III KK 309/13

Sygn. akt III KK 309/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 września 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)

SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)

SSN Jarosław Matras

Protokolant Teresa Jarosławska

w sprawie G. Ł. C.,

w odniesieniu do którego wydano wyrok łączny,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 4 września 2013 r.,

kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w G.

z dnia 15 czerwca 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok co do punktów I i II i na podstawie art.

537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 572 k.p.k. umarza postępowanie w sprawie

wydania wyroku łącznego w odniesieniu do wyroków wymienionych w

punkcie I zaskarżonego kasacją wyroku łącznego.

2

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wydał w dniu 15 czerwca 2012 r., wyrok łączny w odniesieniu

do skazanego sześcioma prawomocnymi wyrokami tego sądu G. Ł. C. W punkcie I

wyroku łącznego, Sąd w miejsce kar pozbawienia wolności wymierzonych

wyrokami Sądu Rejonowego: z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II K 94/08; z dnia

6 kwietnia 2009 r., sygn. II K 149/09 i z dnia 7 października 2009 r., sygn. II K

287/09, wymierzył skazanemu karę łączną 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności.

W punkcie II wyroku Sąd zaliczył na poczet wymierzonej kary łącznej okres

odbywania kary w sprawie o sygn. II K 94/08. Kolejny punkt wyroku dotyczył kary

łącznej grzywny.

Od wyroku tego odwołał się skazany, któremu przywrócono termin do

złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sąd Okręgowy

w T., do którego wpłynęły akta sprawy wraz z apelacją skazanego uznał jednak, że

przywrócenie terminu było niezasadne i postanowieniem z dnia 22 listopada 2012

r., sygn. IX Ka 581/12, pozostawił apelację skazanego bez rozpoznania.

Kasację od wyroku łącznego Sądu Rejonowego wniósł na korzyść

skazanego G. Ł. C. Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok łączny w części

dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I i zarzucił rażące i mające

istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego

materialnego, a mianowicie art. 4 § 1 k.k., polegające na zastosowaniu przez Sąd

Rejonowy w punkcie I, przy połączeniu wyroków tego sądu wydanych w sprawach

o sygn. akt II K 94/08, II K 149/09 oraz II K 287/09 ustawy nowej i orzeczeniu, „po

myśli art. 89 § 1a k.k.”, kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności za

zbiegające się przestępstwa, za które orzeczono kary jednostkowe pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, a zarządzono wykonanie

jedynie kary orzeczonej w sprawie o sygn. akt II K 94/08, mimo że w czasie

popełnienia tych przestępstw obowiązywała ustawa względniejsza dla skazanego,

gdyż przepis art. 89 § 1 k.k., w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 czerwca 2010

r., wykluczał możliwość orzeczenia w takiej sytuacji kary łącznej bezwzględnego

pozbawienia wolności, co obligowało sąd do jego zastosowania.

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie pkt I i II zaskarżonego wyroku i

umorzenie postępowania na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 572 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

3

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co uprawnia do

jej rozpoznania i uwzględnienia na posiedzeniu (art. 535 § 5 k.p.k.). Sąd Rejonowy

w punkcie I wyroku łącznego połączył kary pozbawienia wolności orzeczone w

sprawach zakończonych wyrokami tego sądu: z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt II

K 94/08; z dnia 6 kwietnia 2009 r., sygn. II K 149/09 i z dnia 7 października 2009 r.,

sygn. II K 287/09. W sprawie o sygn. II K 94/08 wymierzono skazanemu karę roku i

2 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 3 lat próby, przy czym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 5

października 2010 r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności. W

pozostałych dwóch wyrokach podlegających łączeniu wymierzono odpowiednio: w

wyroku w sprawie II K 149/09 – karę roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat, a w wyroku w sprawie II K

287/09 – karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 3 lat próby. W odniesieniu do wymierzonych tymi wyrokami kar

nie zarządzono ich wykonania. W uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku

łącznego Sąd Rejonowy przyznał, że w tej sytuacji, „z uwagi na to, iż wyroki

powyższe zapadły przed wejściem w życie nowelizacji kodeksu karnego określonej

w ustawie z dnia 5 listopada 2009 r. (Dz. U. Nr 206, poz. 1589), w przedmiotowej

sprawie nie mógł mieć zastosowania aktualny przepis art. 89 § 1a k.k., albowiem

poprzednio obowiązujące brzmienie przepisu art. 89 k.k. było względniejsze dla

sprawcy bowiem wykluczało możliwość orzeczenia bezwzględnej kary pozbawienia

wolności w przypadku łączenia kar pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem ich wykonania”.

Nowelizacja kodeksu karnego wskazana w tym uzasadnieniu weszła w życie

w dniu 8 czerwca 2010 r. Kary pozbawienia wolności wymierzone G. Ł. C., które w

punkcie I zaskarżonego kasacją wyroku sprowadzono do kary łącznej 2 lat i 4

miesięcy pozbawienia wolności, orzeczone zostały w wyrokach, które zapadły

przed dniem 8 czerwca 2010 r., tym bardziej zatem przed tą datą doszło do

popełnienia przypisanych skazanemu przestępstw. Nie obowiązywał wówczas

przepis art. 89 § 1a k.k. i w orzecznictwie dominował pogląd wykluczający

możliwość orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności w wyroku łącznym bez

warunkowego zawieszenia jej wykonania wtedy, gdy za zbiegające się

4

przestępstwa orzeczono kary z warunkowym zawieszeniem ich wykonania i bez

warunkowego zawieszenia (zob. m. in. uchwała SN z dnia 27 marca 2001 r., I KZP

2/01, OSNKW 2001, nr 5-6, poz. 41; wyrok SN z dnia 17 stycznia 2013 r., II KK

84/12, OSNKW 2013, nr 5, poz. 43). Pogląd ten dotyczy także sytuacji, w której

wszystkie łączone kary orzeczone zostały z warunkowym zawieszeniem ich

wykonania, ale nie co do wszystkich zarządzono ich wykonanie. Takiej wykładni

wskazanych przepisów dokonał także w uzasadnieniu swego wyroku Sąd

Rejonowy, przyznając, że popełnił błąd, nie stosując reguł zawartych w art. 4 § 1

k.k.

W sprawie doszło zatem do opisanego w kasacji naruszenia prawa. Ma ono

charakter rażący, spowodowało bowiem pogorszenie sytuacji skazanego w

porównaniu do stanu rzeczy sprzed wydania wyroku łącznego. Konieczne zatem

stało się uchylenie punktu I zaskarżonego wyroku oraz powiązanego z tym

punktem rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II. Wobec faktu, że wyznaczony w

sprawach sygn. II K 149/09 i II K 287/09 okres próby upłynął i upłynęło dalszych 6

miesięcy, doszło już do zatarcia tych skazań. W tym stanie rzeczy po uchyleniu

zaskarżonej części wyroku łącznego konieczne stało się umorzenie postępowania

w sprawie o wydanie wyroku łącznego w odniesieniu do wyroków wymienionych w

punkcie I wyroku łącznego.