III KK 431/13

Sygn. akt III KK 431/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 grudnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący)

SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)

SSN Barbara Skoczkowska

Protokolant Jolanta Włostowska

w sprawie P. W.

obwinionego z art.96 § 3 k.w. w zw. z art. 24 § 1 i § 3 k.w.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 12 grudnia 2013 r.,

kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 11 marca 2013 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 5 § 1 pkt 9

k.p.w. postępowanie w sprawie umarza;

2. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa .

UZASADNIENIE

P. W. został obwiniony przez Straż Miejską w W. o to, że wezwany celem

wskazania w piśmie z dnia 28 września 2012 r., jako właściciel pojazdu, nie udzielił

informacji, kto w dniu 31 lipca 2012 r. o godz. 8.32 kierował lub użytkował pojazd o

nr rej. […], którym popełniono wykroczenie w ruchu drogowym na ul. S. w W.,

2

polegające na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o 19 km/h, tj. o wykroczenie

z art. 96 § 3 k.w. w zw. z art. 78 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo

o ruchu drogowym.

Zarządzeniem z dnia 22 listopada 2012 r. upoważniony sędzia Sądu

Rejonowego w W. wszczął postępowanie w tej sprawie w trybie art. 59 § 2 k.p.s.w.

(k.15).

Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 11 marca 2013 r., uznał obwinionego

P. W. za winnego zarzucanego mu czynu i za to, na mocy art. 96 § 3 k.w. w zw. z

art. 24 § 1, 3 k.w., wymierzył mu karę grzywny w wysokości 200 złotych, a nadto

obciążył go kosztami postępowania w sprawie.

Orzeczenie to uprawomocniło się w dniu 19 marca 2013 r. (k. 58).

Od powyższego wyroku kasację na korzyść ukaranego P. W. wniósł

Rzecznik Praw Obywatelskich, który na podstawie art. 111 k.p.s.w. zarzucił temu

orzeczeniu rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa

procesowego, tj. art. 5 § 1 pkt 9 k.p.s.w. w zw. z art. 17 § 3 k.p.s.w., polegające na

ukaraniu obwinionego za popełnienie wykroczenia stypizowanego w art. 96 § 3

k.w., pomimo istnienia negatywnej przesłanki procesowej, w postaci braku skargi

uprawnionego oskarżyciela, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą

określoną w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w.

W związku z tym zarzutem wniósł on o uchylenie zaskarżonego wyroku i

umorzenie postępowania, na podstawie art. 5 § 1 pkt 9 k.p.s.w.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna i z tego powodu została uwzględniona na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w.

Zgodzić się należy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, że Straż Miejska

kierując do Sądu wniosek o ukaranie P. W. za wykroczenie z art. 96 § 3 k.w.

wykroczyła poza zakres swoich ustawowych uprawnień skutkiem czego wyrok w

sprawie zapadł w sytuacji braku skargi uprawnionego oskarżyciela.

W postępowaniu w sprawach o wykroczenia, zgodnie z art. 17 § 3 k.p.s.w.,

straż gminna (miejska) może uzyskać status oskarżyciela publicznego tylko

wówczas, gdy w zakresie swego działania ujawniła wykroczenie i wystąpiła w

związku z tym z wnioskiem o ukaranie. W odniesieniu do kontroli ruchu drogowego

3

uprawnienia straży gminnej (miejskiej) wynikają z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz. U. Nr 123, poz. 779 ze zm.), który

stanowi, że do zadań straży należy czuwanie nad porządkiem i kontrola ruchu

drogowego - w zakresie określonym w przepisach o ruchu drogowym. Normą

ustawową, określającą kompetencje straży gminnych (miejskich) w obszarze

kontroli ruchu drogowego jest art. 129 b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo

o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012r., poz. 1137 z późniejszymi zmianami). Zgodnie z

art. 129b ust. 2 pkt.1 i 2 cyt. ustawy strażnicy gminni (miejscy) uprawnieni są do

wykonywania kontroli ruchu drogowego wyłącznie wobec kierującego pojazdem

oraz uczestnika ruchu drogowego naruszających określone przepisy ruchu

drogowego, natomiast nie mają uprawnień kontrolnych w stosunku do właściciela

lub posiadacza pojazdu, jeżeli nie wykazuje się jego sprawstwa w tym zakresie

(zob. wyrok SN z dnia 18 kwietnia 2013 r., II KK 90/13, LEX nr 1299163;

postanowienie SN z dnia 29 czerwca 2010 r., I KZP 8/10, OSNKW 2010, z. 9, poz.

76). W związku tym wspomniany przepis kompetencyjny nie obejmuje swoim

zasięgiem wykroczenia z art. 96 § 3 k.w., którego sprawcą może być krąg

podmiotów uprawnionych do dysponowania pojazdem, obciążonych obowiązkiem

określonym w art. 78 ust. 4 i 5 p.r.d. (zob. też wyrok SN z dnia 25 maja 2010 r., III

KK 116/10, LEX nr 583855).

Niewątpliwie Straż Miejska w W. na podstawie art. 129 b ust. 3 pkt 7

wprowadzonym do ustawy - Prawo o ruchu drogowym nowelą z dnia 29

października 2010 r. (Dz. U. Nr 225, poz. 1466), z mocą od dnia 31 grudnia 2010 r.,

była uprawniona do żądania od obwinionego udzielenia informacji, kto w

krytycznym czasie użytkował pojazd o numerze rejestracyjnym […], jednak w

odniesieniu do czynu kwalifikowanego z art. 96 § 3 k.w., nie korzystała z uprawnień

oskarżyciela o którym mowa w art. 57 § 1 k.p.s.w. w zw. z art. 17 § 3 k.p.s.w. nawet

jeśli ujawniła to wykroczenie, ponieważ P. W. nie odpowiadał w tej sprawie jako

kierujący pojazdem lub uczestnik ruchu drogowego.

W związku z tym postępowanie przed Sądem Rejonowym dotknięte było

bezwzględną przyczyną odwoławczą o której mowa w art. 104 § 1 pkt 7 k.p.s.w., z

uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki procesowej, określonej w art. 5 § 1 pkt

9 k.p.s.w.

4

Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i wobec braku skargi

uprawnionego oskarżyciela postępowanie w sprawie umorzył, przyjmując za

podstawę umorzenia art. 5 § 1 pkt 9 k.p.s.w. Orzeczenie o kosztach oparto na

podstawie art. 638 k.p.k. w zw. z art. 119 k.p.s.w.