V KK 145/13

Sygn. akt V KK 145/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 grudnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Gradzik (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Puszkarski

Protokolant Barbara Kobrzyńska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Bogumiły Drozdowskiej,

w sprawie M. P.

skazanego z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 3 grudnia 2013 r.,

kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 9 listopada 2012 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w K.

z dnia 19 czerwca 2012 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zmieniony nim wyrok Sądu

Rejonowego w K. z dnia 19 czerwca 2012r, sygn. akt II K 251/08, i

na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 kpk w zw. z art. 44 § 1 pkt 1 kks

umarza postępowanie;

2. kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa;

3. zarządza zwrot opłaty od kasacji uiszczonej przez M. P.

2

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r., uznał M. P. za winnego:

1) przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.,

popełnionego dnia 25 grudnia 2001 r., i za to na podstawie art. 56 § 1 k.k.s.

wymierzył oskarżonemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę w

liczbie 80 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 60 zł; 2)

przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. i art. 37 § 1 pkt

1 k.k.s., popełnionego dnia 25 stycznia 2002 r., i za to na podstawie art. 56 § 1 k.k.s

w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s. wymierzył oskarżonemu karę 10 miesięcy

pozbawienia wolności oraz grzywnę w liczbie 80 stawek dziennych, ustalając

wysokość jednej stawki na kwotę 60 zł; łącznie na karę jednego roku pozbawienia

wolności oraz grzywny w wysokości 100 stawek dziennych przy przyjęciu jednej

stawki w kwocie 60 zł; wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności

warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby 2 lat.

Od tego wyroku apelację wnieśli oskarżony i jego obrońca, podnosząc m.in.

zarzut przedawnienia karalności zarzucanych oskarżonemu czynów.

Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 9 listopada 2012 r., zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie o karach łącznych, oskarżonego M. P.

uznał za winnego przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2

k.k.s, popełnionego w okresie od 30 stycznia 2001 r. do dnia 25 października 2001

r., i za to na podstawie art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z art. 23 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z art. 37

§ 1 pkt 1 k.k.s. i art. 38 § 1 pkt 3 k.k.s. wymierzył mu karę 11 miesięcy pozbawienia

wolności oraz 100 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na

kwotę 60 zł; w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

W kasacji od powyższego wyroku obrońca skazanego zarzucił:

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

poprzez nieuwzględnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej i wydanie wyroku

skazującego M. P., mimo iż nastąpiło przedawnienie karalności zarzucanych mu

czynów zabronionych;

2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 56 § 1 k.k.s. w zw. z

art. 44 § 1 pkt.2 k.k.s. w zw. z art. 2§ 2 k.k.s poprzez ich niewłaściwą wykładnię, co

skutkowało błędnym zastosowaniem i uznaniem przez Sąd II instancji, iż zarzucane

3

skazanemu czyny są zagrożone karą pozbawienia wolności powyżej 3 lat, w

związku z czym termin przedawnienia wynosi lat 10, podczas gdy w czasie ich

popełnienia zarzucane mu czyny były zagrożone karą grzywny do 720 stawek

dziennych, albo karą pozbawienia wolności do lat 2, albo obu tymi karami łącznie,

w zw. z czym termin przedawnienia, zgodnie z art. 44§1 pkt 1 k.k.s. wynosi lat 5, a

nie lat 10;

3. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 § 2 k.k.s. poprzez

niezastosowanie ustawy obowiązującej w czasie popełnienia czynu zabronionego

mimo, iż jest względniejsza dla sprawcy;

4. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 44 § 5 k.k.s.

poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że termin przedawnienia

zarzucanego skazanemu czynu uległ przedłużeniu o kolejne 10 lat, gdyż w okresie

10-letnim przedawnienia, wynikającego z art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s., przedstawiono M.

P. zarzuty i termin przedawnienia upłynie w dniu 31.12.2021 r.;

5. rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 71 § 1 w zw. z art. 313

k.p.k. w zw. z art. 113 k.k.s. w zw. z art. 44§ 5 k.k.s. poprzez ich niewłaściwe

zastosowanie i uznanie, że nastąpiło przedłużenie terminu przedawnienia

karalności podczas, gdy M. P. przedstawiono zarzuty w dniu 17.03.2008 r., czyli po

upływie terminu przedawnienia z dnia 31.12.2006 r.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

zmienionego nim wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 czerwca 2012 r. i

umorzenie postępowania w sprawie. Na rozprawie kasacyjnej prokurator

Prokuratury Generalnej poparł kasację i jej wnioski.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja zasadnie wskazuje na zaistnienie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., tj.

przedawnienia karalności.

Autor kasacji trafnie wskazuje, że Sąd odwoławczy błędnie przyjął w realiach

sprawy, iż w czasie popełnienia czynu zagrożenie ustawowe karą pozbawienia

wolności za przestępstwo skarbowe określone w art. 56 § 1 k.k.s. przekraczało 3

lata, a w konsekwencji wadliwie uznał, że termin przedawnienia wynosił 10 lat,

4

zgodnie z treścią art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s. w brzmieniu po nowelizacji z dnia 28 lipca

2005 r.

Bezsporne jest, że M. P. przypisano popełnienie czynu z art. 56 § 1 k.k.s.

w okresie od dnia 30 stycznia 2001 r. do dnia 25 października 2001 r. W tym czasie

przepis art. 56 § 1 k.k.s. obowiązywał w brzmieniu sprzed 17 grudnia 2005 r. i

górna granica ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności wynosiła 2 lata.

Oczywiste jest zatem, że zgodnie z regułą określoną w art. 2 § 2 k.k.s. należało

zastosować ustawę poprzednio obowiązującą (tj. do 16 grudnia 2005 r.), jako

względniejszą dla sprawcy. Właśnie przez pryzmat takiego rozmiaru sankcji (do 2

lat pozbawienia wolności) należało zastosować nowe terminy dotyczące

przedawnienia, zgodnie z normą kolizyjną ustanowioną w art. 10 ustawy z dnia 28

lipca 2005 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. Nr 178, poz. 1479).

Przyjęcie, że w sprawie należało zastosować art. 56 § 1 k.k.s. w brzmieniu

sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu 17 grudnia 2005 r., prowadzi do

konkluzji, że w przedmiotowej sprawie termin przedawnienia karalności wynosił 5

lat (art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s. w brzmieniu po nowelizacji), a nie 10 lat, jak to przyjął

Sąd odwoławczy na podstawie art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s. w brzmieniu po nowelizacji.

Bieg przedawnienia w sprawie, zgodnie z treścią § 3 art. 44 k.k.s., rozpoczyna się z

końcem roku, w którym upłynął termin płatności należności publicznoprawnej.

Przepis art. 44 § 5 k.k.s. zawiera sformułowanie „wszczęto postępowanie przeciwko

sprawcy”, zatem jest to równoznaczne z określeniem „wszczęto postępowanie

przeciwko osobie”, którym operuje przepis art. 102 k.k. Wszczęcie postępowania in

personam w sprawach o przestępstwa skarbowe następuje z chwilą wydania

postanowienia o przedstawienie osobie zarzutów, ogłoszenia go niezwłocznie

podejrzanemu i przesłuchania osoby, chyba że nie jest to możliwe z powodu jego

ukrywania się lub nieobecności w kraju (art. 313 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 k.k.s.).

W realiach niniejszej sprawy postanowienie o przedstawieniu zarzutów wydano

wprawdzie w dniu 8 września 2006 r. (k. 612 – 614), jednakże do jego ogłoszenia i

przesłuchania podejrzanego doszło skutecznie dopiero w dniu 17 marca 2008 r. (k.

663 – 667), przy czym nie zachodziły okoliczności uniemożliwiające organowi

5

prowadzącemu postępowania przygotowawcze skuteczne dokonanie tych

czynności przed dniem 17 marca 2008 r.

Zasadnie zatem skarżący wywodzi, że przedawnienie karalności nastąpiło

już z dniem 31 grudnia 2006 r., nie doszło bowiem w okresie 5-letniego biegu

okresu przedawnienia do wszczęcia postępowania in personam w rozumieniu § 5

art. 44 k.k.s., a co za tym idzie do wydłużenia terminu przedawnienia.

W sytuacji gdy wyroki sądu pierwszej i drugiej instancji zapadły odpowiednio:

19 czerwca 2012 r. i 9 listopada 2012 r., a zatem zostały wydane pomimo

wystąpienia w sprawie negatywnej przesłanki procesowej, określonej w art. 17 § 1

pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 44 § 1 pkt 1 k.k.s., stwierdzić należy, że w sprawie wystąpiła

bezwzględna przyczyna odwoławcza, określona w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z

art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak w wyroku.