II UK 135/13

Sygn. akt II UK 135/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 listopada 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku L. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o świadczenie rehabilitacyjne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 listopada 2013 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w W.

z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt […],

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r., Sąd Okręgowy – Sąd Ubezpieczeń

Społecznych oddalił apelację wnioskodawcy L. K. od wyroku Sądu Rejonowego z

dnia 22 sierpnia 2012 r. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o świadczenie rehabilitacyjne, którym zmieniono decyzję organu rentowego z dnia

20 maja 2011 r. i przyznano wnioskodawcy prawo do świadczenia rehabilitacyjnego

w związku z wypadkiem przy pracy od dnia 15 maja 2011 r. na okres 3 miesięcy.

2

W ustalonym stanie faktycznym, wnioskodawca jest osobą współpracującą w

działalności gospodarczej z żoną I. P.-K. i w dniu 13 listopada 2010 r. uległ

wypadkowi przy pracy. W wyniku wypadku doznał urazu odcinka szyjnego

kręgosłupa, stłuczenia klatki piersiowej, złamania podstawy paliczka bliższego

palca IV stopy prawej i złamania podgłówkowego kości II i III śródstopia. W związku

z wypadkiem od dnia 14 listopada 2010 r. przebywał na długotrwałych zwolnieniach

lekarskich, pobierając w okresie od dnia 14 listopada 2010 r. do dnia 14 maja 2011

r. zasiłek chorobowy, wykorzystując 182-dniowy okres zasiłkowy. W dniu 15 marca

2011 r. złożył wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego w związku z

wypadkiem przy pracy. Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 11 kwietnia

2011 r. stwierdził brak podstaw do przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, gdyż

wnioskodawca nie jest osobą niezdolną do pracy. Na skutek sprzeciwu

wnioskodawcy od powyższego orzeczenia, Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu

wydanym w dniu 11 maja 2011 r., po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej

(kart informacyjnych z leczenia szpitalnego, zaświadczeń o stanie zdrowia

wystawionych przez lekarzy leczących i wyników badań dodatkowych), stwierdziła,

że stan zdrowia wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania dochodzonego

świadczenia, gdyż nie jest on niezdolny do pracy. W oparciu o powyższe, decyzją z

dnia 20 maja 2011 r. organ rentowy odmówił prawa do świadczenia

rehabilitacyjnego w związku z wypadkiem przy pracy. Powołani przez Sąd

Rejonowy biegli sądowi z zakresu ortopedii i neurologii stwierdzili, po badaniu

powoda i analizie dokumentacji medycznej, że pod względem ortopedycznym i

neurologicznym stan zdrowia wnioskodawcy nie wymaga dalszego leczenia w

ramach świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 15 maja 2011 r. Biegli podali, że

doznane na skutek wypadku przy pracy skręcenia i złamania wygoiły się

prawidłowo. Badanie nie wykazało pourazowych zaburzeń funkcji narządów ruchu,

wobec czego wnioskodawca, zdaniem biegłych, nie wymagał dalszego leczenia w

ramach świadczeń rehabilitacyjnych. Wnioskodawca wniósł zastrzeżenia do opinii

biegłych sądowych i przedłożył dodatkową dokumentację medyczną. Biegły sądowy

z zakresu neurochirurgii, z którego opinii dowód Sąd dopuścił, stwierdził że biorąc

pod uwagę, iż wnioskodawca prowadzi serwis drukarek (pracuje jako kierowca,

sprzedawca, pracownik serwisu), skutki przebytych urazów powodowały, że

3

wnioskodawca nadal od dnia 15 maja 2011 r. był niezdolny do pracy i powinien

otrzymać świadczenie rehabilitacyjne na okres 3 miesięcy w związku z wypadkiem.

Biegły wskazał, że jego ocenę potwierdził lekarz przeprowadzający badanie

profilaktyczne wnioskodawcy w dniu 16 maja 2011 r., który wobec stwierdzonych

przeciwwskazań zdrowotnych uznał wnioskodawcę niezdolnym do wykonywania

pracy na stanowisku: właściciel-kierowca-zaopatrzeniowiec, sprzedawca.

Wobec tak poczynionych ustaleń, wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2012 r. Sąd

Rejonowy uwzględnił odwołanie wnioskodawcy i uznając, że od dnia 15 maja

2011 r. był on w dalszym ciągu niezdolny do pracy, przyznał świadczenie

rehabilitacyjne na okres 3 miesięcy w związku z wypadkiem przy pracy zgodnie z

art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U.

z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze zm.).

W apelacji od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o jego

zmianę i przyznanie wnioskodawcy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia

15 maja 2011 r. do dnia wyroku i jednocześnie przyznanie prawa do świadczenia

rehabilitacyjnego na okres 3 miesięcy od wyroku Sądu, lub, gdyby przyznanie

prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na taki okres okazało się niemożliwe, o

przyznanie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy, od dnia

15 maja 2011 r. do dnia 14 maja 2012 r., a od dnia 15 maja 2012 r. do dnia wyroku

Sądu prawa do renty czasowej oraz prawa do renty czasowej na okres 3 miesięcy

od dnia wyroku - jednocześnie wnosząc o przywrócenia terminu do złożenia

wniosku o rentę czasową od dnia 15 maja 2012 r. Wniósł także o przyznanie

należnych odsetek od wypłaconych z opóźnieniem, z winy pozwanego, świadczeń.

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację

wnioskodawcy, wskazując w uzasadnieniu, że Sąd pierwszej instancji dopuścił

dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii, którzy rozpoznali

występujące u powoda schorzenia, ocenili ich przebieg oraz postępy w leczeniu i

wyciągnęli wnioski, iż stan zdrowia powoda nie wymagał dalszego leczenia.

Jakkolwiek Sąd Rejonowy ocenił opinię tę jako rzetelną i merytorycznie

uzasadnioną, to w związku z przedłożeniem przez wnioskodawcę nowej

dokumentacji dołączonej do zastrzeżeń do powyższej opinii, Sąd dopuścił dowód z

4

opinii biegłego z zakresu neurochirurgii. Biegły ten, po przeanalizowaniu całości

zgromadzonej w sprawie dokumentacji leczniczej oraz po zbadaniu powoda,

wskazał, że stwierdzone skutki przebytych urazów powodowały, że wnioskodawca

nadal od dnia 15 maja 2011 r. był niezdolny do pracy i powinien otrzymać

świadczenie rehabilitacyjne na okres 3 miesięcy w związku z wypadkiem. Sąd

drugiej instancji uznał za nietrafne zarzuty wnioskodawcy dotyczące opinii biegłego

neurochirurga w zakresie, w jakim nie ustalił on daty ustąpienia niezdolności do

pracy, gdyż biegły w sposób jednoznaczny wskazał, że stwierdzone skutki

przebytych urazów powodowały niezdolność do pracy wnioskodawcy od dnia 15

maja 2011 r. przez okres trzech miesięcy i za ten okres powinien on otrzymać

świadczenie rehabilitacyjne w związku z wypadkiem.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną w całości pełnomocnik

wnioskodawcy, zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 18 ustawy z

dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa, oraz przepisów postępowania – art.

328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., art. 378 § 1 i art. 286 k.p.c., wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 39813

§ 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w

granicach podstaw, co oznacza ograniczenie się do rozpoznania zarzutów

naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd

Najwyższy nie rozważa wszystkich problemów prawnych, jakie ujawniły się na tle

sprawy, w której wniesiona została skarga kasacyjna, ani nie poddaje ocenie

prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia poza granicami wyznaczonymi przez

podstawy skargi. Skarżący w skardze kasacyjnej wskazał na naruszenie przepisów

postępowania – art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., oraz art. 378 § 1 i art.

286 k.p.c. Za nieuzasadnione należy uznać wskazanie przez skarżącego

naruszenie art. 378 § 1 k.p.c., gdyż użyte w tym artykule sformułowanie, że sąd

5

drugiej instancji rozpoznaje sprawę „w granicach apelacji” oznacza w

szczególności, że sąd odwoławczy dokonuje własnych ustaleń faktycznych,

prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale zebranym w

pierwszej instancji (art. 381 i 382 k.p.c.) i kontroluje prawidłowość postępowania

przed sądem pierwszej instancji, pozostając związany zarzutami przedstawionymi

w apelacji, jeżeli są dopuszczalne (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., zasada prawna, III CZP

49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55).

Podobnie jako niezasadny należy ocenić zarzut naruszenia przez Sąd

Apelacyjny art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. W judykaturze Sądu

Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że uchybienie przez sąd drugiej instancji

treści art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez sporządzenie uzasadnienia

nieodpowiadającego wymaganiom, jakie stawia wymieniony przepis, może

wyjątkowo wypełniać podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.

Ma to miejsce wówczas, gdy wskutek uchybienia wymaganiom określającym

zasady motywowania orzeczeń nie poddaje się ono kontroli kasacyjnej, w

szczególności gdy uzasadnienie nie ma wszystkich koniecznych elementów, bądź

zawiera takie braki, które ją uniemożliwiają (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z

dnia 13 czerwca 2012 r., II CSK 614/11 oraz z dnia 5 września 2012 r., IV CSK

76/12, niepublikowane). W rozpoznawanej sprawie zarzut ten jest nieuprawniony.

Za uzasadnieniem Sądu Okręgowego warto przypomnieć, że Sąd pierwszej

instancji ponowił, w związku z zastrzeżeniami wnioskodawcy złożonymi do

pierwszej opinii biegłych, dowód z opinii biegłego z zakresu neurochirurgii, który w

opinii uznał, że wnioskodawca od dnia 15 maja 2011 r. był niezdolny do pracy i

powinien otrzymać świadczenie rehabilitacyjne na okres 3 miesięcy w związku z

wypadkiem. Na tej właśnie opinii oparł się ostatecznie Sąd pierwszej instancji, a

jego ocenę podzielił w całości Sąd Okręgowy.

Skoro nie zasługiwały na uwzględnienie żadne z podniesionych zarzutów

naruszenia przepisów postępowania, Sąd Najwyższy był związany poczynionymi w

sprawie ustaleniami faktycznymi, w tym zwłaszcza ustaleniem, że po wyczerpaniu

okresu zasiłku chorobowego, wnioskodawca nie odzyskał zdolności do pracy, co

6

uzasadniało przyznanie dochodzonego świadczenia rehabilitacyjnego na okres

trzech miesięcy, licząc od ustania prawa do zasiłku.

W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia prawa materialnego – art.

18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Zgodnie z tym przepisem, świadczenie rehabilitacyjne przysługuje

ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny

do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności

do pracy. Wypada również dodać, że stosownie do treści art. 18 ust. 2 wymienionej

ustawy świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do

przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

Wykładnia gramatyczna cytowanego przepisu wyraźnie wskazuje, że świadczenie

rehabilitacyjne jest swego rodzaju kontynuacją zasiłku chorobowego (przez okres

nie dłuższy niż 12 miesięcy) w tym znaczeniu, że prawo do niego można nabyć

tylko wówczas, gdy ustawowy okres pobierania zasiłku chorobowego został już

wyczerpany, a osoba pobierająca dotychczas zasiłek chorobowy jest nadal

niezdolna do pracy. Za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2009 r.,

II UK 149/08 (OSNP 2010, nr 15-16, poz. 195) należy wskazać, że uprawnienie do

świadczenia rehabilitacyjnego nie jest uzależnione od istnienia tej samej choroby

po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, lecz od dalszego, nieprzerwanego

występowania niezdolności do pracy, spowodowanej tą samą lub inną chorobą,

albo też kilkoma współistniejącymi chorobami.

Gdy więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługiwały na

uwzględnienie, na podstawie art. 39814

k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji.