II KK 234/13

Sygn. akt II KK 234/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 września 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Rafał Malarski

SSN Andrzej Ryński

Protokolant Ewa Oziębła

w sprawie K. J.

skazanego z art. 278 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 kpk, bez udziału stron

na posiedzeniu w dniu 27 września 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich

od wyroku Sądu Rejonowego w O.

z dnia 9 listopada 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w całości w stosunku do K.

J. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi

Rejonowemu w O. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Prokurator Prokuratury Rejonowej oskarżył K. J. i dwie inne ustalone osoby o

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. polegające na tym, że w okresie od 10 sierpnia

2

2011 r. do 25 sierpnia 2011 r. w O., działając wspólnie i w porozumieniu, dokonali

kradzieży torby z pieniędzmi w kwocie 45.000 złotych na szkodę J. K.

Jednocześnie Prokurator na podstawie art. 335 § 1 k.p.k. złożył wniosek o wydanie

wobec trójki współoskarżonych wyroku skazującego bez przeprowadzenia

rozprawy i wymierzenie uzgodnionych z nimi kar.

Na posiedzeniu w dniu 9 listopada 2012 r., Sąd Rejonowy w O. uwzględnił

wniosek Prokuratora i wyrokiem z tego samego dnia uznał K. J. za winnego

występku z art. 278 § 1 k.k. Za to przestępstwo wymierzył oskarżonemu karę 8

miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k.,

art. 70 § 2 k.k. i art. 73 § 2 k.k. warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 3

lata, oddając oskarżonego pod dozór kuratora, a na podstawie art. 33 § 2 k.k.

wymierzył wobec niego karę grzywny w liczbie 50 stawek dziennych, ustalając

wysokość jednej stawki dziennej w kwocie 20 złotych. Ponadto, na podstawie art.

46 § 1 k.k., Sąd tytułem częściowego naprawienia szkody zasądził solidarnie od K.

J. i dwóch pozostałych współoskarżonych na rzecz pokrzywdzonego kwotę 35.000

złotych.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w stosunku

do oskarżonego J. w dniu 17 listopada 2012 r.

Kasację od tego wyroku wniósł na korzyść skazanego Rzecznik Praw

Obywatelskich.

Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. zarzucił wyrokowi rażące naruszenie

przepisów postępowania, to jest art. 133 § 1 k.p.k. i art. 6 k.p.k. poprzez uznanie,

że wezwanie oskarżonego K. J. na posiedzenie w dniu 9 listopada 2012 r., w

przedmiocie wniosku prokuratora, złożonego w trybie art. 335 k.p.k., o wydanie

wyroku skazującego, zostało prawidłowo mu doręczone. Tymczasem wezwanie to

zostało wysłane na adres inny niż podany przez oskarżonego. To uchybienie miało

istotny wpływ na treść wyroku, albowiem stanowiło podstawę do przeprowadzenia

przedmiotowego posiedzenia pomimo nieobecności oskarżonego, a w

konsekwencji doprowadziło do naruszenia przysługującego mu prawa do obrony.

W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie w stosunku do K. J.

zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w O. oraz przekazanie sprawy Sądowi I

instancji do ponownego rozpoznania.

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna w

rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k. i należało uwzględnić ją w całości. Zaskarżony

przedmiotową kasacją wyrok Sądu Rejonowego w O. zapadł z rażącym

naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, co z kolei miało wpływ na treść

orzeczenia.

Analiza akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazuje, że oskarżony K.

J. w toku całego postępowania, zwłaszcza w trakcie przesłuchania w charakterze

podejrzanego, podawał jako miejsce zamieszkania (dłuższego pobytu), następujący

adres – O., ul. Ż. 4/61, zaś jako miejsce zameldowania na pobyt stały wskazał O.,

ul. Ż. 11A/6 (karta: 23, 59, 61). Obydwa te adresy ujęto również w akcie oskarżenia

(k. 125v).

Zarządzeniem z dnia 11 pazdziernika 2012 r. skierowano sprawę na

posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku Prokuratora złożonego w trybie

art. 335 § 1 k.p.k., a jego termin wyznaczono na dzień 9 listopada 2012 r. W

zarządzeniu tym polecono m.in. zawiadomić oskarżonego o jego terminie oraz

przesłać odpis aktu oskarżenia wraz z wnioskiem o skazanie bez przeprowadzenia

rozprawy, przy czym właściwie wskazano, iż przesyłkę należy skierować na adres

wskazany w akcie oskarżenia (k. 152). Tymczasem, zapewne przez pomyłkę,

przedmiotową korespondencję przesłano oskarżonemu K. J. na adres – O., ul. Ż.

6/61 (k.158). Nie ulega wątpliwości, że oskarżony nigdy takiego adresu nie

wskazywał. Poczta zwróciła powyższą przesyłkę po dwukrotnym awizowaniu jako

nieodebraną w terminie.

Jak wynika z protokołu posiedzenia Sądu z dnia 9 listopada 2012 r.,

oskarżony J. nie stawił się na to posiedzenie. Sąd wówczas uznał wezwanie za

doręczone prawidłowo w trybie art. 133 k.p.k., kontynuował posiedzenie, a więc

odebrał stanowiska obecnych stron w kwestii wniosku prokuratora, a następnie

wydał wyrok oraz pouczył strony o sposobie i trybie jego zaskarżenia (k.160 - 162).

Nie ulega wątpliwości, że skoro zawiadomienie o terminie posiedzenia

przesłano pod błędny adres zamieszkania oskarżonego, to oskarżony J. nie miał

możliwości zapoznania się z treścią przesyłki, nie znał terminu posiedzenia i nie

miał możliwości uczestniczenia w tym posiedzeniu. W realiach niniejszej sprawy

4

uznanie przez Sąd doręczenia przedmiotowego zawiadomienia za prawidłowe

stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 133 k.p.k. regulującego kwestię

zastępczego doręczenia.

Zgodnie z art. 343 § 5 k.p.k. w zw. z art. 339 § 1 pkt 3 i § 5 k.p.k. oskarżony

ma prawo wziąć udział w posiedzeniu, którego przedmiotem rozpoznania jest

wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 k.p.k. Jednak aby oskarżony mógł z

tego prawa skorzystać, musi być należycie powiadomiony o jego terminie.

A zatem Sąd może wydać w tym trybie wyrok pod nieobecność

oskarżonego tylko wówczas, gdy oskarżony prawidłowo zawiadomiony o terminie

nie stawi się. Ten wymóg należytego powiadomienia o terminie rozprawy, czy też

posiedzenia, jest tylko wówczas zrealizowany, gdy zawiadomienia dokonano z

pełnym respektowaniem przepisów rozdziału 15 Kodeksu postępowania karnego,

określających warunki uznania skuteczności tej czynności procesowej. Oczywisty

jest więc fakt, że pisma, a więc i w szczególności zawiadomienia o terminie

rozprawy, bądź posiedzenia, mogą być uznane za doręczone w trybie art. 133 k.p.k.

lub art. 139 § 1 k.p.k. tylko wówczas, gdy rzeczywiście zostały wysłane pod

wskazany przez stronę, w tym przypadku oskarżonego, adres (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 września 2008 r., III KK 107/08, Lex Nr 465876).

Nie ulega też wątpliwości, że brak prawidłowego zawiadomienia

oskarżonego o terminie posiedzenia naruszało w sposób rażący także jego prawo

do obrony (art. 6 k.p.k.). Oskarżony miał prawo zmienić swoje stanowisko

procesowe, cofnąć wyrażoną wcześniej zgodę i zaproponować na posiedzeniu inne

warunki skazania, niż uzgodnione z prokuratorem lub zażądać przeprowadzenia

rozprawy na zasadach ogólnych. Aby jednak było to możliwe, musiał mieć realną

możliwość skorzystania z tych uprawnień, chociażby w postaci otrzymania

informacji o terminie posiedzenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca

2010 r., II KK 125/10, Lex Nr 590211).

Mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej okoliczności, Sąd

Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w O.

do ponownego rozpoznania.

5