IV CSK 10/13

Sygn. akt IV CSK 10/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 września 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa I. Spółki Akcyjnej w G.

przeciwko Gminie Miasta G.

o ustalenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 września 2013 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 13 lipca 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 13 lipca 2012 r. zmienił wyrok Sądu

Okręgowego i ustalił, że opłata roczna za użytkowanie wieczyste bliżej określonej

nieruchomości, przy zaliczeniu nakładów o wartości 681100 zł poczynionych przez

użytkownika wieczystego na urządzenia infrastruktury technicznej, wynosi 76920 zł

rocznie, poczynając od dnia 1 stycznia 2009 r. do chwili odliczenia wartości tych

nakładów.

Sąd ustalił, że wartość nieruchomości, kiedy dokonano aktualizacji opłaty

rocznej za użytkowanie wieczyste, wzrosła. Stwierdził, że wystąpiły przesłanki do

dokonania aktualizacji tej opłaty, po czym w sentencji wyroku określił jej wysokość

na dotychczasową kwotę.

Skarga kasacyjna pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na

podstawie pierwszej z art. 3983

k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 77 ust. 1, 4

i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst:

Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej: "u.g.n."), i zmierza do uchylenia

tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący zarzucił, że przewidziane w art. 77 ust. 4 u.g.n zaliczenie nakładów

nie jest możliwe przy dokonywaniu pierwszej aktualizacji opłaty rocznej, gdyż

przepis ten umożliwia jedynie zaliczanie nakładów poniesionych po dniu dokonania

ostatniej aktualizacji, a w przypadku pierwszej aktualizacji opłaty rocznej nie było

poprzedniej aktualizacji. Skarżący pomija wiążące Sąd Najwyższy ustalenie,

że poprzednia aktualizacja nastąpiła od dnia 1 stycznia 2002 r. Bez znaczenia jest

podnoszona przez skarżącego okoliczność, że powód nabył prawo użytkowania

wieczystego po tej dacie, gdyż opłata roczna jest immanentnie związana z prawem

użytkowania wieczystego. Stanowi świadczenie należne od każdoczesnego

użytkownika wieczystego. Wszak „użytkownik wieczysty uiszcza opłaty roczne" (art.

238 k.c.), a nie tylko pierwszy użytkownik wieczysty, nabywający prawo

użytkowania wieczystego w trybie umowy „o oddanie gruntu" w użytkowanie. Zatem

przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na powoda spowodowało przejście

3

na niego obowiązku dalszego świadczenia wynikającego z poprzedniej aktualizacji

(od dnia 1 stycznia 2002 r.). Inaczej mówiąc, zrodziło po stronie powoda obowiązek

ponoszenia już zaktualizowanych opłat rocznych za kolejne lata, i te opłaty powód

ponosił. Stąd niepodobna przyjąć, jak chciałby tego skarżący, że w sprawie chodzi

o zaliczenie nakładów przy dokonywaniu pierwszej aktualizacji opłaty rocznej.

Sąd, rozpoznając sprawę po jej przekazaniu przez samorządowe kolegium

odwoławcze, obowiązany jest samodzielnie ustalić wysokość opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego. W ramach tej samej procedury aktualizacyjnej

następuje zaliczenie nakładów, określonych w art. 77 u.g.n. Ustęp 4 i 5 tego

artykułu uprawnia do zaliczenia wartości nakładów poniesionych przez użytkownika

wieczystego nieruchomości na budowę poszczególnych urządzeń infrastruktury

technicznej, nierozliczonych przy wcześniejszych aktualizacjach. Ustęp 6 nakazuje

stosować te same zasady do nakładów koniecznych wpływających na cechy

techniczno-użytkowe gruntu, poniesionych przez użytkownika, o ile w ich

następstwie wzrosła wartość nieruchomości gruntowej.

Zaliczenie wartości nakładów jest czynnością wtórną w stosunku do sporu

o właściwą wysokość zaktualizowanej opłaty rocznej. Zgodnie z art. 77 ust. 4 u.g.n.

może ono nastąpić jedynie na poczet wzrostu opłaty (różnicy pomiędzy opłatą

nową a dotychczasową), wobec czego dopiero ustalenie wysokości należnej opłaty

decyduje o istnieniu i wielkości świadczenia, na poczet którego następuje

zarachowanie. Jej ustalenie stanowi moment, w którym dochodzi do realizacji

prawa zaliczenia.

Sąd Apelacyjny ustalił w sentencji wyroku (pkt 1), że opłata roczna jest taka

sama jak obowiązująca przed aktualizacją. Zgodnie zaś z art. 77 ust. 1 u.g.n.

zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki

procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji. Skoro Sąd

Apelacyjny ustalił wzrost wartości nieruchomości, który uzasadniał aktualizację

opłaty rocznej, to zasadnie zarzucił skarżący naruszenie art. 77 ust. 1 u.g.n. przez

zaniechanie ustalenia nowej wysokości tej opłaty od 1 stycznia 2009 r.

Poza tym, uszło uwagi Sądu Apelacyjnego, że brak ustaleń co do opłaty

zaktualizowanej powoduje, że nie wystąpiła różnica między opłatą dotychczasową

4

a opłatą zaktualizowaną, a tym samym nie ma wartości kwotowej pozwalającej na

zaliczenie nakładów.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.

jw