SNO 24/13

Sygn. akt SNO 24/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 października 2013 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Henryk Gradzik (przewodniczący)

SSN Rafał Malarski

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

Protokolant :Katarzyna Wojnicka

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 r.

sprawy M. P.

sędziego Sądu Rejonowego […]

w związku z odwołaniem obwinionego i Ministra Sprawiedliwości

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w […]

z dnia 8 marca 2013 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o

karze i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu -

Sądowi Dyscyplinarnemu w […] do ponownego rozpoznania,

2. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.

UZASADNIENIE

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla Okręgu Sądu Okręgowego w […]

wniósł o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej przeciwko M. P. - sędziemu Sądu

Rejonowego o czyn polegający na tym, że w okresie od 17 sierpnia 2010 r. do 9

2

lipca 2012 r. w […], jako sędzia orzekający w Wydziale Karnym Sądu Rejonowego

[…], w sprawach przydzielonych do jego referatu dopuszczał się oczywistej i

rażącej obrazy przepisów postępowania karnego, tj. art. 424 § 1 k.p.k., 442 § 3

k.p.k., 391 § 1 i 3 k.p.k., 167 k.p.k., 170 § 3 k.p.k., 17 pkt 7 k.p.k., 98 § 2 k.p.k., 287

§ 2 i 3 k.p.k., 385 § 1 k.p.k., 387 k.p.k. i 113 k.p.k. w ten sposób, że:

1) w sprawach […] wbrew art. 442 § 3 k.p.k. nie zastosował się do

wiążących wskazań i zapatrywań Sądu II instancji, co skutkowało uchyleniem

wskazanych wyżej wyroków i przekazaniem spraw do ponownego rozpoznania,

2) w sprawach […] wbrew art. 424 § 1 k.p.k. zaniechał właściwego

wskazania w uzasadnieniach wyroków, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub

nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał

dowodów przeciwnych, co skutkowało uchyleniem wskazanych wyżej wyroków i

przekazaniem spraw do ponownego rozpoznania,

3) w sprawach […] wbrew art. 391 § 1 i 3 k.p.k. w przypadkach składania

przez świadków zeznań odmiennych niż poprzednio zaniechał ujawnienia przez

odczytanie zeznań uprzednio składanych i wezwania świadków do ustosunkowania

się do zaistniałych rozbieżności, zaś zeznania ich ujawniał w dalszej fazie

postępowania w trybie art. 392 i 394 k.p.k., co skutkowało uchyleniem wskazanych

wyżej wyroków i przekazaniem spraw do ponownego rozpoznania,

4) w sprawach […] wbrew art. 167 k.p.k. i art. 170 § 3 k.p.k. zaniechał

rozpoznania wniosków dowodowych złożonych przez strony postępowania, co

skutkowało uchyleniem wskazanych wyroków i przekazaniem spraw do ponownego

rozpoznania,

5) w sprawach […] wbrew art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. wydał rozstrzygnięcia co do

tych samych czynów tych samych osób, mimo że postępowania karne w tych

zakresach zostały wcześniej prawomocnie zakończone, co skutkowało uchyleniem

zaskarżonych orzeczeń i umorzeniem postępowań w tych sprawach przez Sąd II

instancji,

6) w sprawie […] odroczył na okres 7 dni sporządzenie uzasadnienia w

przedmiocie uchylenia środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego

aresztowania i wbrew art. 98 § 2 k.p.k. uzasadnienia tego nie sporządził i nie

3

ogłosił, co powoduje, że postanowienie z 17 sierpnia 2010 r. nie jest do chwili

obecnej prawomocne,

7) w sprawie […] bez podstaw faktycznych i z obrazą art. 287 § 2 k.p.k.

zastosował wobec świadka przewidziane w tym przepisie aresztowanie, zaś

następnie - wbrew art. 287 § 3 k.p.k. zastosowanej kary porządkowej nie uchylił,

pomimo ukończenia postępowania w danej instancji, co skutkowało

funkcjonowaniem orzeczenia o bezprawnym pozbawieniu wolności,

8) w sprawie […] wbrew art. 385 § 1 k.p.k. wydał wyrok, mimo że w sprawie

nie doszło do otwarcia przewodu sądowego, zaś następnie w uzasadnieniu

rozstrzygnięcia wskazał, iż oskarżony złożył wniosek w przedmiocie dobrowolnego

poddania się karze w trybie art. 387 § 1 k.p.k., jak też że oskarżony złożył

wyjaśnienia, w których przyznał się do dokonania zarzucanego mu czynu, mimo że

fakty te nigdy nie miały miejsca, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i

przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania,

9) w sprawie […] wbrew art. 113 k.p.k. ogłosił orzeczenie, które nie było

podpisane w chwili dokonywania tej czynności, co skutkowało uchyleniem

zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 6 k.p.k.

Tym samym dopuścił się przewinienia służbowego określonego w art. 107 §

1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Sąd Apelacyjny– Sąd Dyscyplinarny 8 marca 2013 r. wyrokiem orzekł, że

obwinionego uznaje za winnego tego, że okresie od 17 sierpnia 2010 r. do dnia 9

lipca 2012 r., jako sędzia orzekający w Wydziale Karnym Sądu Rejonowego:

1) w sprawach […] dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 442 § 3 k.p.k.

poprzez niezastosowanie się do wiążących wskazań sądu odwoławczego, co

skutkowało uchyleniem wyroków wydanych we wskazanych sprawach i

przekazaniem spraw do ponownego rozpoznania,

2) w sprawach […] dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 391 § 1 i 3,

392 i 394 k.p.k. polegającej na tym, że w przypadkach składania przez świadków

zeznań odmiennych od poprzednich zaniechał odczytania zeznań poprzednio

składanych i wezwania świadków do ustosunkowania się do zaistniałych

rozbieżności, zaś zeznania ich ujawniał w dalszej fazie postępowania, co

4

skutkowało uchyleniem wyroków wydanych we wskazanych sprawach i

przekazaniem spraw do ponownego rozpoznania,

3) w sprawie […] dopuścił się oczywistej i rażącej obrazy art. 385 § 1 i 387 §

1 k.p.k., wydając wyrok, mimo że w sprawie nie doszło do otwarcia przewodu

sądowego, zaś następnie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że oskarżony

złożył wniosek w przedmiocie dobrowolnego poddania się karze w trybie art. 387 §

1 k.p.k., jak też, że oskarżony złożył wyjaśnienia, w których przyznał się do

dokonania zarzuconego mu czynu, mimo że zdarzenia te nie zaistniały, co

skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem spraw do ponownego rozpoznania,

tj. popełnienia przewinień dyscyplinarnych określonych w art. 107 § 1 ustawy

z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych i za to na podstawie

art. 109 § 1 pkt. 2 powołanej ustawy wymierzył obwinionemu M. P. karę

dyscyplinarną nagany.

Na podstawie art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów

powszechnych w związku z art. 414 § 1 k.p.k. w związku z art. 17 § 1 pkt. 2 k.p.k.

uniewinnił sędziego M. P. od popełnienia przewinień dyscyplinarnych określonych

w pkt. 2, 4, 5, 6, 7 i 9 wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej.

W uzasadnieniu wyroku podniesiono przede wszystkim, że zgodnie z art.

128 u.s.p. w sprawach nie uregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio

przepisy Kodeksu postępowania karnego, z braku stosownego odesłania nie ma

natomiast podstaw do stosowania przepisów Kodeksu karnego, w tym dotyczących

kary łącznej. Nie wyklucza to możliwości formułowania zarzutów i kwalifikowania

przewinień dyscyplinarnych według zasad właściwych dla odpowiedzialności

karnej. Czyny polegające na odmiennych sposobach działania czy zaniechania,

popełnione w innym czasie i miejscu, powinny być więc kwalifikowane jako odrębne

przewinienia. Możliwa jest konstrukcja jednego przewinienia dyscyplinarnego w

odniesieniu do kilku podobnych zachowań, dokonanych w krótkich odstępstwach

czasu. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie co do zachowań opisanych w

pkt. 1, 2, 3, 4, 5. Dotyczą one takich samych uchybień, popełnionych w niewielkich

odstępach czasu.

Obwiniony zakwestionował popełnienie uchybień opisanych w pkt.: 4, 6, 9.

Uchybienie opisane w pkt. 9., w sprawie […], nie zostało popełnione przez

5

sędziego M. P., popełnił je inny sędzia. Wyjaśnienia obwinionego, który zaprzeczył

temu, by był autorem ogłoszonego, a nie podpisanego postanowienia znajdują

potwierdzenie w treści postanowień. Z powyższych względów uniewinniono M. P.

od zarzutu popełnienia czynu opisanego w pkt. 9. zarzutu, wobec jego

niepopełnienia.

W pkt. 4 zarzucono obwinionemu zaniechanie rozpoznania wniosków

dowodowych złożonych przez strony postępowania. Obwiniony wyjaśnił, że wydał

postanowienia oddalające wnioski dowodowe, ale nie znalazło to odzwierciedlenia

w protokole rozprawy. Jego wyjaśnienia potwierdza treść apelacji wniesionej w

sprawie […], w której podniesiono zarzut niezasadnego oddalenia wniosku, a nie

jego nierozpoznania. Brak postanowień dowodowych w protokole rozprawy nie

oznacza, że uchybienie w takiej postaci zaistniało. Ustalenie tylko w oparciu o treść

protokołów, że sąd nie wydał postanowień oddalających wnioski dowodowe jest

wątpliwe. Jeśli obwiniony uchybił przepisom prawa, to tylko w zakresie podpisania

protokołów bez należytej kontroli prawidłowości jego sporządzenia. Takie

uchybienie nie ma jednak postaci rażącego i oczywistego naruszenia prawa. Z tych

względów obwinionego sędziego uniewinniono od zarzutu popełnienia przewinienia

opisanego w pkt. 4.

Co do zarzutu z pkt. 6. stwierdzono, że w aktach sprawy IX K 311/11 brak

jest uzasadnienia postanowienia o uchyleniu tymczasowego aresztowania i

zastosowaniu w jego miejsce poręczeń majątkowych. Wydając postanowienie, sąd

odroczył wydanie uzasadnienia. Do chwili obecnej postanowienie z uzasadnieniem

nie zostało doręczone stronom. Obwiniony zaprzeczył temu, by taki stan wynikał z

faktu niesporządzenia uzasadnienia postanowienia. Utrzymuje, że uzasadnienie

sporządził i pozostawił w sekretariacie wydziału, wydając zarządzenie o jego

doręczeniu. Nie da się wykluczyć, że taka sytuacja mogła zaistnieć, co musi

prowadzić do uniewinnienia obwinionego. Już tylko na marginesie wskazać należy,

że powyższe uchybienie nie narażało na szwank praw i interesów stron. Środki

zapobiegawcze mogą być uchylane lub zmieniane, co wynika z art. 253 § 1 k.p.k.

Co do zarzutu z pkt. 7 wniosku stwierdzono, że Sąd wydał postanowienie o

aresztowaniu świadka na podstawie art. 287 § 2 k.p.k., wobec uporczywego

uchylania się od złożenia zeznania, a aresztowania nie uchylił, z naruszeniem art.

6

287 § 3 k.p.k. mimo zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji.

Oczywiste jest naruszenie art. 287 § 3 k.p.k., a także art. 287 § 2 k.p.k. Obwiniony

zastosował areszt pomimo wysyłania wezwań i nakazów doprowadzenia pod

niewłaściwy adres. Ustalenia Sądu Okręgowego w tej mierze odzwierciedlone w

uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego nie budzą wątpliwości. Nie niweczy

prawidłowości tych ustaleń istnienie informacji, że świadek w sprawie, w której był

oskarżonym, ukrywał się. Uchybienia w zakresie naruszenia art. 287 § 2 i 87 § 3

k.p.k. są oczywiste. Nie oznacza to jednak, że obwiniony popełnił przewinienie

dyscyplinarne. Nie można bowiem nie zauważyć, że postanowienie o zastosowaniu

tymczasowego aresztowania świadka nie zostało wykonane, nie zostały więc

naruszone prawa świadka, nie doznał on krzywdy w związku z wydanym

postanowieniem. Z tych względów również od tego zarzutu obwiniony został

uniewinniony.

Co do zarzutu popełnienia przewinienia opisanego w pkt. 5 wniosku,

stwierdzono, że obwiniony przyznał, że wydał wyroki w sprawach […] z obrazą art.

17 § 1 pkt 7 k.p.k. Przedstawił jedynie okoliczności usprawiedliwiające

niedostrzeżenie tego, że wydane zostały już wyroki co do czynów będących

przedmiotem rozstrzygania w wyznaczanych mu sprawach. Jeśli nawet można

byłoby uznać, że w sprawie […] dostrzeżenie możliwości wcześniejszego wydania

wyroku przez inny sąd było nieoczywiste, choć przy wnikliwej analizie akt możliwe,

to w sprawie […] wcześniejszy wyrok zapadł w tej samej sprawie i tylko brak

należytej staranności obwinionego doprowadził do zaistnienia uchybienia.

Uchybienia w obu tych sprawach były oczywiste. Nie miały jednak charakteru

rażącego. Dotknięte tymi oczywistymi uchybieniami orzeczenia zostały zaskarżone

apelacjami, a sąd odwoławczy uchylił wyroki i postępowanie umorzył. Strony nie

doznały więc uszczerbku w swych interesach. Z tych względów - przypisane

uchybienie choć oczywiste, nie było rażące i w tym zakresie obwinionego

uniewinniono.

Z tych samych względów, braku cechy rażącego uchybienia, uniewinniono

obwinionego od zarzutu popełnienia przewinienia opisanego w pkt. 2 wniosku. We

wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej wskazano, że istota tego uchybienia

polegała na zaniechaniu właściwego wskazania w uzasadnieniach wyroków, jakie

7

fakty sąd uznał za udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i

dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, co skutkowało uchyleniem wyroków i

przekazaniem spraw do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że

uzasadnienia w wymienionych w zarzucie sprawach nie spełniały wymogów

określonych w art. 424 k.p.k. Kryteria oceny uzasadnienia pod kątem spełnienia

wymogów art. 424 k.p.k. nie są obiektywne, zależą od poglądów oceniających

orzeczenie w II instancji sędziów. Każde wadliwe uzasadnienie z powodu, którego

uchylono zaskarżony wyrok jest wynikiem uchybień. We wskazanych sprawach nie

był to jedyny powód uchyleń. Z tych względów uznano, że uchybienia nie spełniają

kryterium oczywistości i obwinionego uniewinniono od zarzutu popełnienia

przewinienia opisanego w pkt. 2.

Sąd Dyscyplinarny uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynów

opisanych w pkt. 1, 3 i 8 wniosku. Obwiniony nie kwestionował popełnienia

uchybień opisanych w pkt. 1 i 3.

W sprawach oznaczonych sygnaturami akt […], w których referentem był

sędzia M. P. postępowania przez Sądem I Instancji toczyły się po raz kolejny, na

skutek uchylenia uprzednio zapadłych orzeczeń w tych sprawach i przekazania ich

do ponownego rozpoznania przez Sąd Odwoławczy. W każdym z tych przypadków

Sąd II Instancji, stosownie do treści art. 442 § 3 k.p.k., w uzasadnieniach orzeczeń

formułował zapatrywania i wskazania co do dalszego toku postępowania, które dla

Sądu Rejonowego były wiążące. Sąd Okręgowy rozpoznając apelację we

wskazanych wyżej sprawach, które oznaczone zostały odpowiednio sygnaturami:

[…], stwierdził, że zapatrywania i wytyczne Sądu Odwoławczego uchylającego

uprzednio zapadłe wyroki nie zostały wykonane przez Sąd I instancji. W sprawach

[…] Sąd II instancji, po analizie akt sprawy, wyraził wprost stanowisko, iż wytyczne

Sądu Odwoławczego zostały „całkowicie zignorowane" przez Sąd Rejonowy, w

sprawie […], iż Sąd Rejonowy z „niezrozumiałych przyczyn zaniechał wykonania

wytycznych", zaś w sprawie […], że „Sąd I Instancji nie wykonał żadnego z

wiążących go z mocy art. 442 § 3 k.p.k. wskazań Sądu Odwoławczego" i „zaniechał

przeprowadzenia poszczególnych dowodów w całości".

Sąd Okręgowy rozpoznając środki odwoławcze w sprawach […], stwierdził

również, że w odniesieniu do trzech pierwszych przypadków nastąpiła obraza art.

8

391 § 1 i 3 k.p.k. poprzez zaniechanie ujawnienia przez odczytanie zeznań

uprzednio składanych przez świadków, które były odmiennej treści w stosunku do

składanych na rozprawie, zaś zeznania te zostały następnie ujawnione w dalszej

fazie postępowania w trybie art. 394 k.p.k. W ten sposób Sąd I Instancji naruszając,

w określonym zakresie, zasadę bezpośredniości uniemożliwił ustosunkowanie się

przez świadków do treści zeznań uprzednio składanych i tym samym pozbawił

możliwości dokonania wszechstronnej oceny danych dowodów, która w takich

przypadkach zawsze dokonana musi być z uwzględnieniem przyczyny złożenia

zeznań odmiennej treści.

Zgodnie z utrwalonym i ugruntowanym w orzecznictwie poglądem Sądu

Najwyższego przewidziana w art. 391 § 1 k.p.k. możliwość odczytania na rozprawie

protokołów zeznań poprzednich, przekształca się w obowiązek ich odczytania,

jeżeli zeznania te mają istotne znaczenie dla ustalenia prawidłowego stanu

faktycznego oraz rozstrzygnięcia w kwestii winy oskarżonego.

W sprawie […] Sąd Rejonowy ujawnił i zaliczył w poczet materiału

dowodowego bez odczytywania zeznania świadków, którym przysługiwało prawo

do odmowy ich składania i nie zachodziła żadna przeszkoda do podjęcia próby

przesłuchania świadków przed Sądem.

Potwierdza popełnienie powyższych uchybień nie tylko treść wyroków Sądu

Odwoławczego, ale i treść zapisów w protokołach spraw. Niewątpliwie uchybienia

te wynikły z niedostatecznej znajomości przez obwinionego sprawy, w chwili

przystępowania do jej rozpoznawania na rozprawie, nieznajomości będącej

wynikiem niezachowania należytej staranności. Uchybienia te, będące rezultatem

naruszenia podstawowych zasad procedowania, prowadziły do ponownego

uchylenia zaskarżonych wyroków, co naruszało prawa stron do rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie. Uchybienia te miały charakter oczywistych i

rażących.

W sprawie […] Sąd Okręgowy w […] rozpoznając apelację od wyroku jaki

zapadł w sprawie […], w której wyrok wydał sędzia M. P., stwierdził, że Sąd

Rejonowy „rozpoznał" sprawę, mimo że nie doszło do otwarcia przewodu

sądowego", nie przeprowadzono jakiegokolwiek dowodu. W uzasadnieniu

wskazano, że oskarżony przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i

9

złożył wniosek o poddanie się karze. Treść protokołu potwierdza stwierdzone

uchybienia. Obwiniony wyraził przekonanie, że doszło do błędnych zapisów w

protokole rozprawy, a wyrok wydał kierując się interesem rodziny po tym, jak

oskarżony o znęcanie przekazał żonie klucze do mieszkania, co miało

zabezpieczyć interes pokrzywdzonej. Ze złożonych przez obwinionego wyjaśnień

wynika, że nie znał ani treści protokołu, ani treści uzasadnienia wyroku, gdyż nie

sprawdził ani protokołu, ani napisanego przez asystenta uzasadnienia. Swe

postępowanie usprawiedliwiał złym stanem zdrowia i nadmiernym obciążeniem. Nie

można uznać, że okoliczności te mogą prowadzić do zaniedbywania podstawowych

obowiązków i dlatego obwinionego uznano za winnego popełnienia także

przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt. 8, którego istota polegała na

wydaniu wyroku bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, popisania

uzasadnienia bez znajomości jego treści. Treść protokołów rozpraw z tej sprawy

świadczy o ignorowaniu przez obwianego przepisów Kodeksu postępowania

karnego w sposób oczywisty i rażący.

Ustawa o sądownictwie powszechnym nie zna pojęcia kary łącznej, dlatego

uznano, że obwinionemu należało wymierzyć jedną karę.

Przy wymiarze kary Sąd Apelacyjny– Sąd Dyscyplinarny uwzględnił

następujące okoliczności.

Sędzia M. P. w okresie od 4 stycznia 2008 r. do 30 grudnia 2008 r. był

delegowany do pełnienia obowiązków w Sądzie Okręgowym w […]. Z faktu

delegowania należy wnosić, że był postrzegany przez przełożonych jako

wyróżniający się sędzia. Taki też wniosek wynika z faktu pełnienia przez

obwinionego funkcji przewodniczącego wydziału. W czasie delegacji do Sądu

Okręgowego sędziemu M. P. wyznaczono do rozpoznania sprawę […]. Sprawa ta

została przekazana do rozpoznania Sądowi Okręgowemu na podstawie art. 25 § 2

k.p.k. przez Sąd Apelacyjny. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny

zauważył, że występujące w sprawie problemy z zakresu prawa karnego i

gospodarczego wskazują na potrzebę „rozważenia możliwości wyznaczenia -

stosownie do art. 28 § 2 k.p.k. - nie tylko składu zawodowego, ale nawet

uwzględnienia w nim osoby sędziego, do którego obowiązków należy zajmowanie

się sprawami z zakresu prawa gospodarczego." Uwaga ta została zignorowana

10

przez organy administracyjne Sądu Okręgowego, a sprawę wyznaczono sędziemu

delegowanemu, niemającemu stosownego doświadczenia. Wyrok wydany przez

obwinionego w sprawie […] został uchylony. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku stwierdził: „sprawę przydzielono do referatu jednego

sędziego Sądu Rejonowego, specjalnie delegowanego do jej rozpoznania i to w

sytuacji, gdy zachodziła konieczność rozpoznawania jej od początku, zaś

wyznaczony sędzia oprócz referatu w macierzystym wydziale miał do rozpoznania

jeszcze osiem innych spraw w Sądzie Okręgowym. Co więcej, w trakcie

rozpoznawania tej sprawy i pozostałych mu przydzielonych spraw w Sądzie

Okręgowym, jednocześnie orzekał w trzech innych wydziałach Sądu Rejonowego.

Gdy uwzględni się przedstawione wyżej obciążenie sędziego sprawozdawcy

przestaje dziwić fakt dopuszczenia się przez sąd pierwszej instancji tak licznych

uchybień przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy".

Delegowanie do Sądu Okręgowego łączyło się z równoczesnym orzekaniem

przez sędziego M. P. w Sądzie Rejonowym. W latach 2009-2011 obwiniony orzekał

równocześnie w trzech wydziałach, na podstawie delegacji Ministra

Sprawiedliwości, a także delegacji Prezesa Sądu Okręgowego (delegacji wadliwej)

w IV Wydziale Sądu Okręgowego w […], w IV Wydziale Sądu Rejonowego w […], a

po reorganizacji tego Sądu w IX Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w […].

Zakresy czynności sędziego nie ujmowały kwestii obciążenia sędziego w

poszczególnych wydziałach. Wyznaczenie obwinionemu najtrudniejszej sprawy w

IV Wydziale Karnym Sądu Okręgowego i jednoczesne orzekanie w dwu innych

wydziałach, prowadziło do sytuacji utrudniającej właściwe wywiązywanie się przez

obwinionego z nakładanych na niego ponad miarę obowiązków. Wniosek o

nadmiernym obciążeniu sędziego wynika z analizy dołączonych do akt sprawy

dyscyplinarnej wokand. Sędziemu wyznaczano zbyt dużą liczbę spraw, rozprawy

wyznaczane na wokandę były źle zaplanowane, wykonanie czynności procesowych

w czasie wyznaczonym na wokandach było niemożliwe, co prowadziło do częstego

odraczania rozpraw. Z danych statystycznych wynika, że sędziemu M. P. w 2012 r.

wyznaczono najwięcej spraw, znacznie więcej niż innym sędziom. Te okoliczności

zmniejszają stopień zawinienia obwinionego, podobnie jak fakt złego stanu zdrowia

sędziego i trudna sytuacja rodzinna. Już tylko na marginesie zauważyć należy, że

11

obwiniony nie przejawił niezbędnej asertywności, by zapobiec nadmiernemu

obciążeniu pracą.

Za okoliczności obciążające uznano uprzednią karalność dyscyplinarną,

obwinionemu wymierzono karę upomnienia i konsekwencje przewinień

dyscyplinarnych, które pociągnęły za sobą konieczność ponownego rozpoznania

spraw w wielu sprawach. Pociągało to za sobą konieczność zaangażowania

ponownie sędziów do rozstrzygania tych spraw, a także ponownego wzywania tych

samych osób oraz przeznaczenia na ponowne rozpoznanie spraw czasu, który

mógł zostać poświęcony na rozpoznawanie spraw bieżących, a także konieczność

wydatkowania dodatkowych środków. Wszystko to godzi w powagę wymiaru

sprawiedliwości, stwarza w społeczeństwie wrażenie niestabilności zapadłych

orzeczeń i tym samym zmniejsza zaufanie do władzy sądowniczej.

W odwołaniu od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z 8

marca 2013 r. Minister Sprawiedliwości wniósł, na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. w

związku z art. art. 128 u.s.p., o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego

rozpoznania. Zarzucono naruszenie:

1) art. 109 § 1 u.s.p, poprzez niezasadne wymierzenie za trzy przypisane

obwinionemu przewinienia dyscyplinarne jednej kary dyscyplinarnej nagany,

2) art. 413 § 2 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p.

przez brak precyzyjnego rozróżnienia w sentencji wyroku przypisanych

obwinionemu czynów i ich kwalifikacji prawnej oraz rozstrzygnięcia co do

wymierzonej kary dyscyplinarnej oraz sprzeczność pomiędzy treścią tegoż wyroku,

w którym uznano obwinionego za winnego popełnienia trzech przewinień

dyscyplinarnych, mimo wyrażonego w uzasadnieniu poglądu, że co do czynów

określonych w punktach 1 i 2 należało zastosować konstrukcję jednego

przewinienia dyscyplinarnego, co wobec uznania obwinionego również za winnego

odrębnie kwalifikowanego czynu opisanego w punkcie 8 wniosku zastępcy

rzecznika dyscyplinarnego, nakazywałoby ewentualne wymierzenie dwóch kar

dyscyplinarnych.

W odwołaniu obrońcy obwinionego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu

Dyscyplinarnego z 8 marca 2013 r. wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i

12

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,

ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od

wszystkich stawianych mu zarzutów, bądź przy prawidłowym opisie czynu, uznanie,

że zachodzi przypadek przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi z art. 109 § 5

u.s.p. i odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Wyrok zaskarżono w części dotyczącej uznania winy i przypisania

obwinionemu popełnienia trzech przewinień dyscyplinarnych, zarzucając:

1) naruszenie art. 424 § 1 k.p.k. polegające na sporządzeniu pisemnego

uzasadnienia wyroku niezgodnie z wymogami tego przepisu poprzez brak

prezentacji ustaleń podstawy faktycznej rozstrzygnięcia odnoszących się do

zachowań obwinionego, które uznane zostały za przewinienia dyscyplinarne, brak

oceny materiału dowodowego zgromadzonego w toku przewodu sądowego, ze

szczególnym uwzględnieniem wyjaśnień obwinionego oraz nienależyte wyjaśnienie

podstawy prawnej orzeczenia, co wyklucza możliwość dokonania prawidłowej

instancyjnej kontroli słuszności zaskarżonego wyroku,

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku, polegający na przyjęciu, że obraza

przepisów postępowania art. 442 § 3 k.p.k., 391 § 1 i § 3 k.p.k., 392 k.p.k. i 394

k.p.k., jakiej dopuścił się obwiniony przy rozpoznaniu spraw […] stanowi

przewinienia dyscyplinarne w rozumieniu art. 107 § 1 u.s.p., w sprawie […]

obwiniony wydał wyrok, mimo że nie doszło do otwarcia przewodu sądowego i że

oskarżony nie złożył wyjaśnień, podczas gdy z wyjaśnień obwinionego, dowodu

którego Sąd nie zakwestionował, wynika zupełnie co innego,

3) rażącą niewspółmierność orzeczonej kary dyscyplinarnej nagany.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Jako niezasadne zostały uznane zarzuty podniesione w odwołaniu obrońcy

obwinionego. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego ustalenia Sądu

Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego są prawidłowe, a każde z przypisanych

obwinionemu zachowań stanowi oczywistą i rażącą obrazę prawa. Nie można

również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że uchybienia obwinionego

należy potraktować jako przypadek przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi i

13

odstąpić od wymierzenia kary dyscyplinarnej. Przewinienia te nie tylko miały

charakter oczywistej i rażącej obrazy prawa, ale powtarzały się ponadto w

kolejnych sprawach.

W uwzględnionym odwołaniu Ministra Sprawiedliwości nie były

kwestionowane ustalenia faktyczne Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego w

zakresie przebiegu zdarzeń, od których obwiniony został uniewinniony, jak i tych,

których sprawstwo zostało mu przypisane. Sąd ten trafnie uzasadnił kwalifikację

czynów obwinionego jako deliktu dyscyplinarnego, przyjmując oczywistość obrazy

prawa, jak i rażący jej charakter.

W odwołaniu podniesiono natomiast błędne wymierzenie obwinionemu

jednej kary dyscyplinarnej za trzy przewinienia służbowe.

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał obwinionego sędziego za

winnego popełnienia 9 zachowań dyscyplinarnych, które zostały odpowiednio

podzielone na 3 grupy i uznane za odrębne przewinienia dyscyplinarne. Sąd ten

przyjął, że w postępowaniu dyscyplinarnym, niezależnie od ilości przypisanych

zachowań, zasadne jest wymierzenie jednej kary dyscyplinarnej. Pogląd powyższy

nie wydaje się trafny. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego - Sądu

Dyscyplinarnego uznaje się, że odpowiedzialność dyscyplinarna dotyczy

określonych czynów i dlatego w drodze analogii należy stosować zasady właściwe

dla odpowiedzialności karnej. Dopuszczalne jest więc odpowiednie stosowanie

konstrukcji karnego prawa materialnego, które wielość zachowań pozwalają

(nakazują) traktować jako jedno przestępstwo, co znajduje odpowiednie odniesienie

w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów (wyrok

Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 14 lipca 2009 r., SNO 42/09,

OSND 2009, poz. 61). Tak więc możliwa jest konstrukcja jednego przewinienia

dyscyplinarnego w odniesieniu do kilku zachowań dokonanych w krótkich

odstępach czasu (por. wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 22

czerwca 2004 r., SNO 22/04, OSND 2004, poz. 3, uzasadnienie wyroku z dnia 8

października 2004 r., SNO 42/04, OSND 2004, poz. 47, czy wyrok z dnia 4 czerwca

2008 r., SNO 36/08, OSND 2008, poz. 56).

Zasadą jednak jest, że różne zachowania (czyny) polegające na odmiennych

sposobach działania lub zaniechania, popełnione w różnym czasie, powinny być

14

kwalifikowane jako odrębne przewinienia służbowe, za które należy (w przypadku

uznania winy) wymierzać odrębne kary dyscyplinarne podobnie jak przy zbiegu

przestępstw, chyba że znajdzie zastosowanie konstrukcja jednego przewinienia

dyscyplinarnego w odniesieniu do wielu zachowań, w warunkach określonych w art.

12 kk (czyn ciągły), bądź wielu przewinień w warunkach unormowanych w art. 91 §

1 kk (ciąg przewinień dyscyplinarnych). Nie jest więc prawidłowe, przy przypisaniu

wielu przewinień dyscyplinarnych polegających na różnych zachowaniach

podejmowanych w różnym czasie i miejscu, wymierzenie za nie jednej kary

dyscyplinarnej. Za celowością orzekania odrębnej kary dyscyplinarnej za każde

przewinienie przemawia także treść art. 109 u.s.p., wiążącego taką karę z

konkretnym przewinieniem.

Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż

niezgodne ze wskazanymi wyżej zasadami odpowiedzialności o charakterze

represyjnym było wymierzenie jednej kary dyscyplinarnej za kilka przewinień

dyscyplinarnych. Przyjmując odmienną koncepcję Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny nie uzasadnił na czym ją oparł. Za uzasadnione więc uznać należało

zarzuty, podniesione w odwołaniu Ministra Sprawiedliwości - naruszenia przepisów

art. 413 § 2 k.p.k. oraz art. 424 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k. w związku z art. 128 u.s.p. i art.

109 § 1 u.s.p.

Zaskarżony wyrok należało zatem uchylić w części określonej w części

dyspozytywnej i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania. W

pozostałej części, w związku z nieuwzględnieniem zarzutów obrońcy obwinionego,

tenże wyrok został utrzymany w mocy.