V KK 367/13

Sygn. akt V KK 367/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Dorota Rysińska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Grubba

SSN Włodzimierz Wróbel

Protokolant Anna Kowal

w sprawie J. P. B.

skazanego z art. 258 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,

w dniu 22 stycznia 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Okręgowego w S.

z dnia 9 maja 2013 r.

uchyla wyrok w zaskarżonej części dotyczącej orzeczenia o

karze i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 9 maja 2013 r. Sąd Okręgowy, orzekając na podstawie art.

387 § 1 i 2 k.p.k., uwzględnił wniosek oskarżonego J. P. B., zmodyfikowany

stosownie do postulatu prokuratora w zakresie wymiaru kar, i skazał go, bez

2

przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz przy zastosowaniu art. 60 § 4

k.k., za popełnienie następujących przestępstw:

- z art. 258 § 1 k.k. (zarzucane w pkt. I.) – stosując art. 60 § 6 pkt. 4 k.k., na

karę 100 stawek dziennych grzywny po 50 zł każda,

- z art. 291 § 1 w zw. z art. 65 § 1 k.k. (pkt. III.) – stosując art. 60 § 6 pkt. 4

k.k., na karę 100 stawek dziennych grzywny po 50 zł każda,

- z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i art. 65 § 1 k.k. (pkt. II) oraz z art. 279

§ 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. (pkt. IV i V) – po stwierdzeniu, że stanowią one

ciąg przestępstw określony w art. 91 § 1 k.k., na karę 2 lat pozbawienia wolności i

50 stawek dziennych grzywny po 50 zł każda,

- z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 65 § 1 k.k. na karę roku i 3

miesięcy pozbawienia wolności oraz 50 stawek dziennych grzywny po 50 zł każda.

Na podstawie art. 91 § 2 k.k. Sąd Okręgowy wymierzył oskarżonemu łączne

kary 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 200 stawek dziennych grzywny

po 50 zł za stawkę, przy czym wykonanie kary pozbawienia wolności warunkowo

zawiesił, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.k.,

art. 73 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.k. oraz art. 60 § 4 k.k., na okres próby 5 lat,

oddając oskarżonego pod dozór kuratora sądowego. Sąd ponadto zaliczył na

poczet łącznej kary grzywny okres rzeczywistego pozbawienia oskarżonego

wolności oraz orzekł o kosztach procesu.

Wyrok ten uprawomocnił się bez jego zaskarżenia.

Obecnie Prokurator Generalny zaskarżył ten wyrok kasacją wniesioną w

części dotyczącej przeczenia o karze, na korzyść skazanego. Zarzucił mu „rażące i

mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego - art. 387 § 2 i 3 k.p.k. polegające na uwzględnieniu przez sąd

sprzecznego z wymogami prawa wniosku oskarżonego J. P. B. o wydanie wyroku

skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydanie tego

orzeczenia zgodnie z wnioskiem w zakresie proponowanego wymiaru kary łącznej,

w konsekwencji czego doszło do rażącego naruszenia prawa karnego materialnego

– art. 86 § 1 k.k., poprzez wymierzenie mu kary 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia

wolności, to jest w wymiarze wyższym od sumy podlegających łączeniu kar

jednostkowych, wynoszącej 3 lata i 3 miesiące pozbawienia wolności. Podnosząc

3

ten zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym, co przy zważeniu na jej

kierunek pozwala na jej uwzględnienie w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k.

Przedstawiony na wstępie stan sprawy, wynikający z samej treści

wysuniętego zarzutu kasacyjnego, wskazuje, że orzeczenie o łącznej karze

pozbawienia wolności, wymierzonej J. P. B., zapadło z rażącą obrazą przepisu art.

86 § 1 k.k., określającego wymiar kary łącznej w granicach od najwyższej z kar

wymierzonych za poszczególne przestępstwa do sumy tych kar. Sąd Okręgowy

wymierzył oskarżonemu łączną karę pozbawienia wolności – 3 lat i 6 miesięcy,

wyższą od sumy dwóch tych kar jednostkowych, która wynosiła 3 lata i 3 miesiące.

Powyższe świadczy natomiast nie tylko o tym, że w zaskarżonym wyroku doszło do

rażącego naruszenia wymienionego przepisu prawa materialnego, ale i o tym, iż

Sąd Okręgowy nie wywiązał się z obowiązku kontroli wniosku złożonego w trybie

art. 387 § 1 k.p.k. Zaakceptował propozycję prokuratora co do wymiaru kar

jednostkowych oraz kary łącznej (zaaprobowaną przez oskarżonego) w sposób

automatyczny, nie badając w istocie treści tej propozycji – niepoprawnej pod

względem prawnym niemal już na pierwszy rzut oka. Jest oczywiste, że

dostrzeżenie przytoczonej wady wniosku musiałoby doprowadzić do odmowy jego

uwzględnienia w trybie art. 387 § 2 k.p.k. i do podjęcia przez Sąd inicjatywy jego

zmodyfikowania albo do rozpoznania sprawy na zasadach ogólnych. Nie jest

bowiem dopuszczalne uwzględnienie zgłoszonego i choćby uzgodnionego przez

uprawnione podmioty wniosku o wydanie wyroku skazującego bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego, o ile wniosek ten w prezentowanej

sądowi postaci nie odpowiada wymogom prawa materialnego.

Nie budzi zatem wątpliwości stanowisko Prokuratora Generalnego, że

omówione naruszenia prawa procesowego i materialnego miały charakter rażący

oraz że miały one istotny, niekorzystny dla oskarżonego, wpływ na treść wyroku w

zaskarżonej części. Nieprawidłowe postępowanie Sądu doprowadziło bowiem do

orzeczenia kary surowszej od możliwej do wymierzenia, na jaką to konstatację nie

4

ma wpływu fakt, iż łączną karę pozbawienia wolności wymierzono z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania.

W świetle powyższego niezbędne stało się wydanie orzeczenia

kasatoryjnego w zaskarżonej części rozstrzygnięcia o karze – w celu

wyeliminowania w ponowionym postępowaniu stwierdzonych powyżej uchybień w

zakresie prawa procesowego i prawa materialnego.

Uwzględniając kierunek wniesionej na korzyść kasacji, Sąd Okręgowy

powinien baczyć także na treść art. 443 k.p.k., a zwłaszcza na brak możliwości

podwyższenia orzeczonych dotąd jednostkowych kar pozbawienia wolności i

grzywny.