III KRS 212/13

Sygn. akt III KRS 212/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 września 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania A. A.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr …/2013 z dnia … 2013 r. w

przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na trzy wolne

stanowiska sędziowskie w Sądzie Okręgowym, ogłoszone w Monitorze Polskim w

zakresie powołania Pana R. S.,

z udziałem R. S.

po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 5 września 2013 r.,

oddala odwołanie.

U z a s a d n i e n i e

Uchwałą Nr …/2013 z dnia … 2013 r. Krajowa Rada Sądownictwa

postanowiła przedstawić Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o

powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego

2

kandydatury M. F., T. P. i R. S. (pkt I) oraz nie przedstawiać z wnioskiem o

powołanie do pełnienia tego urzędu pozostałych kandydatur, w tym A. A. (pkt II ppkt

1).

W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że po pierwsze - kandydaci określeni

w pkt I zostali jednogłośnie rekomendowani przez zespół członków Krajowej Rady

Sądownictwa na posiedzeniu w przedmiocie przygotowania dotyczącego

rozpatrzenia i oceny kandydatów przez Radę; po drugie - przedstawiając listę

rekomendowanych kandydatów na trzy stanowiska sędziowskie Zespół wziął pod

uwagę załączone do zgłoszeń uczestników postępowania: oceny kwalifikacyjne

kandydatów, opinie przełożonych, rekomendacje, dokumenty dotyczące

doświadczenia zawodowego kandydatów, opinie Kolegium Sądu Apelacyjnego,

ocenę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów oraz inne dołączone dokumenty; po

trzecie - przy podejmowaniu uchwały Krajowa Rada Sądownictwa kierowała się

rekomendacją przedstawioną przez Zespół członków Rady oraz uwzględniła

kryteria wymienione w art. 35 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa, a przede wszystkim doświadczenie zawodowe, opinie przełożonych,

rekomendacje i inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia, opinię kolegium

właściwego sądu oraz ocenę właściwego zgromadzenia ogólnego sędziów; po

czwarte - o przedstawieniu kandydatur osób wymienionych w pkt I uchwały

zadecydował całokształt okoliczności sprawy, w szczególności uzyskane przez

wnioskowanych kandydatów wysokie kwalifikacje zawodowe, duże doświadczenie

zawodowe, poparcie środowiska sędziowskiego, opinie przełożonych oraz

rekomendacje; po piąte - pozostali kandydaci biorący udział w konkursie (poza

sędziami S. C. i I. Z., których kwalifikacje zawodowe zostały ocenione przez Radę

tylko nieznacznie niżej od kwalifikacji prezentowanych przez wnioskowanych

kandydatów), w tym sędzia A. A., nie spełniają powyższych kryteriów na takim

poziomie jak kandydaci wnioskowani. W konsekwencji Krajowa Rada Sądownictwa

udzieliła kandydaturom wymienionym w pkt I uchwały poparcia bezwzględną

większością głosów (po 14 głosów „za”, przy braku głosów „przeciw” i przy jednym

głosie „wstrzymującym się”), natomiast kandydatura sędziego A. A. nie uzyskała

wymaganej bezwzględnej większości głosów (brak głosów „za” i „przeciw”, przy 15

głosach „wstrzymujących się”).

3

Odwołanie od powyższej uchwały złożył sędzia A. A., zaskarżając ją w

zakresie pkt I w części przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Okręgowego kandydatury R. S. - sędziego Sądu

Rejonowego w […] oraz w zakresie pkt II w części nieprzedstawienia wniosku o

powołanie do pełnienia tego urzędu kandydatury skarżącego (ppkt 1).

Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji RP,

przez niezastosowanie przy ocenie kandydatów przejrzystych kryteriów awansu,

które odpowiadałyby zasadom równego dostępu do służby publicznej, zasadom

równego traktowania oraz zasadom demokratycznego państwa prawa

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, w wyniku czego jego

kandydatura nie została przedstawiona do powołania; 2) art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2, art.

33 ust. 1, art. 35 ust. 2 in principio pkt 1, a także art. 37 ust. 1 ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa, przez: a) dokonanie oceny jego kandydatury bez dochowania

obowiązku wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy i bez wnikliwego

zbadania materiałów sprawy udostępnionych Radzie oraz dokonanie tej oceny w

sposób sprzeczny z prawem, dowolny oraz sprzecznie ze zgromadzonym

materiałem, z pominięciem rzetelnej oceny kwalifikacji skarżącego i konkurującego

z nim sędziego R. S., z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiałów; b)

brak określenia i rozpatrzenia zgłoszonych kandydatur w oparciu o jasne i

jednakowe dla wszystkich osób uczestniczących w konkursie kryteria oceny

kandydatów na wolne stanowisko sędziowskie; c) brak porównania i omówienia

ocenianych kandydatur w oparciu o „Oceny kwalifikacji kandydatów” oraz przyjęte

przez Radę kryteria ustawowe, a także niezastosowanie niektórych ważkich

ustawowych kryteriów oceny kandydatur, tj. publikacji i ukończonych studiów

podyplomowych; d) oparcie uchwały na wybiórczych (niepełnych) ustaleniach

faktycznych mimo dostępu do nich w oparciu o posiadany materiał dowodowy;

e) niedokonanie przez Radę oceny jego kandydatury (podobnie jak i innych

kandydatur, których nie przedstawiono z wnioskiem o powołanie) i dokonanie

jedynie pobieżnej oceny tych kandydatur, które rekomendowano Prezydentowi;

f) pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z

„Ocen kwalifikacji kandydatur” skarżącego i sędziego R. S., takich jak: długość

łącznego okresu orzekania i pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu

4

rejonowego, umiejętność koncentracji materiału dowodowego, wyznaczanie tzw.

pustych terminów rozpraw, dopuszczalność znoszenia rozpraw i ich przyczyn,

właściwe odraczanie rozpraw oraz zbyt ogólna ocena takich kryteriów jak:

doświadczenie zawodowe, organizacja pracy, wiedza merytoryczna, poziom

orzecznictwa, przymioty charakteru, wskaźnik stabilności orzecznictwa, szybkość i

sprawność prowadzanych spraw; g) podjęcie decyzji mimo niewykorzystania

wszelkich przewidzianych prawem możliwości służących wyjaśnieniu istniejących w

sprawie wątpliwości, np. ustnych lub pisemnych wyjaśnień uczestników

postępowania; h) przypisanie zbyt dużego znaczenia przy podejmowaniu uchwały

stanowisku Zespołu członków Rady rekomendującego kandydatury Radzie, o czym

świadczy powielenie argumentacji w części uzasadnienia omawiającego

stanowiska Zespołu i Rady; i) przypisanie zbyt dużego znaczenia kryterium oceny

kandydatów przez Zgromadzenie Przedstawicieli Sędziów Apelacji […]; j) brak

przytoczenia wyników głosowania na Kolegium Sądu Apelacyjnego w […]; 3) art. 42

ust. 1 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w związku z art. 328 § 2 k.p.c., gdyż

uzasadnienie uchwały w części dotyczącej kandydatur skarżącego i sędziego R. S.

zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający poznanie motywów jej podjęcia -

uzasadnienie nie zawiera wszystkich wymaganych prawem elementów, co utrudnia

odniesienie się do całości przesłanek, na podstawie których Rada uznała, że

kandydatura skarżącego jest gorsza od kandydatury sędziego R. S. w obecnej

procedurze konkursowej.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie uchwały w

zaskarżonej części i przekazania sprawy Krajowej Radzie Sądownictwa do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący zaskarżył uchwałę

Krajowej Rady Sądownictwa w zakresie przedstawienia wniosku o powołanie do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego wyłącznie w części

odnoszącej się do kandydatury sędziego R. S. W myśl art. 43 ust. 2 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. Nr 126, poz. 714 ze zm.,

5

powoływanej dalej jako ustawa), jeżeli uchwały, o której mowa w art. 37 ust. 1

(obejmującej rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie

do pełnienia urzędu sędziego w sytuacji, gdy na stanowisko to zgłosił się więcej niż

jeden kandydat), nie zaskarżyli wszyscy uczestnicy postępowania, uchwała ta staje

się prawomocna w części obejmującej rozstrzygnięcie o nieprzedstawieniu wniosku

o powołanie do pełnienia urzędu sędziego tych uczestników postępowania, którzy

nie wnieśli odwołania. W ocenie obecnego składu Sądu Najwyższego, przepis ten

rozstrzyga kwestię prawomocności uchwały w odniesieniu do tych uczestników

postępowania przed Radą, których kandydatury nie zostały przedstawione z

wnioskiem o powołanie i którzy uchwały nie zaskarżyli, nie reguluje natomiast

zagadnienia prawomocności uchwały w przypadku jej zaskarżenia tylko w

odniesieniu do niektórych wybranych przez Radę kandydatów. Ponieważ do

postępowania odwoławczego przed Sądem Najwyższym zastosowanie znajdują

przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem

art. 871

(art. 44 ust. 3 ustawy), to przyjąć należy, że w opisanej sytuacji

zastosowanie znajduje art. 39813

§ 1 k.p.c., zgodnie z którym Sąd Najwyższy

związany jest granicami zaskarżenia, co oznacza, że nie może on rozpoznać

uchwały w części niezaskarżonej i orzekać w odniesieniu do wybranych

kandydatów nieobjętych odwołaniem. Uzasadnia to pogląd, że uczestnikami

postępowania odwoławczego przed Sądem Najwyższym są tylko wybrani przez

Radę kandydaci objęci odwołaniem, zaś uchwała w niezaskarżonej części staje się

prawomocna (art. 43 ust. 1 ustawy).

Odwołanie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów.

W pierwszym rzędzie niezasadny jest zarzut obrazy art. 42 ust. 1 ustawy w

związku z art. 328 § 2 k.p.c. Ten ostatni przepis wymienia konieczne elementy

uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji w postępowaniu cywilnym i nie

znajduje zastosowania w postępowaniu przed Radą. Wynika to jasno z art. 1 k.p.c.,

zgodnie z którym Kodeks postępowania cywilnego reguluje postępowanie sądowe

w wymienionych w tym przepisie kategoriach spraw, a nie postępowanie przed

innymi organami władzy państwowej, w dodatku mającymi - jak postępowanie

przed Krajową Radą Sądownictwa - publiczny charakter. Szczegółowe zasady

postępowania przed Radą w indywidualnych sprawach zostały unormowane w

6

przepisach rozdziału 3 ustawy i tylko one mogą stanowić punkt odniesienia do

podnoszonych w odwołaniach od uchwał Rady zarzutów naruszenia przepisów

postępowania. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy stanowi, że uchwały Rady w sprawach

indywidualnych wymagają uzasadnienia, nie określa jednak wymaganej treści tego

uzasadnienia. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie, że z

punktu widzenia ochrony interesów poszczególnych kandydatów trzeba przyjąć, iż

Rada nie ma obowiązku szczegółowego opisywania każdego z nich, wystarczające

jest dokładne przedstawienie kandydata wybranego przez Radę. Pozostali

kandydaci znają bowiem dokładnie własną sytuację i mogą ją porównać z opisaną

w uzasadnieniu uchwały sytuacją kandydata wybranego przez Radę, co skarżący

czyni w swoim odwołaniu. Nie ma natomiast podstaw do przyjęcia, że Rada, nie

zamieszczając w uzasadnieniu uchwały szczegółowej charakterystyki kandydata,

nie dokonała wnikliwej oceny jego kandydatury, skoro uzasadnienie uchwały

wskazuje, iż o wyborze kandydata zadecydowała całościowa ocena wynikająca z

łącznego zastosowania przyjętych kryteriów (por. wyroki z dnia 12 czerwca 2012 r.,

III KRS 15/12, OSNP 2013 nr 13-14, poz. 166; z dnia 13 lipca 2012 r., III KRS

17/12, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 194; z dnia 15 stycznia 2013 r., III KRS 33/12,

LEX nr 1294479).

Odnośnie do zarzutu obrazy art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 60 Konstytucji RP

należy stwierdzić, że pierwszy z wymienionych przepisów, przez wskazanie, że

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym,

urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, nakazuje dochowanie

przez Krajową Radę Sądownictwa obowiązku wszechstronnego rozpatrzenia i

oceny kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich, w sposób

respektujący standardy charakterystyczne dla organów demokratycznego państwa

prawnego, w tym - między innymi - zasadę ochrony zaufania obywatela do

państwa. Z kolei przedmiotem ochrony wynikającej z art. 60 ustawy zasadniczej

jest przede wszystkim formalny aspekt dostępu do służby, a więc związany z

przestrzeganiem jednolitych kryteriów i procedur postępowania, a nie sama ocena

kwalifikacji, czy też wiarygodności danej osoby z punktu widzenia kryteriów

stosowanych w ramach tego postępowania. Sądowa kontrola dokonywana przez

pryzmat tego przepisu nie stwarza podstaw do wkraczania w zakres kompetencji

7

Rady, gdyż mogłoby to oznaczać naruszenie jej konstytucyjnych uprawnień i

kompetencji wynikających z art. 179 Konstytucji. Ochrona sądowa udzielana

kandydatowi na określone stanowisko sędziowskie, dokonywana przy

uwzględnieniu art. 60 ustawy zasadniczej, winna zatem obejmować kontrolę

postępowania przed Radą pod względem jego zgodności z prawem, a więc musi

być ograniczona do oceny zgodności z prawem zastosowanej procedury oceny

kandydatury bądź kandydatur i w efekcie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku

o powołanie lub odmowy objęcia danego kandydata takim wnioskiem. Wreszcie art.

32 Konstytucji statuuje zasadę równości wszystkich wobec prawa i równości

traktowania wszystkich przez władze publiczne (ust. 1) oraz zakazuje dyskryminacji

w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2).

Kontrola sądowa postępowania przed Radą w zakresie jej zgodności z tym

przepisem powinna więc sprowadzać się do oceny, czy wszyscy kandydaci

uczestniczący w procedurze konkursowej byli traktowani jednakowo oraz czy żaden

z nich nie był w żaden sposób dyskryminowany.

W kontekście tak rozumianych wskazanych wyżej zasad konstytucyjnych

rozważeniu podlegają podniesione przez skarżącego zarzuty obrazy art. 3 ust. 1

pkt 1 i 2, art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 2 pkt 1 oraz art. 37 ust. 1 ustawy. W ocenie

skarżącego, wskutek braku wszechstronnego rozważenia przez Krajową Radę

Sądownictwa okoliczności sprawy (art. 33 ust. 1) i oparcia się przez nią na

wybiórczych kryteriach, z pominięciem jednego z kryteriów ustawowych (art. 35 ust.

2 pkt 2), doszło do braku rozpatrzenia i oceny przez Radę jego kandydatury (art. 37

ust. 1), a w konsekwencji - niewłaściwego wykorzystania przez Radę należących do

niej kompetencji (art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, do kompetencji Rady należy, między

innymi, rozpatrywanie i ocena kandydatów do pełnienia urzędu na stanowiskach

sędziowskich w sądach powszechnych oraz - będące wynikiem realizacji tego

zadania - przedstawianie Prezydentowi RP wniosków o powołanie sędziów w

sądach powszechnych. Kognicja Sądu Najwyższego do oceny uchwały Rady w

powyższym zakresie obejmuje zatem - zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy - wyłącznie

badanie, czy nie pozostaje ona w sprzeczności z prawem. Oznacza to, że Sąd

Najwyższy nie posiada kompetencji do merytorycznego rozpatrywania kwalifikacji

8

kandydata na sędziego, zaś przedmiotem sprawowanej przez niego kontroli jest

formalny aspekt dostępu do służby, związany z przestrzeganiem jednolitych

kryteriów i procedur postępowania, a nie sama ocena kwalifikacji czy też

predyspozycji danej osoby z punktu widzenia kryteriów stosowanych w ramach

postępowania przed Radą. Nie można przy tym tracić z pola widzenia celu tego

postępowania, jakim jest wyłonienie najlepszych kandydatów spośród osób

spełniających wymagania wstępne i niejednokrotnie posiadających zbliżone oceny

w zakresie kwalifikacji i predyspozycji do pełnienia urzędu sędziowskiego. W

konsekwencji ocena doboru kryteriów oraz znaczenie przywiązywane do

poszczególnych kryteriów przy ocenie kandydatów na stanowiska sędziowskie

pozostają poza zakresem kompetencji Sądu Najwyższego do kontroli legalności

uchwał Rady, chyba że naruszają one podstawowe zasady prawne, w

szczególności zasadę jednakowego dostępu do stanowisk sędziowskich i zasadę

niedyskryminacji (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27

maja 2008 r., SK 57/06, OTK-A 2008 nr 4, poz. 63 oraz wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 196 i

orzeczenia w nim powołane).

Przepis art. 33 ust. 1 ustawy zobowiązuje Krajową Radę Sądownictwa, aby

przed podjęciem uchwały w indywidualnych sprawach należących do jej

kompetencji (art. 3 ust. 1), wszechstronnie rozważyła sprawę, na podstawie

udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych

osób, jeśli zostały złożone. W myśl art. 37 ust. 1 ustawy, jeżeli na stanowisko

sędziowskie zgłosił się więcej niż jeden kandydat, Rada rozpatruje i ocenia

wszystkie zgłoszone kandydatury łącznie. W takim przypadku Rada podejmuje

uchwałę obejmującą rozstrzygnięcia w przedmiocie przedstawienia wniosku o

powołanie do pełnienia urzędu sędziego w stosunku do wszystkich kandydatów. Z

treści tych przepisów, przy uwzględnieniu zasad ogólnie przyjętych w działaniu

organów państwa w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji),

wynika zatem obowiązek wszechstronnego rozpatrzenia i oceny przez Radę

wszystkich kandydatur zgłoszonych do pełnienia urzędu na stanowiskach

sędziowskich, a ich naruszenie może polegać na pominięciu przez Radę istotnych

dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z udostępnionej jej

9

dokumentacji lub wyjaśnień, albo dokonaniu ustaleń sprzecznych z tym materiałem.

Z kolei art. 35 ust. 2 ustawy stanowi, że przy ustalaniu kolejności kandydatów na

liście zespół członków Rady kieruje się przede wszystkim oceną kwalifikacji

kandydatów, a ponadto uwzględnia: 1) doświadczenie zawodowe, opinie

przełożonych, rekomendacje, publikacje i inne dokumenty dołączone do karty

zgłoszenia; 2) opinie kolegium właściwego sądu oraz ocenę właściwego

zgromadzenia ogólnego sędziów. Ten katalog (adresowany w pierwszej kolejności

do zespołu członków Rady przy sporządzaniu listy rekomendowanych kandydatów)

nie ma wyczerpującego charakteru i - poza wyeksponowaniem oceny kwalifikacji

kandydatów jako kryterium podstawowego - w żadnym razie nie hierarchizuje

kolejnych przymiotów, którymi powinna odznaczać się osoba ubiegająca się o to

stanowisko. Ustawodawca nie zastosował w tym przepisie „gradacji kryteriów”,

przypisując im - poza oceną kwalifikacji kandydatów - takie samo znaczenie. Co do

kwalifikacji kandydatów, to art. 35 ust. 2 ustawy nie precyzuje tego pojęcia. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że - poza ustawowymi

wymaganiami stawianymi kandydatom w przepisach ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

- Prawo o ustroju sadów powszechnych; jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 427),

wyznaczającymi minimum standardów dla osoby ubiegającej się o stanowisko

sędziego - w przepisie tym chodzi o uwzględnienie w ocenie kandydatów

dodatkowych elementów składających się na teoretyczne i praktyczne umiejętności

potrzebne do wykonywania tego zawodu, jak np. wyniki ukończenia studiów i

egzaminu sędziowskiego, uzyskane stopnie naukowe, ukończone studia

podyplomowe i szkolenia, reprezentowana w toku wykonywania dotychczasowej

pracy i analizowana przez sędziów wizytatorów oraz przełożonych wiedza

prawnicza, sposób organizowania pracy i wywiązywania się z obowiązków, itp. W

zakresie objętym omawianym art. 35 ust. 2 ustawy aktualny pozostaje więc pogląd

judykatury ukształtowany na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27

lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 11,

poz. 67), w myśl którego w przypadku ubiegania się kilku osób o jedno stanowisko

sędziowskie wskazane jest wyjaśnienie w uzasadnieniu uchwały sytuacji

poszczególnych kandydatów w aspekcie uwzględnionych przez Radę kryteriów

oceny. Zakres rozważań dotyczących poszczególnych kandydatów może być przy

10

tym zróżnicowany w zależności od potrzeb, wobec czego nie jest konieczne

uszeregowanie kandydatów w oparciu o każde z zastosowanych kryteriów.

Decyduje ocena całościowa, wynikająca z łącznego zastosowania tych przesłanek

(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2009 r., III KRS 13/09,

OSNP 2011 nr 13-14, poz. 196; z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr

737271; z dnia 17 sierpnia 2010 r., III KRS 10/10, LEX nr 678015; z dnia 13 lipca

2012 r., III KRS 17/12, OSNP 2013 nr 15-16, poz. 194 i z dnia 15 stycznia 2013 r.,

III KRS 33/12, LEX nr 1294479).

Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jednoznacznie wskazuje, że Rada,

rozpatrując i oceniając kandydatury zgłoszone na wolne stanowiska sędziowskie w

Sądzie Okręgowym, dysponowała kompletną dokumentacją dotyczącą

poszczególnych osób biorących udział w konkursie (a więc również zawierającą

dane w zakresie publikacji i odbycia studiów podyplomowych, czego skarżący nie

kwestionuje) oraz listą rekomendacyjną zespołu członków Rady, sporządzoną po

zapoznaniu się z tą dokumentacją. Ponieważ brak jest wymagania, aby

uzasadnienie uchwały Rady stanowiło powtórzenie treści całego zgromadzonego

materiału sprawy, nie można skutecznie zarzucać Radzie, że w uzasadnieniu

swojej uchwały poprzestała na zaprezentowaniu danych dotyczących kandydata,

co do którego podjęła uchwałę o przedstawieniu go Prezydentowi RP z wnioskiem

o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim, nie opisując

równocześnie w sposób szczegółowy indywidualnej sytuacji każdego z pozostałych

kandydatów, o czym wyżej była mowa. Nie można również zasadnie twierdzić, że

„powielenie argumentacji w części uzasadnienia omawiającego stanowiska zespołu

i Rady” oznacza, iż ta ostatnia nie rozpatrzyła lub nie oceniła wszystkich

zgłoszonych kandydatur, poprzestając jedynie na stanowisku zespołu, co zdaje się

sugerować skarżący. Należy mieć na uwadze, że lista rekomendowanych

kandydatów wyraża stanowisko zespołu, które wraz z jego uzasadnieniem (art. 34

ust. 1 i 3 ustawy) wykorzystuje Krajowa Rada Sądownictwa wykonując na

posiedzeniu Rady swą kompetencję (art. 3 ust. 1) i opierając się w rozstrzygnięciu

sprawy na jej wszechstronnym rozważeniu, „na podstawie udostępnionej

dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli

zostały złożone" (art. 33 ust. 1 ustawy). Co prawda stanowisko zespołu nie jest dla

11

Rady wiążące, jednakże w razie jego uwzględnienia - tak jak to nastąpiło w

rozpatrywanym przypadku - wystarczy, gdy Rada da temu jednoznacznie wyraz w

uzasadnieniu uchwały, podzielając referencje rekomendowanych przez zespół

kandydatów w oparciu o przyjęte kryteria.

Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika jasno, że Rada uwzględniła w

odniesieniu do wszystkich uczestników postępowania jednakowe okoliczności

rzutujące na ocenę predyspozycji poszczególnych kandydatów do pełnienia urzędu

na stanowisku sędziego Sądu Okręgowego, uprzednio wzięte pod uwagę przez

zespół członków Rady. Kryteria te są wyraźnie określone w uzasadnieniu

zaskarżonej uchwały i wynikają ze szczegółowego umotywowania przyczyn

dokonanego wyboru. Rada przypisała istotne znaczenie poziomowi kwalifikacji

zawodowych (ze szczególnym uwzględnieniem w tym zakresie opinii sędziego

wizytatora) i doświadczeniu zawodowemu kandydatów, uzyskanemu przez nich

poparciu środowiska sędziowskiego, opiniom przełożonych i rekomendacjom,

uzasadniając swój wybór najwyższą oceną wiedzy merytorycznej, poziomu

orzecznictwa i przymiotów charakteru kandydatów wnioskowanych (w tym sędziego

R. S.) oraz podkreślając bardzo dobrą ocenę ich pracy przez przełożonych,

sędziów wizytatorów oraz sędziów współpracujących, sumienność i bardzo

staranne wykonywanie powierzonych im obowiązków, znakomitą organizację pracy,

bardzo dobre wyniki ilościowe i jakościowe oraz dobry poziom stabilności

orzecznictwa, a nadto zdecydowanie najwyższe poparcie samorządu

sędziowskiego. W ocenie Rady, spośród pozostałych kandydatów tylko sędziowie

S. C. i I. Z. posiadają nieznacznie niższe kwalifikacje zawodowe od kwalifikacji

kandydatów wnioskowanych. Nieprzypisanie przez Radę istotnego znaczenia

wymienionemu w art. 35 ust. 2 pkt 1 ustawy kryterium publikacji nie oznacza, że nie

rozpoznała i nie oceniła ona kandydatury skarżącego i nie dokonała

wszechstronnego rozważenia sprawy przy zachowaniu weryfikalności kryteriów

przyjętych przy wyborze kandydata do pełnienia urzędu sędziego sądu

okręgowego. Już bowiem kryteria uznane przez Radę za najistotniejsze z tego

punktu widzenia i zastosowane w pierwszej kolejności umożliwiły jej - „po

wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy” - na dokonanie

oceny, że skarżący nie spełnia na takim poziomie kryteriów z art. 35 ust. 2 ustawy,

12

jak wnioskowany sędzia R. S. Nie chodzi przy tym - o czym wyżej była mowa - o

ocenę w ramach poszczególnych kryteriów wymienionych w tym przepisie, ale o

ocenę całościową, wynikającą z łącznego zastosowania przyjętych przesłanek.

Należy wreszcie zauważyć, że aczkolwiek wyniki głosowania w kolegium i

zgromadzeniu ogólnym sędziów właściwego sądu nie wiążą Krajowej Rady

Sądownictwa w ocenie kandydata na wolne stanowisko sędziowskie, to jednak

mają one istotniejsze znaczenie dla oceny kandydatów niż rekomendacje,

publikacje, czy też inne dokumenty dołączone do karty zgłoszenia (por. również

powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2012 r., III KRS 17/12). Z

tego względu przyjmuje się, że Rada powinna umotywować swój wybór wówczas,

gdy dotyczy on osoby, która uzyskała mniejsze poparcie środowiska zawodowego

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r., III KRS 24/09, LEX nr

737271). Skarżący nie kwestionuje, że kandydaci wybrani przez Radę osiągnęli

zdecydowanie wyższe od niego poparcie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów

Apelacji […]. Formułowane przez skarżącego próby wyjaśnienia przyczyn takiego

stanu rzeczy pozostają wyłącznie w sferze jego niczym niepopartych przypuszczeń

i nie odnoszą się do postępowania przed Radą. Skarżący nie twierdzi również, że

osiągnął lepsze niż wnioskowani kandydaci wyniki głosowania w przedmiocie

zaopiniowania kandydatur przez Kolegium Sądu Apelacyjnego w […], a z

odpowiedzi na odwołanie wynika, iż wyniki te w przypadku wszystkich uczestników

postępowania nominacyjnego były takie same, nie stanowiły zatem przesłanki

różnicującej zgłoszone kandydatury. Skarżący zarzuca Radzie „niewykorzystanie

przewidzianych prawem możliwości służących wyjaśnieniu istniejących w sprawie

wątpliwości, np. ustnych lub pisemnych wyjaśnień uczestników postępowania”, nie

wskazuje jednak, jakie wątpliwości wymagały wyjaśnienia w przypadku oceny jego

kandydatury przez Radę. W uzasadnionych przypadkach Rada lub zespół jej

członków może żądać osobistego stawiennictwa uczestnika postępowania lub

złożenia przez niego pisemnych wyjaśnień, a także uzupełnienia materiałów sprawy

- art. 33 ust. 2 ustawy oraz § 17 ust. 3 uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia

22 lipca 2011 r. w sprawie regulaminu szczegółowego trybu działania Krajowej

Rady Sądownictwa (M.P. Nr 72, poz. 712). Z przepisów tych wynika, że

zastosowanie wskazanych środków jest uprawnieniem Rady i od niej, a na

13

wstępnym etapie postępowania - od zespołu członków Rady, zależy sposób ich

realizacji. Nie jest zatem możliwe skuteczne postawienie zarzutu niezażądania od

uczestnika postępowania ustnych lub pisemnych wyjaśnień bez wykazania istnienia

takiej potrzeby.

W konsekwencji należy stwierdzić, że zaprezentowana w uzasadnieniu

zaskarżonej uchwały ocena kandydatur, wbrew odmiennemu stanowisku

skarżącego, jest wynikiem wszechstronnego rozważenia przez Radę wszystkich

aspektów sprawy i nie można przypisać jej sprzeczności z prawem, w tym

zwłaszcza z art. 33 ust. 1 ustawy oraz powołanymi przez skarżącego przepisami

ustawy zasadniczej. Należy przypomnieć, że Rada w toku analizowanego

postępowania miała za zadanie wskazać i przedstawić Prezydentowi RP z

wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu

Okręgowego najlepszych spośród kilkunastu kandydatów, z których każdy posiada

przymioty świadczące o tym, iż nie tylko spełnia formalne przesłanki awansu

zawodowego, ale również - przy uwzględnieniu określonych kryteriów oceny - jest

merytorycznie przygotowany do objęcia stanowiska sędziego sądu okręgowego.

Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wyjaśnienia dotyczące dokonanego

przez Radę wyboru innego kandydata świadczą o tym, że o wyborze decydowała

całościowa ocena wynikająca z łącznego zastosowania właściwych, jednolitych i

niezakazanych kryteriów tej oceny, której nie może podważyć przeciwstawienie jej

oceny własnej, opartej na tym samym materiale, ale przy zastosowaniu innej

hierarchii „ważności” kryteriów.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.