SNO 28/13

Sygn. akt SNO 28/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 listopada 2013 r.

Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie:

SSN Jan Bogdan Rychlicki (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

Protokolant Katarzyna Wojnicka

przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r.,

sprawy W. G.

sędziego Sądu Rejonowego

w związku z odwołaniami obwinionego, jego obrońcy i Krajowej Rady Sądownictwa

od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego […]

z dnia 17 czerwca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego

rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu - Sądowi Dyscyplinarnemu w

[…].

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 17 czerwca

2013 r. W. G. sędzia Sądu Rejonowego został uznany za obwinionego tego, że „

uchybił godności urzędu w ten sposób, że w grudniu 2011 r. działając pośrednio, tj.

przez inną osobę, jak i w bezpośredniej rozmowie telefonicznej z adwokatem A. K.,

2

pełnomocnikiem pokrzywdzonych: M. i M. R. w sprawie sygn. akt II W 1…./11 Sądu

Rejonowego, której przewodniczył i w której pokrzywdzeni złożyli w dniu

12.12.2011 r. skargę na przewlekłość postępowania, zwrócił się do niej o to, aby

podjęła działania polegające na wpłynięciu na pokrzywdzonych, aby wycofali

skargę”, tj. przewinienia służbowego i za to na podstawie art. 107 § 1 i art. 109 § 1

pkt 1 u.s.p. wymierzono karę upomnienia.

Od wyroku odwołanie wnieśli: obwiniony oraz jego obrońca, a nadto na

niekorzyść obwinionego w części co kary dyscyplinarnej wniosła odwołanie Krajowa

Rada Sądownictwa.

Obwiniony zaskarżając wyrok w całości, zarzucił:

„I. obrazę przepisów postępowania, tzn. art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. i

art. 424 § 1 k.p.k. – przez

a) uznanie zeznań świadka A. K. „jako w całości prawdziwych” (str. 6 uzasadnienia

zaskarżonego wyroku),

b) uznanie „jako nieprawdziwych” (str. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku)

zeznań świadka M. G. „w tej części, w której podczas rozprawy zaprzecza on, aby

prowadził rozmowę z W. G. na temat dotyczący skargi na przewlekłość

postępowania” (str. 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) i określenie tych zeznań

przez Sąd I instancji jako „rażących naiwnością” (str. j.w. uzasadnienia

zaskarżonego wyroku);

c) odmowę wiary zeznaniom świadka E. B. „złożonym na rozprawie w zakresie, w

jakim opisała ona w dramatycznych słowach wypowiedzi A. K. o obwinionym W. G.”

(str. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku),

d) ocenienie wyjaśnień obwinionego „jako w znacznym stopniu nieprawdziwych”

(str. 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku),

e) uznanie „za nieprawdziwe zeznań byłej żony obwinionego co do treści rozmowy

między nią a A. K.” i uzasadnienie takiego stanowiska przez Sąd I instancji – m.in.

– niezrozumiałym, odwołującym się do domysłów stwierdzeniem Sądu I instancji,

że „Powody, dla których M. R.-G. złożyła takie oświadczenia w postępowaniu

wyjaśniającym i na rozprawie są znane jej i można się ich domyślać (…)” – (str. 13

uzasadnienia zaskarżonego wyroku),

3

- podczas gdy przedstawione wyżej przekonanie Sądu I instancji co do

wiarygodności opisanych dowodów nie zostało ukształtowane na podstawie

wszystkich przeprowadzonych dowodów, nie uwzględniało zasad prawidłowego

rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, nadto podane w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyny odmowy przez Sąd I instancji

wiarygodności w/w dowodów nie można uznać za „wskazanie (…) dlaczego (Sąd I

instancji) „nie uznał dowodów przeciwnych” (którego wymaga art. 242 § 1 pkt 1

k.p.k.).

Przypadki obrazy wskazanych wyżej (lit. „a” – „e”) przepisów postępowania –

nie tylko mogły, ale miały w sprawie niniejszej wpływ na treść zaskarżonego

wyroku, ponieważ wyrok ten byłby inny, gdyby Sąd I instancji inaczej, prawidłowo

ocenił wiarygodność przedstawionych dowodów, tzn. dając wiarę zeznaniom

świadków […] i samemu obwinionemu (a także gdyby Sąd I instancji ocenił i

uwzględnił pozostały materiał dowodowy), a odmówił wiarygodności zeznaniom

świadka A. K.;

II. obrazę art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128

u.s.p. – przez nieokreślenie w zarzucanym i przypisanym czynie czasu miejsca

oraz sposobu popełnienia, zwłaszcza przez brak wskazania: czasu odbycia

rozmowy telefonicznej, o której mowa w zarzucie, brak określenia „innej osoby” i jej

działania (w zarzucanym działaniu pośrednim) oraz na czym miały konkretnie

polegać „działania polegające na wpłynięciu na pokrzywdzonych, aby wycofali

skargę” – która to obraza miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku,

III. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku

przez przyjęcie ustalenia o „angażowaniu (przez obwinionego) do przekonania

pokrzywdzonych o wycofaniu skargi (…) osób z kręgów związku wędkarskiego” –

podczas gdy z materiału dowodowego nie wynikało takie ustalenie i który to błąd

miał wpływ na treść wyroku (np. Sąd wymienia to błędne ustalenie jako okoliczność

świadczącą o braku poszanowania wymogów etycznych, jakim odpowiadać

powinien sędzia, a tym samym jest naruszenie reguł godności tego urzędu” (str. 14

uzasadnienia zaskarżonego wyroku)”;

Obwiniony wniósł o:

4

1. zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie od popełnienia zarzucanego czynu

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I

instancji do ponownego rozpoznania albo

„2. zakreślenie Rzecznikowi Dyscyplinarnemu terminu do przedstawienia dowodów

umożliwiających usunięcie braków postępowania wyjaśniającego, dotyczących

miejsca i czasu popełnienia zarzucanego czynu oraz określenia w treści zarzutu na

czym konkretnie miało polegać działanie pośrednie oraz o jakie konkretnie działanie

polegające na wpłynięciu na pokrzywdzonych, aby wycofali skargę chodzi w treści

tego zarzutu”.

Obrońca obwinionego zaskarżył wyrok w całości i zarzucił:

„I. obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia a

mianowicie art. 4 i art. 5 k.p.k., art. 7 i art. 424 §1 k.p.k. oraz art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.

i art.366 § 1 k.p.k. , art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez:

- uznanie za wiarygodne w całej rozciągłości zeznań adwokat A. K. i uznanie ich za

podstawę wyroku uznającego winę sędziego W. G. podczas, gdy zeznania te nie

znajdują żadnego potwierdzenia w innych obiektywnych istniejących dowodach co

do kwestii zasadniczej związanej z treścią rozmowy telefonicznej przeprowadzonej

pomiędzy wymienionymi osobami w grudniu 2011r.,

- odebranie wiarygodności wyjaśnieniom obwinionego sędziego, w których

stanowczo zaprzeczył wersji rozmowy telefonicznej przedstawionej przez A. K.

podczas, gdy wyjaśnienia te w sposób logiczny i przekonywujący tłumaczą

zaplanowane jej działania zmierzające do zdyskredytowania sędziego w celu jego

zawodowego napiętnowania dyscyplinarnego,

- rozstrzygnięcie na niekorzyść obwinionego kluczowej w sprawie wątpliwości co do

dokładnej daty rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w grudniu 2011 roku

wynikającej z dostrzeżonego przez Sąd I Instancji uchybienia postępowania

wyjaśniającego polegającego na niezabezpieczeniu bilingu rozmów i przyjęciu

wyłącznie na podstawie zeznań adwokat A. K., iż rozmowa ta miała miejsce w dniu

14 grudnia 2011 r. podczas, gdy obwiniony sędzia kwestionował i kwestionuje datę

takiej rozmowy, która mogła odbyć się przed dniem 12 grudnia 2011 r., a zatem

jeszcze przed złożeniem skargi na przewlekłość postępowania,

5

- sprzeczność pomiędzy treścią wyroku, w której przyjęto działanie obwinionego w

grudniu 2011r. z jego uzasadnieniem, w którym rzekomą rozmowę o wycofanie

skargi ustalono na dzień 14 grudnia 2011r., a nadto wbrew wymogom procesowym

nie określono miejsca popełnienia przewinienia,

- wybiórcze i sprzeczne z zasadami logiki generalne odmawianie wiary i zarzucenie

sprzeczności i niekonsekwencji w zeznaniach wszystkich przesłuchanych w

sprawie świadków, którzy na rozprawie korzystając z zasady bezpośredniości

rozszerzyli bądź zmodyfikowali swoje wcześniejsze zeznania, podczas gdy takich

niekonsekwencji nie dopatrzono się w zeznaniach A. K., która dopiero na rozprawie

przyznała, że nie mając w tym zakresie pełnomocnictwa, była inspiratorką i autorką

skargi na przewlekłość postępowania,

- brak poczynienia jakichkolwiek ustaleń w celu wyjaśnienia udziału w sprawie osób

ze Związku Wędkarskiego mających oddziaływać na M. R. podczas, gdy w

pisemnych motywach wyroku ustalono za udowodnione - wychodząc poza ramy

zarzutu - działanie obwinionego polegające na „angażowaniu do przekonania

pokrzywdzonych wycofanie skargi osoby z kręgów Związku Wędkarskiego”,

- sprzeczność treści wyroku z jego uzasadnieniem polegającą na uznaniu, iż

działanie obwinionego określone w wyroku jako działanie pośrednie, tj. przez inną

osobę dotyczyło jeszcze dodatkowo innych osób określonych w uzasadnieniu jako

osoby z kręgów Związku Wędkarskiego.

II. Błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia polegający

na:

- bezpodstawnym uznaniu, że obwiniony zwrócił się do A. K. z prośbą o podjęcie

działań w celu wycofania skargi na przewlekłość postępowania podczas, gdy

dogłębna analiza rozstrzygających w sprawie dowodów w ich wzajemnym

powiązaniu jednoznacznie przeczy takiej wersji zdarzeń,

- ustaleniu, że adwokat M. G. dzwonił do A. K. prosząc w imieniu obwinionego

sędziego aby wpłynęła na małżeństwo R., aby wycofali swoją skargę na

przewlekłość postępowania podczas, gdy świadek M. G. podczas całego

postępowania stanowczo twierdził, że fakt taki nie miał nigdy miejsca”.

Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie

obwinionego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie

6

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego

rozpoznania.

Z kolei Krajowa Rada Sądownictwa w odwołaniu zarzuciła rażącą

niewspółmierność wymierzonej kary dyscyplinarnej – upomnienia – w stosunku do

przypisanego przewinienia nieodzwierciedlającej stopnia społecznej szkodliwości i

niespełniającej w związku z tym celów, jakie ma osiągnąć i wniosła o zmianę

zaskarżonego wyroku przez orzeczenie na podstawie art. 109 § 1 pkt 4 u.s.p. kary

dyscyplinarnej przeniesienia na inne miejsce służbowe.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny rozważył.

Odwołanie obwinionego oraz jego obrońcy, wnoszące m.in. o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu, uznać należało za zasadne. W

szczególności słuszne okazały się zarzuty obrazy art. 7 k.p.k., art. 413 § 2 pkt 1

k.p.k. w związku z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. mające wpływ na

treść zaskarżonego orzeczenia.

W pierwszej kolejności zwrócić należało uwagę na rażącą ogólnikowość

zarzucanego przewinienia służbowego sędziemu i przypisanie następnie tego

„opisanego” przewinienia bez poczynienia ustaleń co do czasu i miejsca jego

popełnienia. Przyjęcie w opisie „w grudniu 2011 r.” a w uzasadnieniu wyroku, że „w

dniu 14.12.2011 r. do A. K. zatelefonował sędzia (…)” w żaden sposób nie czyni

zadość wymogom art. 413 § 2 pkt. 1 k.p.k., skoro przepis ten stanowi, że wyrok

skazujący powinien zawierać dokładne określenie przypisanego czynu (…). Obaj

odwołujący słusznie podnosili, że brak stosownych ustaleń co do okoliczności

czasu i miejsca popełnienia przez obwinionego przewinienia służbowego wynika

również z dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Poza sporem

jest, iż jedynym bezpośrednim przeciwnym dowodem wyjaśnieniom obwinionego

są zeznania adw. A. K. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny dał im wiarę w całości, kiedy to ustalił, że w dniu 14.12. 2011 r. do

adw. A. K. zadzwonił obwiniony z informacją, że wniesiona skarga na przewlekłość

postępowania jest na etapie „gdzie wezwano pokrzywdzonych do uiszczenia

opłaty” i zwrócił się do niej, aby wpłynęła na swoich klientów, żeby ci nie uiszczali

opłaty lub wycofali skargę” (k. 2). Jak wynika z materiału sprawy, została ona

7

sporządzona dnia 12 grudnia 2011 r. i z tym dniem została wniesiona do Sądu

Okręgowego Wydział Karny – Odwoławczy w […]. W dniu 2 stycznia 2012 r. M. i

M. R. uiścili stosowną opłatę od skargi (k.3). Jednocześnie Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny ustalił, że o sporządzeniu skargi na przewlekłość postępowania

obwiniony dowiedział się, bo fakt taki stał się znany, bowiem oba sądy mieszczą się

w tym samym budynku (s. 11 uzasadnienia). Dalej Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny stwierdza, że skoro członek korporacji adwokackiej (adw. M. G.) już

w grudniu wiedział o tej skardze, a świadek E. B. (pracująca w Wydziale

Prezydialnym SR w [...]) również wiedziała o skardze, to wyjaśnienia obwinionego

(że w styczniu 2012 r. w rozmowie z Prezesem SR w […] dowiedział się o skardze)

są w ocenie sądu meriti nieprawdziwe (podkr. SN).

Przedstawiona ocena wyjaśnień obwinionego jak na te materię sprawy i stan

dowodów, razi dowolnością w ujęciu art. 7 k.p.k. Z perspektywy postępowania

odwoławczego poza sporem jest, że zeznania adw. A. K., złożone w postępowaniu

wyjaśniającym, jak i w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym – Sądem

Dyscyplinarnym nie są konsekwentne i jednoznaczne w swojej treści, a nadto

„zabarwione” zostały wysoce ujemnym jej nastawieniem do osoby obwinionego

jako sędziego, pozostającym bez związku z okolicznościami wniesienia tejże

skargi. W ocenie Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego, zaistniały uprzednio

konflikt pomiędzy adwokatem a sędzią, kiedy zostaje przeniesiony na

postępowanie dyscyplinarne w postaci pomówienia sędziego, wymaga szczególnej

wnikliwości w ocenie tej sytuacji, w tym poprzez weryfikację pomówienia przez inne

dowody zgromadzone w postępowaniu dowodowym. W niniejszej sprawie ocena

przedstawionych w uzasadnieniu dowodów została dokonana w sposób nazbyt

jednostronny. W szczególności dotyczy to zarówno wyjaśnień obwinionego, jak i

zeznań świadków [...]. Wynikające z tychże dowodów wątpliwości co do zawinienia

obwinionego zostały rozstrzygnięte na jego niekorzyść z obrazą art. 5 § 2 k.p.k.

Ponadto niezależnie od zarzutów podniesionych w odwołaniach należało zwrócić

uwagę, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie ustalił motywów postępowania, które

przypisano obwinionemu w zaskarżonym wyroku. Powstaje zatem retoryczne

pytanie, jakie znaczenie i wpływ dla osoby obwinionego w wykonywaniu przez

niego obowiązków sędziego miało stwierdzenie przewlekłości postępowania w

8

sprawie II W …/11 postanowieniem Sądu Okręgowego w […] z dnia 30 stycznia

2012 r. Przeprowadzone postępowanie przed sądem meriti w żadnym stopniu

nie udzieliło na to odpowiedzi.

Z tych też powodów w uwzględnieniu odwołań obwinionego i jego obrońcy

należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę z tymi wskazaniami Sądu Najwyższego

– Sądu Dyscyplinarnego w zakresie prawidłowej oceny dowodów przekazać do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu.

W związku z tym bezprzedmiotowe stało się rozpoznawanie zasadności

wniesionego odwołania Krajowej Rady Sądownictwa.