II KK 252/13

Sygn. akt II KK 252/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 września 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Rafał Malarski

SSN Andrzej Ryński

Protokolant Ewa Oziębła

w sprawie M. M.

skazanego z art. 244 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

na posiedzeniu w dniu 27 września 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w W.

z dnia 2 lutego 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w W. do

ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Prokurator Prokuratury Rejonowej oskarżył M. M. o to, że w dniu 7 listopada

2010 r. w W., kierował pojazdem marki Nissan Almera wbrew orzeczonemu przez

2

Sąd Rejonowy w K., zakazowi prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do

dnia 27 stycznia 2011 r. – a więc oskarżył go o czyn z art. 244 k.k.

Po wpłynięciu aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego, sprawę skierowano na

posiedzenie bez udziału stron, w przedmiocie wydania wyroku nakazowego.

Na posiedzeniu w dniu 2 lutego 2011 r., Sąd ten przyjął, że na podstawie

zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego M. M. nie budzą

wątpliwości. Wyrokiem wydanym w tym samym dniu uznał go za winnego

popełnienia zarzucanego mu czynu - i za to na podstawie art. 244 k.k., przy

zastosowaniu art. 58 § 3 k.k., wymierzył mu karę 200 stawek dziennych grzywny,

przy ustaleniu, że wysokość jednej stawki wynosi kwotę 60 złotych.

Jednocześnie na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej wobec

oskarżonego kary grzywny Sąd zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności

w sprawie w dniu 7 listopada 2010 r., a nadto zasądził od oskarżonego na rzecz

Skarbu Państwa kwotę 1200 złotych tytułem opłaty oraz kwotę 90 złotych tytułem

pozostałych kosztów procesu.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 25

marca 2011 r.

Kasację od tego wyroku w dniu 4 września 2013 r. wniósł na korzyść

skazanego Prokurator Generalny.

Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i § 2 k.p.k.

zarzucił wyrokowi:

1/ rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa

karnego procesowego, a mianowicie art. 501 pkt 1 k.p.k., polegające na

wydaniu na posiedzeniu wyroku nakazowego w stosunku do osoby

pozbawionej wolności w tej sprawie, zamiast rozpoznania sprawy na

zasadach ogólnych na rozprawie;

2/ rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa

karnego procesowego, a mianowicie art. 502 § 1 k.p.k., polegające na

orzeczeniu wobec oskarżonego M. M. w postępowaniu nakazowym kary

grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, podczas gdy przepis ten

przewiduje możliwość orzeczenia kary grzywny w wysokości do 100 stawek

dziennych;

3

3/ w konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna i podlegała

uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Analiza akt niniejszej sprawy dowodzi jednoznacznie, że w dniu 7 listopada

2010 r., o godz. 16.20, M. M. został zatrzymany z uwagi na obawę ukrywania się.

Następnie po wszczęciu w tej sprawie dochodzenia, przedstawieniu zarzutu

popełnienia przestępstwa z art. 244 k.k. i przesłuchaniu w charakterze

podejrzanego, został zwolniony o godz. 18.00 tego samego dnia (k. 2, 5-8).

Trafnie podniósł Prokurator Generalny, iż zgodnie z treścią art. 501 pkt 1

k.p.k., niedopuszczalne jest wydanie wyroku nakazowego w stosunku do osoby

pozbawionej wolności w tej lub innej sprawie. Sąd nie mógł zatem wydać

niniejszego wyroku nakazowego, bowiem wobec zatrzymania oskarżonego w toku

prowadzonego w sprawie postępowania, zaistniała negatywna przesłanka

dopuszczalności tego trybu.

Zarówno w judykaturze jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że

pozbawieniem wolności jest każde, wynikające z decyzji właściwego organu,

uniemożliwienie osobie swobodnego poruszania się. Pozbawieniem wolności jest

więc nie tylko tymczasowe aresztowanie, odbywanie zasadniczej lub zastępczej

kary pozbawienia wolności, ale także zatrzymanie. W postępowaniu nakazowym

nie są dopuszczalne odstępstwa od przesłanki określonej w art. 501 pkt 1 k.p.k., jak

to przewidziano w postępowaniu uproszczonym (art. 325c pkt 1 in fine k.p.k.).

Określony w art. 501 pkt 1 k.p.k. zakaz wydania wyroku nakazowego nie ogranicza

się tylko do osoby pozbawionej wolności w tej lub innej sprawie w czasie

wyrokowania. Ma on zastosowanie również do osoby, która w tym czasie nie jest

pozbawiona wolności, lecz była jej pozbawiona wcześniej, w toku prowadzonego w

sprawie postępowania – i to niezależnie od długości okresu tego pozbawienia

wolności. Punktem odniesienia dla „pozbawionego wolności” nie jest zatem

aktualny etap postępowania, lecz całe postępowanie w sprawie, w której wydaje się

wyrok nakazowy. Podkreślić należy, że niedopuszczalność wydania wyroku

4

nakazowego wobec osoby pozbawionej wolności ma charakter gwarancyjny (por.

Kodeks Postępowania Karnego. Komentarz. Tom III, pod red. P. Hofmańskiego,

wyd. 4, teza 3, str. 83 – 84, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012 r.,

sygn. V KK 237/12, LEX nr 1235908).

Kasacja trafnie wskazuje zatem, że w przedmiotowej sprawie, dotyczącej M.

M., doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego - zastosowanie wobec

oskarżonego trybu nakazowego ze względu na wcześniejsze jego pozbawienie

wolności, poprzez zatrzymanie w toku trwającego w tej sprawie postępowania, nie

było - zgodnie z treścią art. 501 pkt 1 k.p.k. - dopuszczalne.

Dodatkowo, oprócz wskazanego powyżej uchybienia , należy stwierdzić, że

doszło również do rażącego naruszenia art. 502 § 1 k.p.k. Jak stanowi ten przepis,

wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę w

wysokości do100 stawek dziennych albo do 200 000 zł. Niezastosowanie się do

ograniczenia wskazanego w tym przepisie co do wysokości grzywny w

postępowaniu nakazowym i skazanie oskarżonego na tego rodzaju karę w liczbie

stawek wyższej niż wskazana w art. 502 § 1 k.p.k., stanowi rażące naruszenie tego

przepisu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 2007 r., IV KK

322/07, R - OSNKW 2007, z.1, poz. 2342, z dnia 12 grudnia 2012 r., II KK 323/12,

LEX nr 1231520). Tymczasem Sąd Rejonowy wymierzył w przedmiotowej sprawie

oskarżonemu M. M. wyrokiem nakazowym karę grzywny w wysokości 200 stawek

dziennych, a więc w wysokości przekraczającej maksymalną, dopuszczalną granicę

określoną w art. 502 § 1 k.p.k.

Stwierdzone naruszenie w/w przepisu prawa było rażące i miało oczywisty

wpływ na treść zaskarżonego kasacją orzeczenia, skoro doprowadziło do skazania

oskarżonego na grzywnę w wysokości dwukrotnie przekraczającej dopuszczalną

granicę kary tego rodzaju, określoną w ustawie.

W tej sytuacji, z uwagi na stwierdzone rażące naruszenia prawa, Sąd

Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu do

ponownego rozpoznania.

5