność uchylenia

zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, w trakcie

którego celowe będzie powołanie nowego zespołu biegłych lekarzy adekwatnych

specjalności medycznych (biegłego pulmonologa oraz biegłego kardiologa), którzy

w łącznej opinii stwierdzą, czy śmierć W. Z. nastąpiła wskutek choroby zawodowej.

Powinni oni również odnieść się do zaświadczenia I./…/ Centrum Pulmonologii i

Chemioterapii NZOZ z dnia 7 września 2011 r., w którym stwierdzono, że

„przyczyną wstępną do rozpoznania ostatecznego była choroba płuc (pylica,

krzemica) co doprowadziło do niewydolności krążenia i w efekcie zgonu”.

Zaświadczenie to zostało wystawione dwa dni po śmierci męża skarżącej (5

września 2011 r.).

Zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania czyni

przedwczesnym odnoszenie się do zawartego w rozpatrywanej skardze kasacyjnej

zarzutu obrazy prawa materialnego. Nie jest bowiem możliwe prawidłowe

zastosowanie prawa materialnego bez zgodnego z prawem procesowym ustalenia

podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11

kwietnia 2006 r., I PK 164/05, Monitor Prawa Pracy nr 10, s. 541).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39815

§ 1 zdanie pierwsze i odpowiednio stosowanego art. 108 § 2 k.p.c.