II KK 362/13

Sygn. akt II KK 362/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Rafał Malarski

SSN Andrzej Ryński

Protokolant Anna Janczak

w sprawie R. K.

skazanego z art. 209 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk

w dniu 30 stycznia 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 29 sierpnia 2011 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Prokurator Prokuratury Rejonowej w W. oskarżył R. K. o to, że:

I. w okresie od 1 sierpnia 2009 r., do 10 września 2010 r., w Z. uporczywie

uchylał się od ciążącego na nim powstałego na podstawie wyroku Sądu

2

Rejonowego w W., sygn. akt III RC …/07, obowiązku opieki przez niełożenie

na utrzymanie małoletniej córki W. K., czym naraził ją na niemożność

zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

to jest o czyn z art. 209 § 1 k.k.;

II. w okresie od 10 marca 2000 r., do 4 czerwca 2010 r., w K. uporczywie

uchylał się od ciążącego na nim powstałego na podstawie wyroku Sądu

Rejonowego w G. , sygn. akt R III C …/00, obowiązku opieki przez

niełożenie na utrzymanie syna P.K., czym naraził go na niemożność

zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych,

to jest o czyn z art. 209 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy w W. wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2011 r., sygn. akt II K …/11

– po uwzględnieniu złożonego przez oskarżonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k.

wniosku o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postepowania

dowodowego, któremu nie sprzeciwili się prokurator i pokrzywdzeni – uznał R. K. za

winnego popełnienia zarzucanych mu czynów, z tym że przyjął, iż działał on w

warunkach ciągu przestępstw określonego w art. 91 § 1 k.k. i na podstawie art. 209

§ 1 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, której

wykonanie, na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k.,

warunkowo zawiesił na okres lat pięciu, zobowiązując, na podstawie art. 72 § 1 pkt

3 k.k., oskarżonego do wykonania ciążącego na nim obowiązku łożenia na

utrzymywanie małoletniej W. K. i P. K.

Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 6 września 2011

r.

W dniu 20 grudnia 2013 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja

Prokuratora Generalnego, który zaskarżył ten wyrok w całości, na korzyść

skazanego i zarzucił mu:

rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa

procesowego, to jest art. 387 § 2 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., polegające na

uwzględnieniu przez sąd wniosku oskarżonego, któremu nie sprzeciwili się

prokurator i pokrzywdzeni, o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia

postępowania dowodowego, mimo istnienia szeregu istotnych wątpliwości co do

przestępstwa, związanych z jego wcześniejszą karalnością, w wyniku czego doszło

3

do wadliwego określenia granic czasowych zarzucanego w pkt II aktu oskarżenia i

przypisanego oskarżonemu czynu z art. 209 § 1 k.k., co doprowadziło do skazania

go za uporczywe uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie syna P. K. w

okresie od dnia 10 marca 2000 r. do dnia 4 czerwca 2010 r., pomimo tego, że

wcześniejszym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 15 lutego

2010 r., sygn. akt II K …/09 został on skazany za niealimentację na rzecz syna P.

K. w okresach od listopada 2002 r. do 11 grudnia 2006 r. oraz od maja 2007 r. do

dnia 10 sierpnia 2009 r.

i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwoliło rozpoznać ją w trybie art. 535

§ 5 k.p.k.

Nie ulega wątpliwości, że R. K. prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lutego

2010 r. Sądu Rejonowego w P., wydanym w sprawie II K …/09, został skazany za

występek uporczywego uchylania się od alimentacji wobec syna P. K., to jest za

czyn z art. 209 § 1 k.k., popełniony w okresie od listopada 2002 r. do 11 grudnia

2006 r. oraz od maja 2007 r. do dnia 10 sierpnia 2009 r., na karę roku i sześciu

miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zawieszono na okres lat pięciu.

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt Ko …/12 Sąd Rejonowy w O.,

na podstawie art. 75 § 1 k.k., zarządził wykonanie tej kary. Oczywiste jest zatem, że

czasookres niealimentacji przyjęty w opisie czynu przypisanego R. K. zaskarżonym

kasacją wyrokiem, dotyczącej jego syna P. K., to jest okres od 10 marca 2000 r. do

4 czerwca 2010 r. w przeważającej części został wcześniej prawomocnie przyjęty

przez Sąd Rejonowy w P. w sprawie II K …/09, jako czas popełnienia przez R. K.,

także wobec syna P. K., występku niealimentacji.

Równocześnie niewątpliwe jest też i to, że w czasie wydania zaskarżonego

kasacją wyroku Sąd Rejonowy w W. dysponował informacją Krajowego Rejestru

Karnego, znajdującą się w aktach sprawy (k. 66 i 134), z której wynikało, że R. K.

był trzykrotnie skazany za występki z art. 209 § 1 k.k., w tym także przez Sąd

Rejonowy w P. w sprawie II K …/09. Do akt sprawy w toku postępowania

przygotowawczego dołączono jednak tylko odpis prawomocnego wyroku Sądu

4

Rejonowego w W. z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt V K …/07 (k. 43), nie

załączono natomiast pozostałych dwóch odpisów wyroków, którym R. K. był

skazany za niealimentację.

Był to brak istotny, bez zapoznania się bowiem z treścią tych wyroków

niemożliwe było poprawne ustalenie czasu popełnienia przypisanych oskarżonemu,

tymi wyrokami, występków niealimentacji i osób nimi pokrzywdzonych.

Czynność ta tym bardziej była konieczna wówczas, gdy okres zarzucanej, w

niniejszym postępowaniu, na szkodę P. K. niealimentacji był bardzo długi, bo

wynosił ponad 10 lat.

Uwzględnienie w takiej sytuacji przez Sąd Rejonowy w W. zaskarżonym

wyrokiem, złożonego przez oskarżonego wniosku o wydanie wyroku skazującego

bez przeprowadzania postępowania dowodowego, nastąpiło zatem z rażącym

naruszeniem art. 387 § 2 k.p.k.

Przepis ten wyraźnie stanowi, że uwzględnienie wniosku złożonego w trybie

art. 387 § 1 k.p.k. może nastąpić jedynie wówczas, gdy okoliczności popełnienia

przestępstwa nie budzą wątpliwości.

Słusznie Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje, że ów wymóg, by

„okoliczności popełnienia przestępstwa nie budziły wątpliwości”, odnosi się nie tylko

do zasadniczej kwestii samego sprawstwa oskarżonego zarzucanego mu czynu,

ale i do wszelkich okoliczności ważących na kształcie i rozmiarze

odpowiedzialności karnej za taki czyn (wyrok z 21 sierpnia 2012 r., IV KK 67/12,

Lex nr 1220932, por. też: wyroki Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2011 r., VV KK

405/10, Lex nr 736408; 5 listopada 2010 r., III KK 254/10 Lex nr 621188; 5 marca

2003 r., II KK 339/08, Lex nr 491311; 31 października 2008 r., II KK 198/08,

OSNwSK 2008/1/2178).

Do takich okoliczności niewątpliwie zaliczyć należy i te, które dotyczą

wcześniejszej karalności oskarżonego, zwłaszcza tej za takie same przestępstwa,

popełnione na szkodę tych samych osób, w tym także czasu ich popełnienia.

Wszystkie te ustalenia mają przecież pierwszorzędne znaczenie dla poprawnego,

zgodnego z wymogami art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., określenia granic czasowych czynu

będącego przedmiotem postępowania.

5

Tych wymogów, przewidzianych treścią art. 387 § 2 k.p.k., nie dopełnił Sąd

Rejonowy w W. wydając zaskarżony wyrok.

W ówczesnym stanie dowodowym sprawy budziły wątpliwości okoliczności

popełnienia zarzucanych oskarżonemu przestępstw, w zakresie przejętego w akcie

oskarżenia czasu ich dokonania. Wydanie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie

wniosku oskarżonego, z równoczesnym brakiem dołączenia do sprawy odpisów

wszystkich wcześniejszych wyroków, zapadłych wobec niego, którymi przypisano

mu sprawstwo występków z art. 209 § 1 k.k. i zaniechanie dokonania analizy

przyjętych w nich okresów popełnienia tych przypisanych oskarżonemu czynów,

stanowiło rażące naruszenie przepisu art. 387 § 2 k.p.k., które miało istotny wpływ

na treść zaskarżonego wyroku.

Dostrzeżenie bowiem przez Sąd tych wszystkich zaszłości spowodowałoby

niemożność uwzględnienia złożonego przez oskarżonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k.

wniosku, a tym samym i w ogóle wydania zaskarżonego wyroku.

Uchybienie wymogom art. 387 § 2 k.p.k. niewątpliwie doprowadziło do

błędnego określenia, w zaskarżonym wyroku, czasu popełnienia przez

oskarżonego wobec syna P. K. przypisanego mu występku uchylania się od

alimentacji, i przez to rażąco naruszyło przepis art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy w W. uwzględni powyższe

wnioski oraz spostrzeżenia, i po stosownym uzupełnieniu materiału dowodowego,

rozstrzygnie o zasadności postawionych oskarżonemu zarzutów, także w zakresie

poprawności zarzucanych mu okresów ich popełnienia.

Z tych to względów, orzeczono jak na wstępie.