IV KK 349/13

Sygn. akt IV KK 349/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 października 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz

SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)

Protokolant Dorota szczerbiak

w sprawie G. S.

wobec którego warunkowo umorzono postępowanie o czyn z art. 7 ust. 2 ustawy z

dnia 5 lipca 2002 r. o ochronie niektórych usług świadczonych drogą elektroniczną

opartych lub polegających na dostępie warunkowym

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 29 października 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

na korzyść oskarżonego

od wyroku Sądu Okręgowego w T.

z dnia 28 maja 2013 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w M.

z dnia 11 marca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i zmieniony nim wyrok Sądu

Rejonowego w M. i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w M.

do ponownego rozpoznania.

2

UZASADNIENIE

G. S. oskarżony został o to, że:

1. w okresie od grudnia 2008 r. do 6 października 2010 r. w M. w miejscu

zamieszkania posiadał i używał wyłącznie na własne potrzeby niedozwolone

urządzenia w postaci tunerów telewizji satelitarnej Dreambox model DM 800

HD PRV, umożliwiające bezumowny odbiór programów telewizyjnych płatnej

kodowanej platformy cyfrowej Cyfra+, czym spowodował straty w kwocie

łącznej 3.335 złotych na szkodę Canal+ Cyfrowy Sp. z o.o. z siedzibą w W.,

to jest o czyn z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o ochronie

niektórych usług świadczonych drogą elektroniczną opartych lub

polegających na dostępie warunkowym;

2. w okresie od grudnia 2008 r. do 6 października 2010 r. w M. w miejscu

zamieszkania posiadał i używał wyłącznie na własne potrzeby niedozwolone

urządzenia w postaci tunerów telewizji satelitarnej Dreambox model DM 800

HD PRV, umożliwiające bezumowny odbiór programów telewizyjnych płatnej

kodowanej platformy cyfrowej Cyfrowego Polsatu SA, czym spowodował

straty w kwocie łącznej 1.955 złotych na szkodę Cyfrowego Polsatu SA z

siedzibą w W., to jest o czyn z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o

ochronie niektórych usług świadczonych drogą elektroniczną opartych lub

polegających na dostępie warunkowym.

Sąd Rejonowy w M., wyrokiem z dnia 11 marca 2013 r., na podstawie art. 66 1

k.k. i art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie przeciwko G. S. o

przestępstwa z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. o ochronie niektórych

usług świadczonych drogą elektroniczną opartych lub polegających na dostępie

warunkowym na okres próby w wymiarze roku, a nadto orzekł od oskarżonego

świadczenie pieniężne w kwocie 300 złotych na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz zobowiązał oskarżonego do

naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Canal+ Sp. z o.o. z

siedzibą w W., reprezentowanego przez Stowarzyszenie Dystrybutorów Programów

Telewizyjnych SYGNAŁ kwoty 3.335 złotych i na rzecz pokrzywdzonego Cyfrowego

Polsatu SA z siedzibą w W., reprezentowanego przez Stowarzyszenie

Dystrybutorów Programów Telewizyjnych SYGNAŁ kwoty 1.955 złotych. Sąd orzekł

3

ponadto przepadek na rzecz Skarbu Państwa przedmiotów służących do

popełnienia przestępstwa w postaci dekoderów.

Wyrok powyższy zaskarżony został przez prokuratora i oskarżonego, przy

czym oskarżony w apelacji własnej zarzucił wyrokowi między innymi błąd w

ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że w okresie od grudnia 2008 r. do

6 października 2010 r. w M. w miejscu zamieszkania posiadał i używał wyłącznie na

własne potrzeby niedozwolone urządzenia w postaci tunerów telewizji satelitarnej

Dreambox model DM 800 HD PRV, umożliwiające bezumowny odbiór programów

telewizyjnych płatnych kodowanych platform, podczas gdy zgromadzony materiał

dowodowy nie dawał podstaw do takiego ustalenia. W uzasadnieniu apelacji

oskarżony podniósł, że błędnie ustalony został okres popełnienia przypisanych mu

czynów, zwracając uwagę, że data początkowa tego okresu przyjęta przez sąd

wynikała wyłącznie z jego zeznań złożonych w sprawie w charakterze świadka.

Skarżący zakwestionował także wysokość szkody wyliczonej w oparciu o przyjęty

czas popełnienia przestępstwa.

Po rozpoznaniu obu apelacji Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 28 maja 2013

r., zmienił zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że zobowiązał oskarżonego do

naprawienia szkody w okresie próby. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok

utrzymany został w mocy, przy czym apelacja oskarżonego uznana została za

oczywiście bezzasadną.

Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok w całości

na korzyść oskarżonego i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść

naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k.

i art. 457 § 3 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania przez Sąd Okręgowy w T.

prawidłowej oraz wszechstronnej kontroli odwoławczej, nienależytym rozważeniu i

ustosunkowaniu się w uzasadnieniu orzeczenia do wszystkich zarzutów

podniesionych w apelacji oskarżonego i wspierającej je argumentacji, w

następstwie czego doszło do utrzymania w mocy niezasadnego wyroku Sądu

Rejonowego w M., wydanego z naruszeniem art. 66 § 1 k.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art.

410 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. oraz z naruszeniem normy gwarancyjnej wynikającej

z art. 74 § 1 k.p.k.

4

Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

zmienionego na jego mocy wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy temu

sądowi do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w stopniu, który

umożliwił jej rozpoznanie i uwzględnienie zawartego w niej wniosku na posiedzeniu

wyznaczonym na podstawie art. 535 § 5 k.p.k. stwierdzić należy, że zarówno wyrok

wydany przez sąd odwoławczy, jak i wyrok, który zapadł przed sądem pierwszej

instancji dotknięte są wadami, które powodują konieczność ich wyeliminowania z

obrotu prawnego, to jest uchylenia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji

do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy, bez mała w całości utrzymując w

mocy zaskarżony wyrok i uznając apelację oskarżonego za oczywiście bezzasadną,

ograniczył się w uzasadnieniu swego orzeczenia do ogólnikowej akceptacji ustaleń

faktycznych dokonanych w sprawie przez sąd pierwszej instancji, ignorując przy

tym zarzut zawarty w apelacji oskarżonego, co do wadliwego określenia czasu

przypisanych mu przestępstw. Oskarżony przedstawił przy tym w apelacji

argumenty uzasadniające w jego przekonaniu postawiony zarzut. Sąd odwoławczy

w ogóle nie odniósł się do nich; tymczasem rozważenia wymagało ustalenie daty,

od której oskarżony rozpoczął nielegalny odbiór programów telewizyjnych. Biorąc

pod uwagę fakt, że w toku postępowania, po przedstawieniu zarzutów, oskarżony

odmówił składania wyjaśnień, wątpliwe jest ustalenie przez sąd pierwszej instancji

daty początkowej nielegalnych działań oskarżonego na grudzień 2008 r. Nie

przesądzając o prawidłowości lub nieprawidłowości tego ustalenia, stwierdzić

trzeba, że oparcie go na zeznaniach złożonych przez G. S. w charakterze świadka

(k. 80-81 akt) nie może być uznane za prawidłowe. W każdym razie kwestia ta

powinna być wnikliwie rozważona przez sąd odwoławczy, do czego nie doszło.

Konsekwencją ustalenia czasu popełnienia przypisanego oskarżonemu

przestępstwa jest wysokość zasądzonego odszkodowania. W toku postępowania

odwoławczego doszło zatem do naruszenia przepisów prawa wskazanych w

zarzucie kasacji. Naruszenie to ma charakter rażący i miało niewątpliwy wpływ na

treść wyroku.

5

Wyrok Sądu Rejonowego także zapadł z rażącym naruszeniem

wymienionych w kasacji przepisów. Z uzasadnienia wyroku tego sądu nie wynika,

na jakiej podstawie ustalił on czas popełnienia przypisanych oskarżonemu

przestępstw, w szczególności zaś na jakiej podstawie doszło do ustalenia daty

początkowej przestępczego działania. Trafnie przy tym zwrócono w kasacji uwagę

na przeprowadzone w toku przewodu sądowego dowody w postaci opinii i zeznań

biegłego oraz analizy połączeń telefonicznych dokonanych z telefonu R. A. Sąd

pierwszej instancji nie skorzystał z możliwości wynikających z tych dowodów, a

ustalił czas popełnienia przestępstwa, w ślad za zarzutami oskarżyciela, opierając

się, jak można przypuszczać, na dowodzie w postaci zeznań G. S. złożonych w

toku przesłuchania go jako świadka. Tego rodzaju praktyka godzi w podstawowe

reguły postępowania karnego. Zobowiązany do mówienia prawdy świadek G. S.

udzielił bowiem informacji, które pozwoliły na postawienie zarzutu podejrzanemu, a

następnie oskarżonemu G. S. Zgodnie ze wskazanym w zarzucie kasacji

przepisem art. 74 § 1 k.k. oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej

niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. Skoro

oskarżony skorzystał z prawa do odmowy składania wyjaśnień w sprawie, nie

można było wykorzystać w żadnym zakresie tego co powiedział przesłuchiwany w

charakterze świadka. Stanowiło to rażące obejście zasady wynikającej z art. 74 § 1

k.p.k. i miało oczywisty wpływ na treść wyroku. Co więcej, w ujawnionym materiale

dowodowym nie zostały w zupełności wyjaśnione okoliczności popełnienia

przestępstwa, którego popełnienie zarzucono G. S. Nie została tym samym

spełniona wymieniona w art. 66 § 1 k.k. przesłanka warunkowego umorzenia

postępowania w postaci braku wątpliwości co do okoliczności popełnienia

przestępstwa. Uchybienie w postaci oparcia ustaleń co do czasu popełnienia

przestępstwa na podstawie zeznań złożonych przez G. S. w charakterze świadka,

braku innych działań sądu zmierzających do ustalenia tych okoliczności i

warunkowego umorzenia postępowania mimo niewyjaśnienia wątpliwości w tym

zakresie miało w sprawie charakter pierwotny. Uchybienie to wobec nieprawidłowej

kontroli odwoławczej nie zostało wyeliminowane przez sąd drugiej instancji. W tym

stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie zarówno wyroku Sądu Okręgowego, jak

6

i wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji, a więc

Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

W toku tego rozpoznania Sąd ten dokonać powinien próby ustalenia czasu

popełnienia przestępstw zarzucanych oskarżonemu na podstawie innych dowodów

aniżeli zeznania świadka G. S. W uzasadnieniu kasacji wskazano takie możliwości,

wynikające między innymi z zeznań biegłego. Dopiero po precyzyjnym ustaleniu

czasu popełnienia przestępstwa z uwzględnieniem zasad postępowania karnego, w

tym zasady in dubio pro reo i zważywszy kierunek wniesionej kasacji, zakazu

reformationis in peius możliwe będzie podjęcie decyzji co do sposobu zakończenia

postępowania i wydanie poszczególnych rozstrzygnięć z tym związanych, w tym

orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody. W czasie rozpoznania Sąd zwrócić

powinien także uwagę na to, czy zasadnym jest zarzucanie, a następnie

przypisanie oskarżonemu popełnienia dwóch odrębnych przestępstw, czy też

działanie oskarżonego stanowiło w istocie jedno przestępstwo, które dokonane

zostało na szkodę dwóch pokrzywdzonych podmiotów.