IV KK 389/13

Sygn. akt IV KK 389/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Dołhy

SSN Małgorzata Gierszon

Protokolant Danuta Bratkrajc

w sprawie P. C.

skazanego z art. 209 § 1 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 28 listopada 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

od wyroku Sądu Rejonowego w Z.

z dnia 6 czerwca 2013 r.

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę P. C. przekazuje Sądowi

Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

P. C. oskarżony został o to. że:

- w okresie od 7 października 2011 r. do marca 2013 r. w Z., będąc

zobowiązanym prawomocnym wyrokiem sądowym, uporczywie uchylał się od

płacenia rat alimentacyjnych na rzecz swojego małoletniego syna D. C., przez co

2

naraził go na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, tj. o

przestępstwo z art. 209 § 1 k.k.

W trakcie rozprawy przed Sądem Rejonowym w Z. w dniu 6 czerwca 2013 r.

oskarżony P. C. przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i odmawiając

składania wyjaśnień złożył wniosek, na podstawie art. 387 § 1 k.p.k., o wydanie

wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego i

wymierzenie mu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania tytułem próby na okres 3 lat, oraz dodatkowo

orzeczenie środka probacyjnego w postaci zobowiązania do systematycznego

łożenia na utrzymanie małoletniego syna.

Prokurator nie sprzeciwił się (k. 91 v). Sąd nie odebrał stanowiska co do

wniosku oskarżonego od obecnej na rozprawie E. J., ustawowego przedstawiciela

małoletniego pokrzywdzonego D. C. (k. 91 - 92).

Sąd Rejonowy w Z., uznał, iż okoliczności popełnienia przez oskarżonego

zarzucanego mu przestępstwa nie budzą wątpliwości, a cele postępowania,

pomimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości, zostaną w ten sposób

osiągnięte, oraz nie sprzeciwiają się uwzględnieniu wniosku obecne strony i na

podstawie art. 387 § 2 k.p.k. postanowił o uwzględnieniu wniosku oskarżonego

o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Nadto na podstawie art. 387 § 4 k.p.k. uznał za ujawnione dowody wymienione w

akcie oskarżenia (k. 92). Tym samym Sąd Rejonowy zaakceptował złożony

wniosek o wydanie wyroku skazującego w przytoczonym kształcie.

Następnie wydanym tego dnia wyrokiem, Sąd Rejonowy w Z.:

I. uznał P. C. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego

znamiona przestępstwa określonego w art. 209 § 1 k.k. i za to, na podstawie

art. 209 § 1 k.k., wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności;

II. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k., art. 72 § 1 pkt 3 k.k.

wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na

okres próby lat 3, zobowiązując oskarżonego w tym okresie do

systematycznego łożenia na utrzymanie syna D. C.

III. na mocy art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów

sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.

3

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił

się w dniu 14 czerwca 2013 r. (k. 94).

Od tego wyroku kasację złożył Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok w

całości na korzyść skazanego D. C. i zarzucając rażące i mające istotny wpływ na

treść wyroku naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 387 § 1 i 2

k.p.k., polegające na wymierzeniu oskarżonemu P. C., dobrowolnie poddającemu

się odpowiedzialności karnej, wbrew treści zaakceptowanego na rozprawie wniosku,

kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres próby lat 3 w miejsce proponowanej we wniosku oskarżonego kary 6

miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres próby lat 3, z jednoczesnym pominięciem odebrania stanowiska co do

wyrażenia sprzeciwu od obecnego na rozprawie przedstawiciela ustawowego

małoletniego pokrzywdzonego, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Z.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna.

Podzielić należy stanowisko Prokuratora Generalnego z kasacji, że

zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem przepisów prawa

procesowego, wskazanych w zarzucie kasacji.

Sąd Rejonowy w Z., wyrokując w dniu 6 czerwca 2013 r., wymierzył

oskarżonemu karę w wysokości nieodpowiadającej przyjętym w tym zakresie

uzgodnieniom i treści zaakceptowanego przez siebie wniosku.

W zaistniałej sytuacji Sąd ten dopuścił się rażącego naruszenia przepisów

art. 387 § 1 i 2 k.p.k. Treść wskazanych przepisów nie daje bowiem sądowi

pierwszej instancji możliwości wymierzenia kary innej niż proponowana we wniosku

o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej jaka została zaakceptowana

przez uprawnionych uczestników postępowania, a następnie stanowiła podstawę

podjętej przez sąd decyzji o wydaniu wyroku skazującego bez przeprowadzania

postępowania dowodowego. Sąd wprawdzie nie jest związany wydanym

postanowieniem co do uwzględnienia wniosku oskarżonego, jednak zmiana

zapatrywania co do zaaprobowanych wcześniej warunków skazania pociągać musi

4

za sobą jednoczesną decyzję o odstąpieniu od postępowania w trybie

uregulowanym w art. 387 k.p.k.

Jeśli w ocenie Sądu Rejonowego w Z. wysokość zaproponowanej we

wniosku oskarżonego kary nie była adekwatna do stopnia karygodności

popełnionego przez niego czynu, to należało uzależnić uwzględnienie wniosku od

dokonania zmiany wskazanej przez Sąd, a następnie - w zależności od stanowiska

oskarżonego i pozostałych stron - albo wniosek uwzględnić i wydać wyrok w trybie

art. 387 k.p.k., albo skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych.

Skoro Sąd Rejonowy w Z. nie skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 387 § 3

k.p.k., to orzeczenie kary surowszej niż wnioskowana przez oskarżonego i

zaaprobowana przez prokuratora, było niedopuszczalne.

Nie ulega wątpliwości, że opisane naruszenie prawa miało istotny wpływ na

treść wydanego w stosunku do P. C. wyroku.

Ubocznie należy też zauważyć, iż obowiązkiem Sądu Rejonowego w Z. było

odebranie stosownego oświadczenia od obecnej na rozprawie ustawowej

przedstawicielki małoletniego pokrzywdzonego (por. wymóg art. 387 § 2 k.p.k.).

Warunkiem uwzględnienia wniosku jest brak sprzeciwu stron postępowania, zaś

odebranie stanowiska tylko od jednej z obecnych na rozprawie stron, rodzi

wątpliwość co do braku sprzeciwu odnośnie proponowanych warunków skazania,

a w konsekwencji spełnienia wymogów pozwalających na uwzględnienie wniosku.

Kierując się przedstawionymi wyżej motywami Sąd Najwyższy z mocy art.

537 § 2 k.p.k. i art. 535 § 5 k.p.k. orzekł jak w wyroku.