III KK 189/13

Sygn. akt III KK 189/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 października 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy

SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)

Protokolant Teresa Jarosławska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie P. W.

skazanego z art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii w zw. z art. 12 k.k. i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 15 października 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego,

od wyroku Sądu Okręgowego w G.

z dnia 12 września 2012 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w G.

z dnia 16 listopada 2011 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i zmieniony nim wyrok Sądu

Rejonowego w G. w części dotyczącej czynu z art. 59 ust. 2 i 3

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w

zw. z art. 12 k.k. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.

postępowanie karne przeciwko P. W. o ten czyn umarza;

2

2. kosztami procesu w tej części obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 16 listopada 2011 r., P. W. został

uznany za winnego:

1. popełnienia w lipcu 1998 r. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 §

1 k.k., za które wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności;

2. popełnienia w dniu 16 lutego 2002 r. przestępstwa z art. 157 § 1 k.k., za

które wymierzono mu karę roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności;

3. popełnienia od sierpnia do września 2002 r. przestępstwa z art. 59 ust. 2 i 3

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12

k.k., za które wymierzono mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. wymierzono oskarżonemu karę

łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Apelacje od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego zarzucając temu

orzeczeniu obrazę prawa materialnego polegającą na wadliwej kwalifikacji prawnej

czynu z art. 157 § 1 k.k., podczas gdy zdaniem obrońcy należało zastosować art.

158 § 1 k.k.. Nadto, odnośnie wszystkich czynów, obrońca sformułował zarzut

rażącej niewspółmierności kar jednostkowych oraz kary łącznej pozbawienia

wolności.

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 12 września 2012 r. obrońca oskarżonego

wyraził pogląd, że w sprawie doszło do przedawnienia karalności czynu z art. 59

ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art.

12 k.k. Czyn ten miał polegać na tym, że oskarżony działając w krótkich odstępach

czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w okresie od sierpnia do września

2002 r., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, dwukrotnie udzielił małoletniej

środka odurzającego, a w szczególności:

1. w sierpniu 2002 r. udzielił I. K. substancji psychotropowej w postaci 0,5

grama amfetaminy wartości 20 zł,

2. we wrześniu 2002 r. udzielił I. K. środka odurzającego w postaci

sprasowanego haszyszu o wartości 20 zł.

Sąd Okręgowy w G. po rozpoznaniu apelacji, wyrokiem z dnia 12 września

2012 r., ustalając, że czyn z 16 lutego 2002 r. wyczerpuje znamiona, nie art. 157 §

3

1 k.k., a znamiona art. 158 § 1 k.k., na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.

postępowanie o ten czyn umorzył. W konsekwencji Sąd odwoławczy uchylił także

rozstrzygnięcie o karze łącznej i w miejsce dwóch kar jednostkowych, 10 miesięcy i

8 miesięcy pozbawienia wolności, wymierzył karę łączną roku i 2 miesięcy

pozbawienia wolności. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd odwoławczy nie podzielił stanowiska

obrońcy w zakresie przedawnienia karalności przestępstwa z art. 59 ust. 2 i 3

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k.

Sąd ten zauważył, że w przypadku czynu ciągłego składającego się z kilku działań,

czasem popełnienia przestępstwa będzie czas zakończenia ostatniego działania.

Zdaniem Sądu, skoro w sprawie nie ustalono daty, w której miało dojść do

zakończenia ostatniego działania oskarżonego wchodzącego w skład czynu

ciągłego, a jedynie wskazano wrzesień 2002 r., to miało ono miejsce w okresie od 1

do 30 września 2002 r.

Kasację od prawomocnego orzeczenia Sądu odwoławczego wniósł obrońca

skazanego zaskarżając wyrok w tej części w jakiej Sąd odwoławczy utrzymał w

mocy wyrok Sądu I instancji skazującej P. W. za czyn z art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z

dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. Zarzucił

wyrokowi rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa

karnego procesowego, tj. art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 414 § 1 k.p.k.,

polegające na utrzymaniu w mocy wyroku Sądu Rejonowego w części skazującej

oskarżonego P. W. za czyn z art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k., pomimo zaistnienia po wydaniu

wyroku przez Sąd I instancji negatywnej przesłanki procesowej w postaci

przedawnienia karalności, co stanowi bezwzględną przesłankę odwoławczą

określoną w art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. W konkluzji obrońca wniósł o uchylenie w

zaskarżonej części wyroku Sądu Okręgowego w G. oraz utrzymanego nim w mocy

wyroku Sądu Rejonowego i umorzenie postępowania przeciwko P. W. o czyn z art.

59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z

art. 12 k.k. na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. w pisemnej odpowiedzi na kasację

wniósł o jej uwzględnienie wobec przedawnienia karalności czynu.

4

Prokurator Prokuratury Generalnej na rozprawie kasacyjnej również wniósł o

uwzględnienie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego P.W. jest zasadna z uwagi na

trafność podniesionego w niej zarzutu naruszenia art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W sprawie

wystąpiła negatywna przesłanka procesowa, gdyż w dacie rozpoznania sprawy w

postępowaniu odwoławczym karalność zarzucanego oskarżonemu przestępstwa z

art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw.

z art. 12 k.k., uległa już przedawnieniu. Nieuwzględnienie jej i nie umorzenie

postępowania w tym zakresie przez Sąd odwoławczy spowodowało, że wystąpiło w

sprawie uchybienie należące do bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439

§ 1 pkt 9 k.p.k.

P. W. przypisano popełnienie przestępstwa z art. 59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia

29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k., które zagrożone

jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.

Stosownie do treści art. 101 § 1 pkt 4 k.k. karalność tego rodzaju przestępstw

ustaje po upływie 5 lat od czasu jego popełnienia. Z uwagi na to, że w okresie tym

wszczęto postępowanie przeciwko oskarżonemu o ten czyn, zgodnie z treścią art.

102 k.k. okres przedawnienia karalności uległ wydłużeniu o dalsze 5 lat.

Stwierdzić należy, że Sąd Rejonowy przyjął w wyroku, a Sąd Okręgowy

zaakceptował ustalenie, że skazany dopuścił się w okresie od sierpnia 2002 r. do

września 2002 r. przestępstwa ciągłego polegającego na udzieleniu małoletniej w

sierpniu 2002 r. amfetaminy oraz we wrześniu 2002 r. haszyszu. Przypisane

oskarżonemu przestępstwo ciągłe składało się więc z dwóch zachowań, co do

których nie sprecyzowano w sentencji wyroku dokładnie czasu jego popełnienia.

Oczywistym jest, że z uwagi na przyjęcie konstrukcji prawnej z art. 12 k.k., granicę

końcową czasu popełnienia przestępstwa określa zakończenie ostatniego

zachowania, składającego się na czyn ciągły (por. uchwałę SN z dnia 21 listopada

2001 r., I KZP 29/01, OSNKW 2002, nr 102, poz. 2). Ustalenia w tym zakresie

mają zasadnicze znaczenie dla przyjęcia momentu, od którego zaczyna swój bieg

termin przedawnienia.

5

Sąd odwoławczy orzekając w dniu 12 września 2012 r. i stwierdzając, że w

sprawie nie doszło do przedawnienia karalności, gdyż do zakończenia czynu

ciągłego mogło dojść w okresie od 1 do 30 września 2002 r. dokonał jednak ustaleń

faktycznych niekorzystnych dla oskarżonego, czym naruszył przepis art. 434 § 1

k.p.k. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu swojego orzeczenia doprecyzował bowiem

ustalenie dotyczące okresu drugiego, a zarazem ostatniego działania oskarżonego

wskazując, że miało ono miejsce na początku września 2002 r. To ustalenie miało

pełne oparcie w zebranych dowodach, w tym w wyjaśnieniach oskarżonego, którym

w tym zakresie dał wiarę, a z których wynikało, że zajmował się on sprzedażą

narkotyków przez okres jednego tygodnia na przełomie sierpnia i września 2002 r.

Wskazuje to, że wydając wyrok w dniu 12 września 2012 r. Sąd odwoławczy

orzekał w chwili, gdy upłynął już okres przedawnienia karalności czynu wynikający

z art. 101 § 1 pkt 4 k.k. i art. 102 k.k. Wobec wystąpienia bezwzględnej przesłanki

odwoławczej konieczne było uchylenie przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyrok i

zmienionego nim wyroku Sądu Rejonowego w G. w części dotyczącej czynu z art.

59 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z

art. 12 k.k. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umorzenie postępowania karnego

przeciwko P. W. o ten czyn.

Wobec niezaskarżenia kasacją przez obrońcę skazanego wyroku Sądu

Okręgowego w części skazującej oskarżonego przez Sąd I instancji za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k., uchylenie przez Sąd Najwyższy wyroków we

wskazanej części powoduje, że z urzędu traci moc orzeczenie o karze łącznej

wydane na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k., a wykonaniu podlegać będzie

jedynie kara 10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczona za ten czyn.

Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

wyroku.

6