II PK 108/13

Sygn. akt II PK 108/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 7 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący)

SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa M. P. przeciwko Zespołowi Szkół Ponadgimnazjalnych […]

o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 stycznia 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Z.

z dnia 22 stycznia 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego

Sądowi Okręgowemu.

UZASADNIENIE

Powódka domagała się uznania za bezskuteczne wypowiedzenia stosunku

pracy. Wyrokiem z 6 listopada 2012 r. Sąd Rejonowy Sąd Pracy w N. oddalił

powództwo.

2

Sąd ustalił, że powódka pracowała w pozwanym Zespole Szkół

Ponadgimnazjalnych […] na stanowisku nauczyciela od 1 września 2000 r.

Podczas zatrudnienia powódka uzyskiwała kolejne stopnie awansu zawodowego,

począwszy od nauczyciela stażysty, poprzez stopień nauczyciela kontraktowego,

po stopień nauczyciela mianowanego, który posiada od 24 kwietnia 2004 r.Dnia 19

kwietnia 2012 r. powódka złożyła do dyrektora pozwanego wniosek o udzielenie

urlopu dla poratowania zdrowia. Do wniosku dołączyła oświadczenie lekarskie

stwierdzające istnienie wskazań medycznych do udzielenia urlopu. Dyrektor

pozwanego złożył do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy odwołanie od

orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie wskazań medycznych do

udzielenia urlopu. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy potwierdził istnienie

wskazań medycznych do udzielenia powódce urlopu dla podratowania zdrowia.

Ponieważ do 21 maja 2012 r. powódka świadczyła pracę, pismem z 23 maja 2012

r. ponowiła wniosek o udzielenie urlopu dla podratowania zdrowia, ostatecznie na

okres od 24 maja 2012 r. do 23 maja 2013 r. Dyrektor wniosek powódki uwzględnił.

W maju 2012 r. dyrektor pozwanego wypowiedział wielu nauczycielom

szkoły stosunki pracy z przyczyn określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty

Nauczyciela. Wypowiedzenia otrzymali w szczególności nauczyciele: […]. Od

dokonanych wypowiedzeń nauczyciele wnieśli odwołania do Sądu Pracy w N. i ich

sprawy są w toku lub już prawomocnie się zakończyły.

Decyzję o wypowiedzeniu stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2

KN. dyrektor pozwanego podjął także w stosunku do powódki. Jako przyczynę

wypowiedzenia wskazano brak etatu w związku ze zmianami w organizacji roku

szkolnego 2012/2013.

Sąd Rejonowy, z powołaniem się na uchwałę Sądu Najwyższego z 7 grudnia

2006 r., I PZP 4/06, stwierdził, że udzielenie powódce urlopu dla poratowania

zdrowia nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym,

stwierdzono, że konieczne było ustalenie przez Sąd, czy wypowiedzenie powódce

stosunku pracy było uzasadnione w świetle art. 20 ust 1 pkt 2 Karty Nauczyciela.

W ocenie Sądu Rejonowego były podstawy do rozwiązania stosunku pracy.

Z arkusza organizacyjnego szkoły na rok 2012/2013 wynika, że od 1 września

2012 r. pozwany nie realizuje godzin z przedmiotów z zakresu hotelarstwa i godzin

3

praktycznej nauki zawodu z zakresu ogrodnictwa, które to do tej pory realizowała

powódka, przez co dalsze jej zatrudnianie w pełnym wymiarze stało się niemożliwe

w rozumieniu art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Podkreślono także, że z uwagi

na rzeczowe przedstawienie przez dyrektora motywów decyzji o przyznaniu godzin

wychowawstwa w internacie grupie nauczycieli w celu uzupełnienia ich pensum

dydaktycznego, brak jest podstaw do uznania, że nie przyznając powódce pełnego

pensum dydaktycznego w formie godzin wychowawstwa w internacie, pozwany

naruszył wobec powódki obiektywne kryteria doboru pracownika do wypowiedzenia

stosunku pracy.

Apelacje od wyroku złożyła powódka. Zarzuciła naruszenie art. 73 ust. 1

Karty Nauczyciela, art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 8 k.p. w związku z art. 300 k.p. i

art. 73.1 Karty Nauczyciela.

Sąd Okręgowy wyrokiem z 22 stycznia 2013 r. zmienił zaskarżony wyrok w

całości w ten sposób, że przywrócił powódkę do pracy na poprzednich warunkach.

W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono przede wszystkim, że stosunek

pracy nauczyciela, któremu udzielono urlop dla poratowania zdrowia podlega

ochronie z mocy art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela i wypowiedzenie stosunku pracy

nauczycielowi uprawnionemu do urlopu dla poratowania zdrowia w czasie jego

wypowiedzenia nieobecności w pracy jest sprzeczne z prawem, nie ze względu na

treść art. 41 k.p., a z uwagi na treść art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pozwany. Zarzucono

naruszenie: 1) art. 73 Karty Nauczyciela przez przyjęcie, że nauczyciel korzystający

z urlopu dla poratowania zdrowia objęty jest bezwzględną ochroną trwałości

stosunku pracy i nie można, przy zaistnieniu przesłanek z art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty

Nauczyciela wypowiedzieć stosunku pracy na tej podstawie, 2) art. 20 ust 1 pkt 2

Karty Nauczyciela, przez uznanie, iż zastosowanie tego przepisu w stosunku do

powódki było wyłączone z uwagi na korzystanie przez nią z urlopu dla poratowania

zdrowia.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji w całości i

oddalenie apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego z 6 listopada 2012 r.

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu II instancji w całości i

4

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się mieć uzasadnione podstawy.

Zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów art. 73 oraz 20 ust. 1 pkt

2 Karty Nauczyciela (dalej KN).

W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku Sąd

Okręgowy nie kwestionował ustalonego stanu faktycznego w zakresie przesłanek

rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy określonych w przepisie art. 20 ust. 1

pkt 2 KN. Sąd ten przyjął, że z samego art. 73 KN wynika ochrona trwałości

stosunku pracy nauczyciela, co uniemożliwia wypowiedzenie stosunku pracy w

okresie korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia.

Problem powyższy wywoływał w przeszłości podstawowe wątpliwości i

kontrowersje. Zostały one rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 26 czerwca 2013 r., I PZP 1/13, (LEX nr 1348188). Zauważyć

w tym miejscu należy, że uchwała powyższa została podjęta po wydaniu

zaskarżonego wyroku, jak i przed wniesieniem skargi kasacyjnej. W uchwale tej

rozstrzygnięto, że „Złożenie przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu na

podstawie art. 73 KN lub korzystanie z takiego urlopu nie stanowi przeszkody do

rozwiązania z nim stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 tej ustawy”.

W uzasadnieniu uchwały przyjęto, że cel regulacji art. 20 KN jest taki sam jak

ustawy o tzw. zwolnieniach grupowych, która uchyla ochronę trwałości stosunku

pracy z art. 41 k.p. Należy zgodzić się z tym, że art. 20 KN jest szczególnym i

odrębnym od kodeksowego unormowaniem stosowanym wobec wszystkich

nauczycieli, pozwalającym na dostosowanie stanu zatrudnienia do aktualnego

rozmiaru zadań szkoły przez dopuszczalność rozwiązania stosunków pracy w

zamian za rekompensatę za utratę pracy w postaci odprawy, czy przeniesienia w

stan nieczynny z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Już wcześniej Sąd

Najwyższy przyjmował, że art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 KN nie może niweczyć lub

ograniczać kompetencji dyrektora szkoły do rozwiązania każdego nauczycielskiego

5

stosunku pracy, przy zachowaniu procedur i wymagań określonych wyłącznie w

tych przepisach, co przekreśla dopuszczalność posiłkowego stosowania przepisów

Kodeksu pracy, w tym jego art. 41 (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada

2008 r., I PK 79/08 (OSNP 2010, nr 9-10, poz. 111).

Tak więc zasadny jest pogląd o wyczerpującym charakterze uregulowania

art. 20 KN. Nie rozwiązuje to jednak wszystkich wątpliwości związanych z relacją

pomiędzy przepisem art. 20 ust. pkt 2 i 73 KN (zob. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 4 lipca 2013 r., II PK 215/12 (Monitor Prawa Pracy 2013, nr 12, s. 653-654).

Podzielając poglądy wyrażone w powołanej wyżej uchwale, jak i wyroku oraz

ich argumentację należy stwierdzić, że urlop dla poratowania zdrowia udzielany

jest nie tylko w interesie nauczyciela ale i zatrudniającej go szkoły. Ponadto

przyjęcie, że z art. 73 ust. 1 KN wynika zakaz rozwiązania stosunku pracy

prowadziłoby do przedłużenia trwania stosunku pracy nie tylko w czasie urlopu dla

poratowania zdrowia, ale i w dalszym okresie. Nie można także wykluczyć, że

przyznanie ochrony mogłoby wymusić na pracodawcy konieczność zwolnienia

innego nauczyciela, co przekreślałoby zastosowanie obiektywnego kryterium

wyboru do zwolnienia z pracy (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia

2006 r., I PZP 4/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 89). Zgodzić się więc należy z tym, że

także względy aksjologiczne przemawiają za tym, że prawo podmiotowe

nauczyciela nie może być chronione w takim stopniu, aby wymuszać na

pracodawcy dalsze zatrudnienie mimo braku takiej potrzeby oraz ponoszenia z tego

tytułu nieuzasadnionych kosztów.

Na podstawie powyższego należy więc przyjąć, że prawo nauczyciela do

urlopu dla poratowania zdrowia nie może uniemożliwiać dyrektorowi szkoły

dostosowania stanu zatrudnienia do aktualnych potrzeb wynikających z rozmiaru

zadań szkoły.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.