II PK 38/13

Sygn. akt II PK 38/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 listopada 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B. Ś.

przeciwko "I." S.A. w I.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 listopada 2013 r.,

skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 9 października 2012 r.,

1) oddala skargę kasacyjną;

2) zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 900

(dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego;

3) zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy) na rzecz radcy

prawnego P. P. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym kwotę 1 350

(jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł, podwyższoną o

obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług.

2

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 9

października 2012 r. oddalił apelację powódki od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu

Pracy w Ż. z dnia 17 maja 2012 r., którym oddalono powództwo B. Ś. o zasądzenie

od pozwanej „I.” SA kwoty 45.931,02 zł tytułem odszkodowania w związku z

ustaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

Sąd odwoławczy zaakceptował poczynione w sprawie ustalenia faktyczne,

zgodnie z którymi powódka była zatrudniona w Przedsiębiorstwie Gospodarki

Turystycznej „L. ” na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony na

stanowisku recepcjonistki z miejscem świadczenia pracy w hotelu „Ł.” w Ż. W dniu

9 kwietnia 2008 r. Związek Zawodowy Pracowników […] zawarli umowę społeczną.

W rozdziale II tej umowy uzgodniono, że inwestor gwarantuje zatrudnienie

pracownikom w okresie 30 miesięcy od daty objęcia nabywanego podmiotu w

zarząd, a w przypadku ustania w tym okresie stosunku pracy pracownika z

przyczyn leżących po stronie inwestora, inwestor będzie zobowiązany do wypłaty

odszkodowania, będącego iloczynem przeciętnego wynagrodzenia pracownika z

ostatnich trzech miesięcy, liczonego jak ekwiwalent za urlop, oraz liczby miesięcy,

jakie pozostały do końca gwarancji zatrudnienia. Natomiast w punkcie 6 rozdziału II

strony postanowiły, że w razie konieczności dokonania w okresie gwarantowanego

zatrudnienia wypowiedzenia zmieniającego stanowisko pracy, nie zostaną

pracownikowi zaproponowane mniej dla niego korzystne warunki wynagrodzenia, a

warunki pracy będą zgodne z jego kwalifikacjami i stanem zdrowia.

Zaproponowanie tych nowych warunków nie może przy tym nosić znamion szykany

wymuszającej na pracowniku rezygnację z dalszej pracy.

Pozwana objęła nabywane przedsiębiorstwo w dniu 19 sierpnia 2008 r., a 26

listopada 2009 r. powódka otrzymała wypowiedzenie zmieniające w związku z

czasowym zamknięciem hotelu w Ż. Powódce zaproponowano pracę w hotelu w Z.,

a pozostałe warunki pracy i płacy nie uległy zmianom. Pracodawca zaznaczył, że

pokryje koszty dojazdu z miejsca zamieszkania do pracy autobusem lub koleją.

Pismem z dnia 26 listopada 2009 r. powódka oświadczyła, ze nie może przyjąć

proponowanych jej warunków, ponieważ centrum jej życia rodzinnego i

3

towarzyskiego mieści się w Ż., wobec czego dojazd do pracy zajmowałby 3-4

godziny dziennie, informując ponadto pracodawcę, że wypowiedzenie to ma

charakter szykany, wobec czego narusza pkt 6 rozdziału II umowy społecznej. W

odpowiedzi na to pismo strona pozwana zaproponowała powódce dojazd z miejsca

zamieszkania do miejsca pracy własnym środkiem transportu, podwyższenie

wynagrodzenia o kwotę 100 zł netto oraz skrócenie czasu pracy do 7 godzin

dziennie z zachowaniem prawa do wynagrodzenia za 8 godzin pracy dziennie.

Powódka nie przyjęła tej propozycji, w związku z czym stosunek pracy między

stronami rozwiązał się z dniem 31 grudnia 2009 r.

Sąd drugiej instancji uznał za trafną także ocenę prawną tego stanu

faktycznego, podnosząc w szczególności, że pkt 6 w rozdziale II umowy społecznej

umieszczono po to, ażeby ograniczyć możliwość stosowania wypowiedzenia

zmieniającego przez pracodawcę w celu obejścia gwarancji zatrudnienia i stąd

precyzyjnie wskazano, kiedy takie wypowiedzenie może być dokonane. Niezgodne

z tym postanowieniem umowy społecznej byłoby zatem zaproponowanie

pracownikowi mniej korzystnych warunków wynagrodzenia, pracy niezgodnej z jego

kwalifikacjami i stanem zdrowia, a także wypowiedzenie zmieniające będące

szykaną i tylko w takiej sytuacji nieprzyjęcie przez pracownika proponowanych mu

warunków prowadzące do rozwiązania stosunku pracy rodziłoby odpowiedzialność

odszkodowawczą za niedotrzymanie gwarancji zatrudnienia. Chodziło zatem o

swoistą „winę” pracodawcy w doprowadzeniu do ustania stosunku pracy na skutek

naruszenia warunków, na jakich może być dokonane wypowiedzenie zmieniające

stosownie do postanowień umowy, a nie rozwiązanie stosunku pracy wyłącznie z

przyczyn niedotyczących pracownika w rozumieniu ustawy z dnia 13 marca 2003 r.

o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z

przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 ze zm.; dalej jako:

ustawa o zwolnieniach grupowych).

Wypowiedzenie warunków pracy dokonane powódce nie naruszało zaś pkt 6

rozdziału II umowy społecznej. Wynagrodzenie powódki miało bowiem pozostać

bez zmian (a następnie zaproponowano powódce nawet podwyżkę), podobnie jak

stanowisko pracy, koszt dojazdów do pracy miał być jej zwrócony, a czas pracy

skrócony do 7 godzin z zachowaniem prawa do wynagrodzenia za 8 godzin pracy.

4

Zaproponowania powódce tych warunków nie można też uznać za szykanę w

sytuacji, gdy pozwana przechodziła restrukturyzację i zakończyła działalność

gospodarczą w Ż., w związku z czym „zmiana miejsca świadczenia pracy

pracowników zatrudnionych w Ż. była ekonomicznie uzasadniona i nie była

nakierowana na dokuczenie pracownikom”. Tym samym powódce nie przysługuje

dochodzone odszkodowanie, albowiem brak jest podstaw do uznania, że w

stosunku do niej zostały naruszone gwarancje zatrudnienia, o których mowa w

umowie społecznej.

Powódka wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,

zarzucając naruszenie:

1. przepisu (postanowienia) rozdziału II (punkty 1, 2, 6) umowy społecznej o

pakiecie socjalnym z dnia 9 kwietnia 2008 r., przez przyjęcie, że powołane

postanowienia umowy nie obejmowały gwarancją zatrudnienia

wypowiedzenia warunków pracy i płacy powódce i w konsekwencji nie

stanowiły podstawy powstania roszczenia odszkodowawczego po stronie

powódki, która otrzymała wypowiedzenie warunków pracy z propozycją

zmiany miejsca pracy z Ż. na Z., ponieważ naruszeniem gwarancji

zatrudnienia byłoby jedynie ustanie stosunku pracy w wyniku nieprzyjęcia

zaproponowanych nowych warunków noszących znamiona szykany,

będących propozycją mniej korzystnych warunków wynagradzania oraz

warunków pracy niezgodnych z kwalifikacjami pracownika i jego stanem

zdrowia, podczas gdy samo ustanie stosunku pracy w okresie

gwarantowanego zatrudnienia z przyczyn leżących po stronie inwestora

obligowało go do wypłaty odszkodowania za naruszenie gwarancji

zatrudnienia;

2. art. 365 § 1 k.p.c., przez pominięcie przez Sąd Okręgowy związania

wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2011 r. Sądu Okręgowego w sprawie IV

Pa …/11, w którym oddalając apelację pozwanej od wyroku zasądzającego

na rzecz powódki odprawę pieniężną za rozwiązanie stosunku pracy z

przyczyn niedotyczących pracownika w istocie uznał, że przyczyna

wypowiedzenia zmieniającego leżała po stronie pracodawcy wobec likwidacji

dotychczasowego miejsca pracy powódki i była to przyczyna wyłączna,

5

podczas gdy zakres prawomocności wyroku w sprawie o odprawę pieniężną

za rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika

oznacza nakaz przyjęcia przez sąd rozpoznający sprawę o zapłatę

odszkodowania za naruszenie gwarancji zatrudnienia, że wyłączna

przyczyna ustania stosunku pracy z powódką leżała po stronie pozwanego

pracodawcy, co z kolei stanowiło przesłankę powstania roszczenia o

odszkodowanie na podstawie postanowień tzw. umowy społecznej.

Opierając skargę na takich podstawach, powódka wniosła o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o zwrocie spełnionego tytułem zwrotu

kosztów postępowania apelacyjnego świadczenia, ewentualnie o uchylenie tego

wyroku i jego zmianę, przez zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty

45.931,02 zł tytułem odszkodowania za naruszenie gwarancji zatrudnienia z

ustawowymi odsetkami od 1 stycznia 2010 r. do dnia zapłaty oraz o orzeczenie o

zwrocie spełnionego tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego

świadczenia w kwocie 900 zł.

Strona pozwana w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie

oraz o zasądzenie od powódki kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mają

postanowienia zawarte w pkt 2 i 6 rozdziału II umowy społecznej o pakiecie

socjalnym z dnia 9 kwietnia 2008 r. W pkt 2 zagwarantowano pracownikowi,

któremu inwestor (pozwana w niniejszej sprawie) wypowie umowę o pracę w

okresie gwarantowanego zatrudnienia z przyczyn leżących po stronie tego

inwestora, odszkodowanie będące iloczynem przeciętnego wynagrodzenia

pracownika z ostatnich trzech miesięcy (liczonego jak ekwiwalent za urlop) i liczby

miesięcy pozostałych do końca gwarancji zatrudnienia. Z pkt 6 rozdziału II tej

umowy wynika natomiast, że w razie konieczności dokonania wypowiedzenia

zmieniającego w okresie gwarantowanego zatrudnienia inwestor (pozwana)

6

zobowiązuje się do tego, że nie zaproponuje pracownikowi mniej korzystnych

warunków wynagradzania, natomiast warunki pracy będą zgodne z kwalifikacjami i

stanem zdrowia pracownika oraz że samo wypowiedzenie zmieniające nie będzie

nosić znamion szykany wymuszającej na pracowniku rezygnację z dalszej pracy. Z

zestawienia treści tych dwóch punktów wyraźnie wynika, że odszkodowanie, o

którym mowa w pkt 2, przysługuje w razie złożenia przez pracodawcę oświadczenia

o wypowiedzeniu umowy o pracę z przyczyn leżących po jego stronie, a nie

oświadczenia o wypowiedzeniu warunków pracy, skoro w pkt 6 została

przewidziana możliwość dokonania pracownikowi wypowiedzenia zmieniającego w

okresie gwarantowanego zatrudnienia. Biorąc jednakże pod uwagę zastrzeżenia

odnośnie do warunków, jakie mogą być w tym czasie zaproponowane

pracownikowi, należy uznać, jak trafnie przyjął Sąd Okręgowy, że wypowiedzenie

zmieniające dokonane z naruszeniem pkt 6 umowy, wskutek czego pracownik

odmówi przyjęcia proponowanych warunków i stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu,

będzie sytuacją równoważną z wypowiedzeniem umowy o pracę z przyczyn

leżących po stronie inwestora, o której mowa w pkt 2 rozdziału II umowy. Zgodzić

należy się zaś z Sądem odwoławczym, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie

zaszła. Powódce zaproponowano pracę na takim samym, jak zajmowała,

stanowisku, z takim samym (a nawet wyższym) wynagrodzeniem i nie ma żadnych

przesłanek do stwierdzenia, ażeby wypowiedzenie warunków było jakąkolwiek

szykaną w stosunku do jej osoby. Niewątpliwie bowiem strona pozwana zakończyła

działalność w Ż., gdzie do tej pory powódka wykonywała swoje obowiązki

pracownicze, a z uwagi na odległość proponowanego miejsca pracy od miejsca

zamieszkania powódki, zaoferowała jej dojazd własnym transportem i skrócenie do

7 godzin dobowego czasu pracy (przy zachowaniu wynagrodzenia za 8 godzin

pracy). Tym samym nie ma możliwości stwierdzenia, że rozwiązanie stosunku

pracy na skutek odmowy przyjęcia przez powódkę proponowanych jej warunków

pracy jest równoważne z ustaniem stosunku pracy na skutek jego wypowiedzenia

przez pracodawcę w rozumieniu pkt 2 rozdziału II umowy społecznej, co czyni

nieuzasadnionymi zarzuty skarżącej odnośnie do naruszenia tych postanowień

umowy społecznej.

7

Nie ma przy tym racji skarżąca twierdząc, że zasądzenie na jej rzecz

prawomocnym wyrokiem sądu odprawy pieniężnej na podstawie art. 8 ust. 1

ustawy o zwolnieniach grupowych przesądza o ziszczeniu się warunku

wynikającego z pkt 2 rozdziału II umowy społecznej uprawniającego do wypłaty

odszkodowania, jakim jest wypowiedzenie umowy o pracę z przyczyn dotyczących

strony pozwanej.

W myśl art. 365 § 1 k.p.c., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i

sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy

administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne

osoby. Z prawomocnością orzeczenia sądowego (zarówno w ujęciu materialnym,

jak i formalnym) związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), przy

czym jest to konstrukcja prawna odmienna - choć ściśle powiązana - z regulacją

art. 365 § 1 k.p.c. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do

tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a

ponadto tylko między tymi samymi stronami.

Moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) może być rozważana tylko

wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie

orzeczenie oraz gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie

wstępne. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma

aspektami. Pierwszy z nich odnosi się tylko do faktu istnienia prawomocnego

orzeczenia. Zdaniem Sądu Najwyższego ten aspekt występuje, gdy w poprzednim

postępowaniu, w którym zapadło prawomocne orzeczenie nie brała udziału choćby

jedna ze stron nowego postępowania, a nie jest ona objęta prawomocnością

rozszerzoną. Nie można bowiem takiej strony obciążać dalszymi skutkami

wynikającymi z prawomocnego orzeczenia. Drugi aspekt mocy wiążącej

prawomocnego orzeczenia jest określony jako walor prawny rozstrzygnięcia

(osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Jest on ściśle związany z powagą

rzeczy osądzonej (art. 366 § 1 k.p.c.) i występuje w nowej sprawie pomiędzy tymi

samymi stronami, choć przedmiot obu spraw jest inny. W nowej sprawie nie może

być wówczas zastosowany negatywny (procesowy) skutek powagi rzeczy

osądzonej polegający na niedopuszczalności ponownego rozstrzygania tej samej

sprawy. Występuje natomiast skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej

8

przejawiający się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu

(rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające

między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia

prawna kształtuje się tak, jak przyjęto to w prawomocnym, wcześniejszym wyroku,

a więc w ostatecznym rezultacie procesu uwzględniającym stan rzeczy na datę

zamknięcia rozprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2009 r., II CSK

12/09, LEX nr 515722). Taka jest treść prawomocnego orzeczenia, o którym

stanowi art. 365 § 1 k.p.c., a więc treść wyrażonej w nim indywidualnej i konkretnej

normy prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2009 r., II PK

302/08, LEX nr 513001). A zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się

ta sama kwestia, nie może być ona już ponownie badana. Związanie orzeczeniem

oznacza zatem zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną

kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania

dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK

452/06, OSNC-ZD 2008, nr 1, poz. 20 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2008 r., III CZP 72/08, OSNC 2009,

nr 2 poz. 20; Glosa 2009 nr 3, s. 24, z glosą M. Sieradzkiej).

Chociaż powagą rzeczy osądzonej objęta jest w zasadzie jedynie sentencja

wyroku, a nie jego uzasadnienie, to jednocześnie w orzecznictwie trafnie zwraca się

uwagę, że powaga rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w

takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia,

niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu (tak np. Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia

15 marca 2002 r., II CKN 1415/00, LEX nr 53284 oraz z dnia 29 marca 2006 r.,

II PK 163/05, OSNP 2007, nr 5-6, poz. 71). W szczególności, powagą rzeczy

osądzonej mogą być objęte ustalenia faktyczne w takim zakresie, w jakim

indywidualizują one sentencję jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu i w jakim

określają one istotę danego stosunku prawnego. Chodzi jednak tylko o elementy

uzasadnienia dotyczące rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w których sąd

wypowiada się w sposób stanowczy, autorytarny o żądaniu (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 21 maja 2004 r., V CK 528/03, LEX nr 188496 oraz z dnia 21

września 2005 r., V CK 139/05, LEX nr 186929). Tak zwanej prekluzji ulega więc

tylko ten materiał procesowy, który dotyczy podstawy faktycznej w zakresie

9

hipotezy normy materialnoprawnej zastosowanej przez sąd, natomiast twierdzenia i

dowody dotyczące innej podstawy prawnej są dla konkretnej sprawy obojętne

(uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 97/02,

OSNC 2003, nr 12, poz. 160). Inaczej rzecz ujmując, obowiązkiem sądu

rozpoznającego kolejną sprawę między tymi samymi stronami jest respektowanie

tylko tych okoliczności faktycznych ustalonych w sposób stanowczy we

wcześniejszej sprawie, które określały istotę sporu i uzasadniały uwzględnienie

zgłoszonego w niej roszczenia.

Mając to na uwadze należy stwierdzić, że pomiędzy stronami niniejszego

procesu został już rozstrzygnięty inny spór, w którym wydano prawomocny wyrok.

Przedmiotem wcześniejszego postępowania między tymi samymi stronami była

odprawa pieniężna należna powódce na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o

zwolnieniach grupowych. Stosownie do art. 10 ust. 1 tej ustawy, przepisy art. 5 ust.

3 - 7 i art. 8 mają odpowiednie zastosowanie także w razie podejmowania przez

pracodawcę indywidualnych decyzji o zwalnianiu pracowników z przyczyn

niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód

uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy,

pracownikowi, z którym został rozwiązany stosunek pracy z przyczyn

niedotyczących pracowników przysługuje odprawa pieniężna.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeszcze na podstawie poprzednio

obowiązującego stanu prawnego (ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych

zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących

zakładu pracy; jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.),

ukształtowało się stanowisko, zachowujące aktualność w zakresie istotnym dla

rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, zgodnie z którym:

1. sformułowanie zawarte w art. 10 ust. 1 ustawy, że przyczyny wymienione w

jej art. 1 ust. 1 „stanowią wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie

stosunku pracy" należy rozumieć jako sytuację, w której bez zaistnienia tych

przyczyn nie zostałaby podjęta przez kierownika zakładu pracy indywidualna

decyzja o zwolnieniu pracownika (por. wyrok z dnia 10 października 1990 r.,

I PR 319/90, OSNCP 1992, nr 11, poz. 204);

10

2. przepisy ustawy mają zastosowanie, gdy okoliczności dotyczące zakładu

pracy są przyczyną rozwiązania stosunku pracy, w tym znaczeniu, że w

razie ich braku nie podjęto by decyzji o rozwiązaniu stosunku pracy z innych

przyczyn, leżących po stronie pracownika, co dotyczy zarówno zwolnień

grupowych, jak i indywidualnych (por. wyrok z dnia 25 stycznia 2005 r., I PK

139/04, OSNP 2005, nr 17, poz. 264);

3. okoliczność, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w trybie

wypowiedzenia zmieniającego, a nie w drodze wypowiedzenia definitywnego,

ma jedynie znaczenie dla oceny, czy przyczyny z art. 1 ust. 1 ustawy

stanowią wyłączny powód uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy (por.

wyrok z dnia 9 listopada 1990 r., I PR 335/90, niepublikowany; z dnia 7 lipca

2000 r., I PKN 728/99, OSNAPiUS 2002, nr 2, poz. 40; z dnia 16 listopada

2000 r., I PKN 79/00, OSNAPiUS 2002, nr 10, poz. 240). W uzasadnieniu

powołanego wyżej wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., I PK 139/04, Sąd

Najwyższy stwierdził, że dla oceny „wyłączności przyczyny” istotne

znaczenie ma jedynie, czy bez zaistnienia przyczyn leżących po stronie

pracodawcy w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy, podjęto by decyzję o

rozwiązaniu z pracownikiem stosunku pracy z innych przyczyn, leżących po

jego stronie. Jeżeli okoliczności wpływające na rozwiązanie stosunku pracy z

konkretnym pracownikiem same w sobie - bez występowania przyczyn

wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy - nie doprowadziłyby do podjęcia decyzji

o rozwiązaniu z tym pracownikiem stosunku pracy, wówczas uzasadniony

jest pogląd, że taka „współprzyczyna” nie wyłącza stosowania przepisów

ustawy.

Z tego wynika, że dla rozstrzygnięcia żądania powódki o odprawę pieniężną

niezbędne było jedynie ustalenie, czy istniały jakieś inne, leżące po stronie

pracownika okoliczności, które niezależnie od występowania przyczyn jego

niedotyczących doprowadziłyby do rozwiązania stosunku pracy. Brak takich

okoliczności prowadził zaś do konieczności uznania, że rozwiązanie umowy o

pracę będące następstwem odmowy przyjęcia proponowanych powódce warunków

pracy nastąpiło wyłącznie z przyczyn jej niedotyczących w rozumieniu art. 10 ust. 1

ustawy o zwolnieniach grupowych, a tym samym przysługiwała jej odprawa

11

pieniężna, o której mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Prawomocny wyrok sądu

zasądzający na rzecz powódki odprawę pieniężną stwarzał więc tylko taki, jak

przedstawiony powyżej, stan prawny i tylko w takim zakresie sąd rozpoznający

kolejną sprawę między tymi samymi stronami zobowiązany był respektować

okoliczności ustalone w prawomocnie zakończonej sprawie.

Prawo do odszkodowania, żądanego w niniejszej sprawie, nie było zaś

uzależnione od stwierdzenia, że do rozwiązania stosunku pracy na skutek

nieprzyjęcia przez powódkę proponowanych jej warunków pracy doszło wyłącznie z

przyczyn jej niedotyczących, bo po jej stronie nie występowały żadne okoliczności,

które doprowadziłyby do rozwiązania umowy o pracę, niezależnie od istnienia

przyczyn jej niedotyczących. Jak już powiedziano, do uwzględnienia roszczenia

powódki niezbędne było bowiem stwierdzenie, że pracodawca naruszył swoje

zobowiązanie wynikające z pkt 6 umowy społecznej, proponując mniej korzystne

warunki wynagradzania, pracę nieodpowiadającą kwalifikacjom lub stanowi zdrowia

pracownika, bądź że wypowiedzenie zmieniające miało znamiona szykany, co w

konsekwencji doprowadziło do ustania stosunku pracy na skutek nieprzyjęcia tych

warunków przez pracownika. Tylko taka sytuacja byłaby bowiem równoważna z

rozwiązaniem stosunku pracy na skutek jego wypowiedzenia przez pracodawcę i z

przyczyn jego dotyczących, o której mowa w pkt 2 rozdziału II umowy społecznej.

W obu postępowaniach toczących się pomiędzy stronami były badane zatem

zupełnie różne kwestie, bowiem inne były w nich podstawy faktyczne mające

zastosowanie do hipotez norm materialnoprawnych, z których wywodzone były

roszczenia powódki.

Związanie orzeczeniem oznacza zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych

tylko z uprzednio osądzoną kwestią i tylko taka nie może być ponownie badana w

kolejnym postępowaniu. Tego rodzaju sytuacja nie zaszła w rozpoznawanej

sprawie, bowiem Sąd rozstrzygał zupełnie inną kwestię niż będąca podstawą

prawomocnego wyroku w sprawie o odprawę pieniężną, stąd zarzut naruszenia

art. 365 § 1 k.p.c. jest nieuzasadniony.

Mając to na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 39814

k.p.c. i

art. 39821

w związku z art. 108 § 1 k.p.c.).

12