IV KK 255/13

Sygn. akt IV KK 255/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Rafał Malarski

SSA del. do SN Dariusz Kala

Protokolant Dorota Szczerbiak

przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga

w sprawie C. B.

skazanego z art.19 § 1 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o

przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 91 § 1 k.k.

po rozpoznaniu na rozprawie

w dniu 8 stycznia 2014 r.,

kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść

od wyroku Sądu Rejonowego w K.

z dnia 22 sierpnia 2007 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego C. B.

przekazuje Sądowi Rejonowemu w K. do ponownego

rozpoznania.

UZASADNIENIE

C. B. został oskarżony o to, że:

2

1) W dacie bliżej nie ustalonej w okresie od maja do sierpnia 2003 r., w K.

udzielił pomocy S. B. do wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków

odurzających w postaci 100 gram ziela konopi wartości 1 600 zł., tj. o

przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii z dnia 29 lipca 2005 r.;

2) w dacie bliżej nieustalonej w maju 2003 r. w W., udzielił pomocy S. B. do

wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków psychotropowych w postaci

1000 sztuk tabletek tzw. extasy zawierających amfetaminę lub pochodne

amfetaminy wartości 4 000 zł., tj. o przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw. art. 56

ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;

3) daty bliżej nieustalonej we wrześniu 2003 r. w W. udzielił pomocy S. B. do

wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków odurzających w postaci 1 200

gram ziela konopi wartości 18.000 zł., tj. o przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw. z

art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;

4) daty bliżej nieustalonej w grudniu 2003 r. w W., udzielił pomocy S. B. do

wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków psychotropowych w postaci

1000 sztuk tabletek tzw. extasy zawierających amfetaminę lub pochodne

amfetaminy wartości 4.000 zł., tj. o przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 56

ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii;

5) daty bliżej nieustalonej w grudniu 2003 r. w miejscowości W. udzielił pomocy

S. B. do wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków odurzających w

postaci 300 gram ziela konopi wartości 4.800 zł. oraz znacznej ilości środków

psychotropowych w postaci 200 sztuk tabletek tzw. extasy zawierających

amfetaminę lub pochodne amfetaminy wartości 800 zł, tj. o przestępstwo z art.

18 § 3 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii,

6) daty bliżej nieustalonej w maju 2004 r. w Z. udzielił pomocy S. B. do

wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków psychotropowych w postaci

250 gram amfetaminy wartości 2.500 zł., tj. o przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw.

z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29 lipca 2005 r.;

7) daty bliżej nieustalonej w czerwcu 2004 r. w Z. udzielił pomocy S. B. do

wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków psychotropowych w postaci 20

3

gram amfetaminy wartości 2000 zł oraz znacznej ilości środków

psychotropowych w postaci 300 sztuk tabletek tzw. extasy wartości 1 200 zł., tj. o

przestępstwo z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii z dnia 29 lipca 2005 r.; przy czym czynów tych dopuścić się miał w

rozumieniu art. 91 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2007 r., uznał C. B. winnym

popełnienia wszystkich czynów zarzucanych mu aktem oskarżenia, stanowiących

przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii z dnia 29 lipca 2005 r. w zw. z art. 91 § 1 k.k. i za to wymierzył mu karę

2 lat pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych,

ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 zł (k. 73v). Orzeczenie to zapadło po

uwzględnieniu wniosku oskarżonego o skazanie go i wymierzenie uzgodnionej kary

bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Wyrok ten uprawomocnił się w

dniu 26 października 2007 r. (k. 113).

Od tego wyroku kasację złożył Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył ten

wyrok w całości na korzyść skazanego C. B. i zarzucając rażące naruszenie prawa

procesowego, to jest art. 387 § 2 k.p.k., polegające na uznaniu, że istnieją

podstawy do uwzględnienia wniosku o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie

kary bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, mimo że niewyjaśnione

zostały:

- okoliczności mające wpływ na prawidłowość orzekania o winie, bowiem z

jednej strony sąd stwierdził, że w okresie od dnia 10 lutego 2003 r., do dnia 13

czerwca 2003 r., C. B. przebywał w Zakładzie Karnym w J., a z drugiej strony uznał

go za winnego popełnienia przestępstw w tym okresie, opisanych w pkt. 1 i 2 aktu

oskarżenia;

- okoliczności mające wpływ na prawidłową kwalifikację prawną, gdyż z

opisu czynów przypisanych oskarżonemu wyłania się możliwość i powinność

uznania ich za czyn ciągły, a zakwalifikowane zostały jako ciąg przestępstw, i

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna.

4

Zgodzić się należy z Rzecznikiem Praw Obywatelskich gdy wskazuje, że

zaskarżony wyrok zapadł z rażącym naruszeniem prawa wskazanym w zarzucie

kasacji.

Rzeczywiście w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż wydanie

wyroku w trybie art. 387 k.p.k. uzależnione jest przede wszystkim od możliwości

kategorycznego stwierdzenia, że okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą

wątpliwości, przy czym wymóg ten odnosi się nie tylko do zasadniczej kwestii

samego sprawstwa oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu, ale i do

wszelkich okoliczności ważących na kształcie i rozmiarze odpowiedzialności

karnej za ten czyn.

W przedmiotowej sprawie, jak to trafnie podnosi Rzecznik Praw

Obywatelskich, przesłanki te nie zostały spełnione.

Otóż C. B. w okresie od 14 września 2000 r. do 28 stycznia 2002 r. i od 10

lutego 2003 r. do 13 czerwca 2003 r. przebywał w Zakładzie Karnym w J., gdzie

odbywał karę łączną 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wobec

niego wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 września 2001 r. w

sprawie II K 472/00 (k. 3541 t. XVII; k. 105 akt sprawy sygn. akt II K 479/07).

Skazany w okresie od 10 lutego 2003 r. do 13 czerwca 2003 r., gdy został

warunkowo przedterminowo zwolniony, nie opuszczał terenu Zakładu Karnego w

J. (informacja nadesłana z ZK w J.-k. 44, kserokopia karty karnej skazanego - k.

48), a okoliczność ta została też ujawniona przez Sąd Rejonowy w K. W

uzasadnieniu wskazał przecież, iż: „C. B. był wielokrotnie karany, w tym ostatnio

wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w S., sygn. akt II K 472/00, z dnia 29

września 2001, w którym połączono mu kary orzeczone za czyny z art. 279 § 1 k.k.

wyrokami o sygn. akt II K 981/00 i II K 578/00, gdzie orzeczono wobec niego karę

łączną 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 14

września 2000 r. do 28 stycznia 2002 r. i od 10 lutego 2003 r. do 13 czerwca

2003 r. (k. 3541 t. XVII)" (k. 105).

Tymczasem oskarżonemu C. B. przypisano w wyroku czyn polegający na

tym, że w dacie bliżej nieustalonej w okresie od maja do sierpnia 2003 r. w K. w

udzielił pomocy S. B. do wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków

odurzających w postaci 100 gram ziela konopi wartości 1.600 zł., tj. przestępstwo

5

z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z

dnia 29 lipca 2005 r., jak też, iż w dacie bliżej nieustalonej w maju 2003 r. w W.,

udzielił pomocy S. B. do wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków

psychotropowych w postaci 1000 sztuk tabletek tzw. extasy zawierających

amfetaminę lub pochodne amfetaminy wartości 4.000 zł., tj. przestępstwo z art. 18

§ 3 k.k. w zw. art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29 lipca

2005 r. (czyny opisane w pkt 1 i 2 aktu oskarżenia). Jak wynika zatem z

powyższego, w realiach sprawy, nie zachodziła przesłanka, w postaci okoliczności

niebudzących wątpliwości, która jest niezbędna do wydania wyroku, w trybie

dobrowolnego poddania się karze, gdyż wątpliwości budziła zasadnicza kwestia

samego sprawstwa oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu.

Po wtóre, należy podkreślić, iż w orzecznictwie prezentowane jest

stanowisko, zgodnie z którym: „W odniesieniu do "czynu ciągłego" ustawodawca

przyjął jednoczynową koncepcję tego przestępstwa, a zatem jednego czynu

zabronionego. Obejmuje on wielość zachowań podjętych w wykonaniu z góry

powziętego zamiaru. Konieczna jest więc spójność strony podmiotowej i sprawca,

przystępując do realizacji pierwszego składającego się na ciągłość zachowania,

powinien działać w zamiarze obejmującym wszystkie zachowania objęte

znamieniem ciągłości, a kompleks zachowań traktowany jest jako jedna integralna

i nierozerwalna całość" (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2009 r., V

KK 290/09, Lex nr 553738). Podnosi się, że „zachowania podjęte w wykonaniu z

góry powziętego zamiaru w rozumieniu art. 12 k.k., to działania w zamiarze

obejmującym całość akcji przestępczej w takim znaczeniu, że sprawca wyraża

gotowość do wykorzystania powtarzającej się sposobności do popełnienia

przestępstwa i tę sposobność wykorzystuje” (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w

Szczecinie z dnia 22 lipca 2010 r., II AKa 118/10, OSASz 2011/3/30, KZS 2011/7-

8/84, Lex nr 842815).

Do przypisania popełnienia czynu ciągłego konieczne jest zatem łączne

spełnienie następujących warunków: 1) dopuszczenie się co najmniej dwóch

zachowań, 2) z góry powzięty zamiar sprawcy, 3) krótkie odstępy czasu pomiędzy

poszczególnymi zachowaniami. Dopiero łączne spełnienie wyżej wymienionych

przesłanek sprawia, że zachowanie sprawcy stanowi jednolitą całość, traktowaną

6

jako jedna podstawa kwalifikacji prawnej mimo, że wchodzą w jej skład różnorakie

zachowania. Podkreśla się, iż instytucja czynu ciągłego jest instytucją

obligatoryjną prawa karnego materialnego. Znaczy to tyle, że jeżeli sąd ustali, że

zachodzą przesłanki do zastosowania tej instytucji, to nie ma żadnej

fakultatywności w tym zakresie, lecz musi w wyroku przypisać czyn kwalifikowany

z art. 12 k.k.

Z góry powzięty zamiar należy rozumieć jako zamiar objęty umyślnością (w

postaci zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego). Jednocześnie musi być to

zamiar powzięty najpóźniej w chwili popełnienia pierwszego zachowania

wchodzącego w skład czynu ciągłego. Z kolei krótkie odstępy czasu jako

następny warunek konieczny do skorzystania z instytucji czynu ciągłego oznacza,

zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, odstępy nieprzekraczające kilku miesięcy

(por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2010 r., II AKa 55/10,

KZS 2010/12/53, Lex nr 783409).

Tezy te znajdują w pełni zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy.

Już z samego opisu czynów wynika, że sprawca podjął w krótkich odstępach

czasu w podobny sposób szereg zachowań, polegających na udzieleniu pomocy

S. B. do wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków psychotropowych (s. 7

uzasadnienia zaskarżonego wyroku).

Zgodzić się należy z poglądem Rzecznika Praw Obywatelskich, że trudno

uznać, aby okoliczności popełnienia przestępstwa w niniejszej sprawie nie budziły

wątpliwości, skoro zachodziła potrzeba jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności

mających decydujący wpływ na możliwość przypisania oskarżonemu sprawstwa

określonych zachowań, jak i prawidłowej ich kwalifikacji prawnej. Brak było zatem

przesłanek do wydania orzeczenia w określonym w art. 387 k.p.k.

Kierując się przedstawionymi wyżej względami, Sąd Najwyższy z mocy

art. 537 § 2 k.p.k. orzekł jak w wyroku.