I UK 122/13

Sygn. akt I UK 122/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 października 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z odwołania R. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o podjęcie wypłaty emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 października 2013 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]

z dnia 6 grudnia 2012 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 lutego 2012 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w P. – w sprawie z odwołania R. R. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych o podjęcie wypłaty emerytury – oddalił odwołanie R. R.

2

od decyzji organu rentowego z dnia 27 października 2011 r., wstrzymującej wypłatę

emerytury od dnia 1 października 2011 r.

Podstawę faktyczną wyroku Sądu Okręgowego stanowiły następujące

ustalenia. Decyzją organu rentowego z dnia 25 maja 2007 r. odwołująca się od

dnia 1 maja 2007 r. uzyskała prawo do emerytury na podstawie art. 29 w związku z

art. 46 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.; dalej jako:

„ustawa emerytalno – rentowa”). Jednocześnie zawieszono wypłatę świadczenia z

uwagi na kontynuowanie przez odwołującą się zatrudnienia. W dacie przyznania

świadczenia oraz obecnie odwołująca pozostawała i pozostaje w stosunku pracy

ze Starostwem Powiatowym w P. Decyzją z dnia 30 stycznia 2009 r. organ rentowy

(w związku z uchyleniem art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej), na

wniosek odwołującej wznowił wypłatę emerytury od dnia 1 stycznia 2009 r.

Uznając bezzasadność odwołania Sąd Okręgowy wskazał, że stosownie do

treści przepisu art. 103a w/w ustawy (dodanego art. 6 ustawy z dnia 16 grudnia

2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw –

Dz. U. Nr 257, poz. 1726) prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na

wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia

kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na

rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do

emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Stosownie do przepisu

przejściowego – art. 28 powołanej wyżej ustawy zmieniającej z dnia 16 grudnia

2010 r. do emerytur przyznanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy

przepisy ustawy w brzmieniu znowelizowanym stosuje się, poczynając od dnia 1

października 2011 r. Odwołująca się nabyła prawo do emerytury przed dniem 1

stycznia 2011 r. i nadal pozostaje w zatrudnieniu na podstawie stosunku pracy ze

Starostwem Powiatowym; nie rozwiązała do dnia 30 września 2011 r. stosunku

pracy. W związku z powyższym według Sądu Okręgowego organ rentowy zasadnie

– na podstawie powołanych wyżej przepisów – wstrzymał odwołującej się wypłatę

emerytury od dnia 1 października 2011 r. W ocenie Sądu Okręgowego nie ma

naruszenia zasady ochrony praw nabytych, ponieważ zaskarżona decyzja organu

rentowego nie pozbawia odwołującej się samego prawa do emerytury, a jedynie

3

zawiesza wypłatę wynikających z tego prawa świadczeń. Nie ingeruje ona w samo

prawo do świadczenia, lecz zawiesza jego realizację do momentu spełnienia przez

odwołującą dodatkowej przesłanki, którą jest rozwiązanie stosunku pracy.

Kształtowanie tych przesłanek należy natomiast do uprawnień ustawodawcy.

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego odwołująca się zaskarżyła apelacją.

Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Uznał, że

zarzuty apelacji sprowadzały się do stwierdzenia, że Sąd pierwszej instancji oparł

swoje rozstrzygnięcie na niekonstytucyjnym przepisie art. 103a ustawy emerytalno

– rentowej i art. 28 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach

publicznych oraz niektórych innych ustaw. Sąd drugiej instancji wskazał, że oceną

zgodności z Konstytucją wskazanych w apelacji przepisów zajął się Trybunał

Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 13 listopada 2012 r., K 2/12, orzekł, że art. 28

ustawy zmieniającej z dnia 16 grudnia 2010 r. w związku z art. 103 a ustawy

emerytalno – rentowej, dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 16

grudnia 2010 r., w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły

prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r, bez konieczności rozwiązania

stosunku pracy, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i

stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. W ocenie Sądu

drugiej instancji powołany wyrok TK nie ma zastosowania do odwołującej się z

uwagi na to, że prawo do emerytury nabyła ona w dniu 25 maja 2007 r., a więc w

stanie prawnym, w którym obowiązywał przepis art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno

– rentowej o emeryturach i rentach z FUS, będący w swej treści odpowiednikiem

aktualnie obowiązującego art. 103a ustawy emerytalno - rentowej. Przepis ten

stanowił, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość

przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez

uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego

wykonywał ją bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w

decyzji organu rentowego. W reżimie prawnym, w którym odwołująca się nabyła

prawo do emerytury, nie było możliwości pobierania świadczenia emerytalnego bez

rozwiązania stosunku pracy z ostatnim pracodawcą, dlatego emerytura odwołującej

została zawieszona, a jej wypłatę podjęto w styczniu 2009 r., w związku z

uchyleniem przepisu art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej.

4

Jeżeli zaś chodzi o kwestie konstytucyjności przepisu art. 103 ust. 2a ustawy

emerytalno – rentowej (obowiązującego od dnia 1 lipca 2000 r. do 7 stycznia

2009 r.), na podstawie którego zawieszono odwołującej się prawo do emerytury w

2008 r.; Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r., SK 45/04 (OTK -

A 2006, nr 2, poz. 15) uznał, że przepis ten jest zgodny z Konstytucją, nie narusza

zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasady niedziałania

prawa wstecz, zasady ochrony praw nabytych, czy obowiązku wprowadzania

zmian do systemu prawnego z zachowaniem odpowiedniego vacatio legis. TK

uznał tym samym, że ustawodawca ma prawo uzależnić podjęcie wypłaty

emerytury od uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, a rozwiązanie to wbrew

twierdzeniom skarżącej, nie narusza zasady równości. W uzasadnieniu swojego

wyroku TK wskazał, że do ustawodawcy należy precyzyjne określenie kryteriów

nabycia i korzystania z prawa do emerytury. Ma on przy tym szeroki zakres

swobody pod warunkiem poszanowania istoty konstytucyjnego prawa do

zabezpieczenia społecznego. Wobec przedstawionej istoty konstytucyjnego prawa

do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego, Konstytucja

nie zawiera nakazu zagwarantowania świadczeń emerytalnych osobom

kontynuującym działalność zawodową. W tym kontekście rozwiązanie stosunku

pracy z dotychczasowym pracodawcą stanowi cechę istotną, uzasadniającą

efektywne korzystanie z prawa do świadczeń emerytalnych. Osoby, które

postanowiły nie rozwiązywać stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, nie

mają wspólnej cechy istotnej z punktu widzenia realizacji prawa do emerytury.

Według Sądu drugiej instancji odwołująca się nie może powoływać się na

zasadę ochrony praw nabytych i zasadę niedziałania prawa wstecz, ponieważ

prawo do emerytury nabyła w reżimie prawnym ukształtowanym przez treść

art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej, uniemożliwiającym pobieranie świadczenia

emerytalnego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, którego

konstytucyjność była oceniania przez Trybunał Konstytucyjny. Z kolei wyrok

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. nie dotyczy sytuacji

odwołującej się.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego odwołująca się zaskarżyła skargą

kasacyjną. Skargę oparto na pierwszej podstawie kasacyjnej określonej w art. 3983

5

§ 1 pkt 1 k.p.c. i zarzucono niewłaściwe zastosowanie w ustalonym stanie

faktycznym przepisu art. 103a ustawy o emerytalno – rentowej w związku z art. 28

ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz

niektórych innych ustaw, chociaż art. 28 ustawy zmieniającej w związku z art. 103a

ustawy, dodanym przez art. 6 pkt 2 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim

znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia

2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, w tym także do osób, które

nabyły prawo do emerytury przed 8 stycznia 2009 roku, której wypłatę podjęto po

tej dacie – jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i

stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP, a także z zasadą

równości wobec prawa wynikającą z art. 32 Konstytucji RP, a zatem wstrzymanie

wypłaty emerytury skarżącej naruszyło prawo materialne, gdyż nabyła ona prawo

do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku

pracy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu oraz o zwrot kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego skarżącej przez

pełnomocnika będącego adwokatem, a także kosztów opłaty sądowej od skargi

kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Konstrukcja zawieszenia prawa do emerytury ze względu na kontynuowanie

stosunku pracy zawarta we wskazanym w podstawie rozpatrywanej skargi

kasacyjnej art. 103a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest instytucją nową, ponieważ została

wprowadzona do porządku prawnego po raz pierwszy w art. 103 ust. 2a tej ustawy,

obowiązującym od dnia 1 lipca 2000 r. (por. art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 stycznia

2000 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. Nr 9, poz.

118). Ustawodawca wycofał się następnie z tej regulacji od dnia 8 stycznia 2009 r.;

w art. 37 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych

6

(Dz.U. Nr 228, poz. 1507) postanowił bowiem o uchyleniu wspomnianego art. 103

ust. 2a ustawy emerytalnej. Jego usunięcie ukształtowało stan prawny, w którym

przestało istnieć prawne wymaganie uprzedniego rozwiązania stosunku pracy jako

warunku pobierania świadczeń emerytalnych. Na wniosek uprawnionych organ

rentowy dokonywał więc, na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o emeryturach

kapitałowych, wypłaty emerytur, do których prawo zostało zawieszone na

podstawie art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej. Prawo do świadczeń

ulegało zaś zawieszeniu już tylko na zasadach ogólnych wynikających z art. 103-

106 ustawy emerytalno – rentowej, zależnie od wysokości uzyskiwanego dochodu.

Uzależnienie wypłaty emerytury od rozwiązania stosunku pracy z

dotychczasowym pracodawcą – abstrahując od braku stanowczości ustawodawcy

w jej wprowadzaniu – nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny,

który w wyroku z dnia 7 lutego 2006 r., SK 45/04 (OTK-A 2006/2/15) stwierdził, że

zasada demokratycznego państwa prawnego nie oznacza niezmienności prawa i

polityki zatrudnienia poszczególnych grup ludności, a Konstytucja RP nie zawiera

nakazu zagwarantowania świadczeń emerytalnych osobom kontynuującym

działalność zawodową. W konsekwencji tych konstatacji Trybunał Konstytucyjny w

przytoczonym wyroku uznał art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej za

zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 67 ust. 1 Konstytucji oraz orzekł, że nie

jest on niezgodny z art. 30, art. 65 ust. 1, art. 70 ust. 5 i art. 73 Konstytucji.

Warunek nabycia prawa do wypłaty emerytury, który obowiązywał na

podstawie art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej, został ponownie

wprowadzony do ustawy emerytalno – rentowej art. 103a, który obowiązywał od

dnia 1 stycznia 2011 r. (por. art. 6 pkt 2 ustawy o zmianie ustawy o finansach

publicznych oraz niektórych innych ustaw) i wywoływał skutki od dnia 1

października 2011 r. (por. art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych

oraz niektórych innych ustaw). Na jego podstawie została ukształtowana sytuacja

prawna emerytów od dnia 1 stycznia 2011 r., przy czym przewidziany w art. 103a

ustawy emerytalno – rentowej skutek następował, poczynając od dnia 1

października 2011 r., wobec wszystkich emerytów pobierających w tym dniu

emerytury bez rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz których

świadczyli pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.

7

Regulacja ta objęła więc zarówno tych, którym świadczenia przyznano po dniu 1

stycznia 2011 r., jak i tych, którym przyznano je przed tym dniem.

Zgodność ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi konstrukcji prawnej

zawieszenia prawa do emerytury z powodu uzyskiwania przez emeryta przychodu

z tytułu zatrudnienia kontynuowanego po nabyciu prawa do emerytury, bez

uprzedniego rozwiązania stosunku pracy, sama w sobie nie była kwestionowana.

Stan prawny zaistniały po dniu 1 stycznia 2011 r. został natomiast

zakwestionowany z punktu widzenia zgodności art. 6 ustawy o zmianie ustawy o

finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw z art. 2, art. 21 i art. 64

Konstytucji oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 ze zm.) w zakresie, w

jakim z powodu uzyskiwania przez emeryta przychodu z tytułu zatrudnienia

kontynuowanego po nabyciu prawa do emerytury bez uprzedniego rozwiązania

stosunku pracy skutkuje zawieszeniem prawa do emerytury również wobec

emerytów, którzy nabyli prawo do emerytury na mocy wcześniejszych przepisów,

bez konieczności rozwiązywania stosunku pracy.

Zarzuty sprzeczności z normami konstytucyjnymi zostały jednakże

postawione tylko ze względu na intertemporalne postanowienia art. 28 ustawy o

zmianie ustawy o finansach publicznych, w zakresie przewidzianego w nim

zastosowania art. 103a ustawy o emerytalno – rentowej do osób, które nabyły

prawo do emerytury przed dniem 1 stycznia 2011 r. We wniosku wszczynającym

postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym podniesiono nierespektowanie

wobec tych osób zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie

prawa przez rozciągnięcie – jako warunku realizacji prawa do emerytury – nowego

dla nich obowiązku rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą.

Wątpliwość co do konstytucyjności dotyczyła tych – i tylko tych – osób, które

skutecznie nabyły i zrealizowały prawo do emerytury wówczas, gdy treścią ryzyka

emerytalnego było wyłącznie osiągnięcie wieku emerytalnego i stażu

ubezpieczeniowego, a realizacja świadczenia następowała niezależnie od

dalszego zatrudnienia, czyli w czasie, gdy nie obowiązywał już art. 103 ust. 2a

ustawy emerytalno-rentowej i nie został jeszcze uchwalony art. 103a ustawy

emerytalno – rentowej. Dotyczyło to tych osób, które nabyły prawo do emerytury w

8

okresie od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 6 czerwca 2013 r., II UK 330/12, z dnia 25 kwietnia 2013 r.,

I UK 593/12 i z dnia 24 kwietnia 2013 r., II UK 299/12 – niepublikowane).

Trybunał Konstytucyjny, uwzględniając te zarzuty w wyroku z dnia 13

listopada 2012 r., K 2/12 (Dz. U. z 2012 r., poz. 1285), uznał, że rozwiązanie

przyjęte przez ustawodawcę w art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach

publicznych oraz niektórych innych ustaw spowodowało, iż osoby, które skutecznie

nabyły i zrealizowały prawo do emerytury bez konieczności rozwiązania stosunku

pracy, zostały w dniu 1 stycznia 2011 r. objęte nową, mniej korzystną dla nich

treścią ryzyka emerytalnego. Uwzględniając swobodę ustawodawcy w ustalaniu

treści ryzyka emerytalnego, Trybunał stwierdził, że jego treść nie powinna być

zmieniana w stosunku do osób, które już nabyły i zrealizowały prawo do emerytury.

Doszedł przy tym do wniosku, że brak w chwili przechodzenia na emeryturę

świadomości konieczności rozwiązania stosunku pracy, jako przesłanki

otrzymywania emerytury, mógł powodować podejmowanie przez emerytów decyzji

dla nich niekorzystnych. W konsekwencji, z chwilą ogłoszenia sentencji wyroku

Trybunału Konstytucyjnego utracił moc art. 28 ustawy o zmianie ustawy o

finansach publicznych w zakresie, w jakim przewidywał zastosowanie art. 103a

ustawy emerytalno – rentowej do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1

stycznia 2011 r. Artykuł 103a powołanej ustawy obowiązuje więc w obrocie

prawnym w innym zakresie czasowym.

Ubezpieczeni, którzy uzyskali prawo do emerytury po usunięciu od dnia 8

stycznia 2009 r. wymogu niepozostawania w stosunku pracy z dotychczasowym

pracodawcą, jako dodatkowego warunku wypłaty emerytury, uzyskali prawo do

świadczenia z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego oraz posiadania

odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego. Mogli oni – działając w zaufaniu do

państwa i stanowionego przez nie prawa i nie spodziewając się niekorzystnej jego

zmiany przyszłości – podjąć decyzję co do przejścia na emeryturę bez uprzedniego

rozwiązania stosunku pracy, w przekonaniu, że emerytura będzie im wypłacana

(por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r.,

K 2/12, OTK-A 2012 nr 10, poz. 121). Ponowne wprowadzenie od dnia 1 stycznia

2011 r. warunku rozwiązania stosunku pracy jako warunku emerytalnego mogło

9

stanowić dla nich zaskoczenie, nie było jednakże zaskoczeniem wobec wszystkich

emerytów, którzy uzyskali prawo do świadczeń przed dniem 1 stycznia 2011 r. Nie

wszyscy oni zostali, przez wprowadzenie art. 103a ustawy emerytalno – rentowej,

postawieni przez ustawodawcę w takiej niekorzystnej sytuacji ze względu na

wcześniej podjęte decyzje. W szczególności nie dotyczy to tych, którzy przeszli na

emeryturę pod rządem art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej (przed dniem

8 stycznia 2009 r.). Tym emerytom znany był bowiem, obowiązujący ich od dnia 1

lipca 2000 r. do dnia 7 stycznia 2009 r., dodatkowy warunek wypłaty emerytury w

postaci rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Świadomości

tego warunku nie można natomiast traktować inaczej w odniesieniu do

ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do świadczeń po dniu 1 stycznia 2011 r.,

wobec których stosuje się art. 103a ustawy emerytalno – rentowej, a inaczej wobec

tych, do których znajdował zastosowanie poprzedzający tę regulację art. 103

ust. 2a ustawy. Ubezpieczeni z obydwu tych grup byli w chwili nabywania prawa do

emerytury jednakowo świadomi konieczności rozwiązania stosunku pracy, a skoro

kontynuowali zatrudnienie, decydowali się na zawieszenie prawa do emerytury.

Nieobowiązywanie przez pewien czas (od dnia 8 stycznia 2009 r. do dnia 31

grudnia 2010 r.) tego warunku mogło zaś być dla nich co najwyżej korzystnym

zaskoczeniem. W wyniku zmiany prawa przez powrót dawnej regulacji po dniu 1

stycznia 2011 r. nie ustanowiono nowej, lecz tylko przywrócono regułę, stosowaną

w czasie nabycia przez nich prawa do emerytury. W tych okolicznościach

zastosowanie art. 103a ustawy emerytalno – rentowej wobec emerytów, którzy

nabyli prawo do emerytury przed dniem 8 stycznia 2009 r., to jest pod rządem

art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej, a także jeszcze przed wejściem w

życie tego przepisu, nie naruszało zasady niedziałania prawa wstecz, zasady

ochrony praw nabytych ani zasady zaufania obywateli do Państwa i stanowionego

przez nie prawa, wynikających z art. 2 Konstytucji RP (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 14 sierpnia 2013 r.: III UK 117/12 oraz III UK 118/12 –

dotychczas niepublikowane).

W ocenie Sądu Najwyższego, w obecnym składzie, relewantne jest

stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 lutego 2006 r. (OTK

ZU nr 2/A/2006, poz. 15), w którym Trybunał uznał, że ówczesny art. 103 ust. 2a

10

ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny z przepisami Konstytucji, w tym

z art. 2. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził m.in., że "całkowite

zawieszenie świadczeń w razie nierozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym

pracodawcą nie ma charakteru arbitralnego i nie narusza zasady

proporcjonalności, ponieważ odpowiada istocie konstytucyjnego prawa do

zabezpieczenia społecznego i ma na celu realizację zadań państwa w zakresie

zapewnienia pełnego, produktywnego zatrudnienia". Trybunał podkreślił, że

umożliwienie pobierania świadczeń emerytalnych bez przerwania działalności

zawodowej wykracza poza konstytucyjny zakres prawa do zabezpieczenia

społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego.

W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada

2012 r., K 2/12, zawarto konkluzję, że obowiązek rozwiązania stosunku pracy z

dotychczasowym pracodawcą - jako warunek realizacji nabytego prawa do

emerytury - nie będzie miał zastosowania do osób, które nabyły to prawo w okresie

od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Natomiast przepis ten pozostaje nadal

w obrocie prawnym i znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do

emerytury w momencie jego wejścia w życie i później, tj. od 1 stycznia 2011 r.

Pewna kontrowersyjność tego wyroku wynika nie tylko z faktu, że brzmienie i

kontekst normatywny art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej były tożsame z regulacją

przyjętą w aktualnie obowiązującym art. 103a ustawy emerytalnej

(niekwestionowaną co do istoty), ale także z tego, że wprowadzenie nowych

regulacji w 2000 r. oraz w 2011 r. związane było de facto z tożsamymi kwestiami

intertemporalnymi, co słusznie zasygnalizował prof. P.Tuleja w zdaniu odrębnym

do wyroku z dnia 13 listopada 2012 r. Ponadto omawiana regulacja nie pozbawiała

emerytów prawa do podejmowania zatrudnienia po przejściu na emeryturę, a tylko

normowała w wąskim zakresie zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy,

zachowując w tym zakresie wielomiesięczne vacatio legis. Zgodnie jednak z

art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc

powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczyło prawidłowości zastosowania

art. 103a ustawy emerytalno – rentowej wobec skarżącej, która zgodnie z

ustaleniami faktycznymi Sądów meriti, wiążącymi Sąd Najwyższy w postępowaniu

11

kasacyjnym (art. 39813

§ 2 k.p.c.), prawo do emerytury nabyła na podstawie decyzji

organu rentowego z dnia 25 maja 2007 r. - od dnia 1 maja 2007 r. Według

obowiązującego w tym dniu art. 103 ust. 2a ustawy emerytalno – rentowej,

skarżąca nie mogła natomiast – wbrew stwierdzeniom zawartym w skardze

kasacyjnej – uzyskać prawa do wypłaty świadczenia bez rozwiązania

dotychczasowego stosunku pracy. Chcąc nadal pracować i jednocześnie pobierać

emeryturę na zasadach określonych w art. 103 ust. 2 ustawy emerytalno –

rentowej, musiała rozwiązać dotychczasowy stosunek pracy. Skarżąca nie była

wobec tego osobą, której sytuację rozważał Trybunał Konstytucyjny. Przyznane jej

prawo do emerytury zostało zawieszone z powodu kontynuowania zatrudnienia u

dotychczasowego pracodawcy, z pouczeniem, że w celu podjęcia wypłaty

emerytury powinna przedłożyć dowód rozwiązania stosunku pracy z każdym z

pracodawców, na rzecz których wykonywała pracę bezpośrednio przed dniem

nabycia prawa do emerytury. Była więc w chwili uzyskania praw emerytalnych

zdecydowana na kontynuację zatrudnienia i świadoma skutków takiego

zachowania. Skoro zaś w dniu 1 stycznia 2011 r., kiedy ponownie postawiono

wobec niej taki warunek wypłaty świadczenia emerytalnego, pobierała emeryturę

nadal pracując, to zastosowanie wobec niej przepisu art. 103a ustawy emerytalno

– rentowej nie stworzyło sytuacji, w której – ze względu na treść art. 28 ustawy o

zmianie ustawy o finansach publicznych – musiała poddać się nowej, nieznanej jej

regulacji ryzyka emerytalnego.

W związku z powyższym, Sąd Najwyższy – uznając, że podstawa

rozpatrywanej skargi kasacyjnej jest nieuzasadniona – na podstawie art. 39814

k.p.c., orzekł jak sentencji.