IV CSK 237/13

Sygn. akt IV CSK 237/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący)

SSN Jan Górowski

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa B. B.

przeciwko L. M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 stycznia 2014 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 17 października 2012 r.,

1) oddala skargę;

2) zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 3.600,-

(trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

kasacyjnego.

2

UZASADNIENIE

Powódka B. B. wniosła o zasądzenie od pozwanego L. M. kwoty 185.000 zł z

ustawowymi odsetkami, w tym kwoty 184.800 zł. odszkodowania za nienależyte

wykonanie umowy najmu obejmującego zysk za najem pokoi, nieuzyskany w

okresie od kwietnia 2008 r. do października 2008 r., wskutek przedłużenia terminu

usuwania usterek budowlanych oraz kwoty 1.000 zł. tytułem odszkodowania

odpowiadającego zwiększonym kosztom ogrzewania budynku, spowodowanych

wadliwie wykonaną izolacją dachu budynku.

Sąd Okręgowy wyrokiem zaocznym z 29 października 2008 r., któremu

nadano rygor natychmiastowej wykonalności, uwzględnił powództwo w całości.

Sąd Okręgowy wyrokiem kontradyktoryjnym z dnia 5 marca 2009 r. uchylił wyrok

zaoczny i powództwo oddalił.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 15 lipca 2009 r., uwzględniając apelację

pozwanego, uchylił wskazany wyrok Sądu Okręgowego i przekazał mu sprawę do

ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy kolejnym wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r. uchylił wyrok

zaoczny i oddalił powództwo. Orzeczenie to zostało uzupełnione wyrokiem z dnia

20 kwietnia 2012 r. w części dotyczącej wniosku restytucyjnego pozwanego, którym

zasądzono od powódki na rzecz pozwanego kwotę 222.426,92 zł tytułem zwrotu

świadczenia, wyegzekwowanego na podstawie uchylonego wyroku zaocznego.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 17 października 2012 r. oddalił apelacje

powódki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 6 grudnia 2011 r. oraz od wyroku

uzupełniającego z dnia 20 kwietnia 2012 r.

Podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięć sądów obu instancji była

tożsama. Ustalono, że strony w dniu 14 marca 2007 r. zawarły umowę o roboty

budowlane, której przedmiotem była rozbudowa i modernizacja budynku

mieszkalnego powódki. Termin zakończenia prac ustalono na 31 lipca 2007 r.

Protokolarny odbiór nastąpił w dniu 15 października 2007 r. Pozwany zobowiązał

się do usunięcia wad, stwierdzonych przy odbiorze, w terminie 14 dni od podpisania

protokołu. Usterki, ujawniane w okresie gwarancji, miały być usuwane przez

3

pozwanego w terminie 10 dni od zgłoszenia, a w razie jego naruszenia – przez

powódkę na koszt pozwanego. Budynek powódki, posadowiony na terenie

atrakcyjnym turystycznie, miał być wynajmowany.

W innym postępowaniu, prawomocnie zakończonym wyrokiem Sądu

Okręgowego z dnia 14 lutego 2011 r., zasądzono od B. B. na rzecz L.M. kwotę

68.112,62 zł. tytułem reszty wynagrodzenia za wykonanie wskazanej umowy,

oddalono powództwo w części dotyczącej kwoty 20.627,56 zł uwzględniając zarzut

potrącenia w zakresie kwoty 1.955,56 zł tytułem kosztów zastępczego usunięcia

wad i kwoty 18.672 zł tytułem utraconego dochodu z najmu w sezonie letnim 2007 r.

Oddalając powództwo w obecnym postępowaniu, Sądy stwierdziły, że usterki

robót wykonywanych przez pozwanego nie były wadami istotnymi i nie

uniemożliwiały korzystania z budynku. Ponadto prawdopodobną przyczyną niskiej

temperatury na poddaszu była, dokonana przez powódkę, zmiana technologii

ocieplenia dachu w porównaniu z projektem, który zresztą już wcześniej

przewidywał ocieplenie w dolnych granicach normy. Z tych względów przyjęto,

że powódka nie udowodniła, aby wyłączną przyczyną niedogrzania pomieszczeń

było niewłaściwe wykonanie umowy przez pozwanego. W granicach normalnych

następstw nienależytego wykonania zobowiązania (art. 361 k.c.) nie mieszczą się

także skutki zaniechania przez nią realizacji uprawnień z gwarancji, poprzez

wezwanie pozwanego lub zastępcze usunięcie wad, gdyby one rzeczywiście

występowały. Pozwany, udzielając gwarancji na wykonane prace, zgodził się na

zastępcze usunięcie usterek na jego koszt, a powódka w okresie od

15 października 2007 r. do kwietnia 2008 r. miała dostatecznie dużo czasu, aby to

uczynić. Sądy uznały, że nie zostały wykazane przez powódkę dalsze przesłanki

odszkodowania, tj. wysokość szkody i związek przyczynowy pomiędzy szkodą

a nienależytym wykonaniem zobowiązania przez pozwanego (art. 471 k.c. w zw.

z art. 361 k.c.).

Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie było wystarczających podstaw do

uwzględnienia żądania naprawienia szkody obejmującej utracone korzyści.

Dokumentacja dotycząca odwołania rezerwacji obejmowała 2007 r. Powódka

twierdziła, że miała możliwość wynajmowania nieruchomości dziesięcioosobowym

4

grupom turystów, czerpiąc z tego tytułu także przez 28 tygodni w 2008 r. dochody

w wysokości 2.000 euro tygodniowo. W tym celu musiałaby jednak podjąć szereg

czynności prawnych i faktycznych, których zaniechała. Obecnie trudno stwierdzić,

czy uzyskałaby decyzje administracyjne niezbędne do wynajmowania pomieszczeń.

Z przedstawionych dowodów nie wynika ponadto, aby budynek posiadał

odpowiednią infrastrukturę i wyposażenie do przyjmowania tak licznych grup

turystów, gdyż był niewielki i przeznaczony przede wszystkim do zaspokojenia

własnych potrzeb mieszkaniowych. Uzasadnienie żądania nie zawierało też

elementów niezbędnych do określenia rentowności przedsięwzięcia gospodarczego,

takich jak charakterystyka lokalnego rynku zbytu, oceny lokalizacji i otoczenia,

analizy konkurencji na lokalnym rynku, analizy sezonowych i tygodniowych zmian

popytu, kosztów prowadzenia działalności itp. Ciężar dowodu spoczywał na

powódce, a zastosowanie art. 322 k.p.c. było wykluczone, bowiem okolicznością

sporną był przede wszystkim fakt powstania szkody, a nie tylko jej wysokość.

Powódka nie wykazała również powstania i sposobu oszacowania szkody

obejmującej koszty dodatkowego ogrzania budynku. Sąd Apelacyjny podzielił

stanowisko, że powódka nie udowodniła związku przyczynowego, powstania

i wysokości szkody w postaci zwiększonych kosztów. Żądając jej naprawienia

powódka powinna wykazać zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów,

a rachunkami za energię elektryczną i paliwo gazowe potwierdziła jedynie, że takie

wydatki poniosła. Nie pozwalało to na przyjęcie, że koszty nie wynikały z normalnej

eksploatacji budynku i pozostawały w związku z wadami prac wykonanych przez

pozwanego. Powódka nie przedstawiła też sposobu obliczenia szkody, której miała

doznać z tej przyczyny.

Sąd Okręgowy wskazał, uzasadniając wyrok zasądzający od powódki kwotę

222.426,92 zł, że skoro doszło do uchylenia wyroku zaocznego, któremu nadany

został rygor natychmiastowej wykonalności, a pozwany wniósł o zwrot

wyegzekwowanej na jego podstawie kwoty, to w świetle art. 338 § 1 k.p.c. wniosek

ten zasługiwał na uwzględnienie. Sąd Okręgowy nie podzielił poglądu, że wniosek

restytucyjny pozwanego był spóźniony, gdyż został złożony nie tylko po zamknięciu

rozprawy w dniu 14 września 2010 r. w formie załącznika do protokołu (art. 161

k.p.c.), ale także po jej otwarciu na nowo na posiedzeniu w dniu 28 września 2010

5

r., ponownie w piśmie procesowym z dnia 28 października 2010 r. i podtrzymany

na posiedzeniu w dniu 22 listopada 2011 r., na którym rozprawa została ostatecznie

zamknięta. W ocenie Sądu odwoławczego przeszkodą do uwzględnienia wniosku

nie była okoliczność, że w chwili orzekania w obrocie prawnym nie istniał wyrok

zaoczny z rygorem natychmiastowej wykonalności, który wygasł w wyniku wydania

przez Sąd Okręgowy wyroku z dnia 5 marca 2009 r. uchylającego wyrok zaoczny

(art. 337 k.p.c.). Wyrok ten został uchylony w toku instancji i sprawa została

przekazana do ponownego rozpoznania, a z brzmienia art. 338 § 1 k.p.c. nie

wynika, aby rygor natychmiastowej wykonalności musiał być aktualny na dzień

rozstrzygnięcia o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Sąd

Apelacyjny uznał, że nie ma zastosowania art. 746 § 1 k.p.c., który dotyczy

roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia, zaś

wniosek restytucyjny ze swojej natury umożliwia tylko przywrócenie stanu

poprzedniego, a nie likwidację wszelkich następstw wykonania orzeczenia (art. 338

§ 2 k.p.c.). Nie uwzględnił zarzutu przedawnienia (art. 120 § 1 k.c.), wskazując że

roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego na podstawie wykonalnego orzeczenia

staje się wymagalne z dniem, w którym prawomocnie orzeczono o nieistnieniu

obowiązku jego spełnienia.

Powódka zaskarżyła skargą kasacyjną powyższe orzeczenie w całości,

wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

sądowi drugiej instancji, ewentualnie jego uchylenie i zmianę przez uwzględnienie

powództwa i odrzucenie wniosku restytucyjnego. Skarga, oparta na podstawie

naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.), wskazuje na

naruszenie art. 471 w zw. z art. 6 w zw. z art. 361 § 2 k.c. poprzez niewłaściwe

zastosowanie polegające na uznaniu, że powódka nie udowodniła powstania

szkody, jej wysokości oraz związku przyczynowego, art. 120 § 1 k.c. poprzez

błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że nie ma on zastosowania w sprawie,

skoro pozwany wcześniej wiedział o wyegzekwowaniu kwoty 222.426,92 zł

a roszczenie, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, ulegało

przedawnieniu z upływem trzech lat. W ramach podstawy naruszenia przepisów

postępowania, mających wpływ na wynik sprawy (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.)

powołano art. 338 § 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że istniały przesłanki wydania

6

orzeczenia restytucyjnego, podczas gdy wniosek podlegał odrzuceniu jako

spóźniony i w braku rygoru natychmiastowej wykonalności aktualnego na dzień

wydania rozstrzygnięcia o zwrocie świadczenia ,oraz art. 385 k.p.c. poprzez

oddalenie apelacji mimo podstaw do uwzględnienia zarówno w zakresie roszczenia

odszkodowawczego jak i wniosku o zwrot świadczenia.

Pozwany wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów

postępowania.

Sąd Najwyższy zważył:

Chybione jest wskazanie na naruszenie art. 385 k.p.c. poprzez oddalenie

apelacji mimo istniejących, zdaniem skarżącej, podstaw do jej uwzględnienia.

Przepis powyższy skierowany do sądu drugiej instancji przesądza o tym, jak sąd

ten ma rozstrzygnąć sprawę gdy uzna, że apelacja jest bezzasadna. Ma on zatem

charakter kompetencyjny, wskazując jedynie sposób rozstrzygnięcia (treść)

orzeczenia sądu odwoławczego, co oznacza, że nie może stanowić skutecznej

podstawy kasacyjnej z art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c., wymagającej wykazania takiego

uchybienia przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2005 r., II CK 37/05;

z dnia 30 października 2013 r., V CSK 505/12 - niepubl.). W oczywisty sposób

takiego wpływu nie mogło wywołać niezastosowanie powołanego przepisu prawa

procesowego.

Nie zasługują także na uwzględnienie, przytoczone w ramach podstawy

kasacyjnej art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c., uchybienia przepisom art. 471 k.c. w zw. z art.

6 k.c. w zw. z art. 361 § 2 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na

uznaniu, że powódka nie udowodniła powstania szkody, jej wysokości oraz związku

przyczynowego. Związek przyczynowy jako przesłanka odpowiedzialności jest

kategorią normatywną, która nie podlega udowodnieniu, tylko jako relacja kauzalna

samodzielnej ocenie Sądu. Przepis art. 6 k.c. reguluje ciężar dowodu, obciążając

nim osobę, która z danego faktu wywodzi skutki prawne. Obowiązek wykazania

okoliczności będących podstawą powstania szkody i jej rozmiarów obciąża stronę

dochodzącą odszkodowania. Trafnie zatem sąd odwoławczy przyjął, że powinność

przytoczenia powyższych faktów i ich udowodnienia (wobec zaprzeczenia przez

7

pozwanego) w zakresie niezbędnym dla ustalenia treści stosunków faktycznych

i prawnych, które stanowić powinny podstawę rozstrzygnięcia, zgodnie ze

wskazaną regułą spoczywała na powódce. Podkreślić ponadto należy, że do

postępowania kasacyjnego nie należy rozstrzyganie sporów o prawidłowość

ustalenia stanu faktycznego sprawy, którym Sąd Najwyższy na podstawie art. 39813

§ 2 k.p.c. jest związany. Przepis art. 3983

§ 3 k.p.c. nie tylko wprost wyłącza jako

podstawę skargi kasacyjnej zarzuty dotyczące podstawy faktycznej rozstrzygnięcia

(ustalenia okoliczności lub oceny dowodów) ale i uniemożliwia ich pośrednie

powoływanie w ramach podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego.

Bezzasadna jest podstawa naruszenia prawa procesowego, której upatruje

skarżąca w uchybieniu art. 338 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy podziela dominujący

pogląd judykatury, że jest to przepis o charakterze procesowym, który

w uproszczony sposób realizuje możliwość przywrócenia stanu poprzedniego

(restitutio), ale materialno-prawną podstawą zasądzenia są przepisy kodeksu

cywilnego o nienależnym świadczeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia

25 września 1965 r., I PR 372/65, OSNC 1966, nr 5, poz. 83; wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 26 sierpnia 1971 r., I CR 181/71, PUG 1972 nr 7; wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 11 lipca 2012 r., II PZP 1/12. OSNC 2013, nr 4, poz. 43).

Podstawową jego funkcją jest przywrócenie zachwianej równowagi majątkowej.

Dopuszczalność skorzystania ze wskazanej szczególnej postaci dochodzenia

roszczenia, nie będącej powództwem ani pismem wszczynającym postępowanie

w sprawie, uzależniona jest od zachowania przewidzianych nim wymogów

formalnych i terminu. Sankcją zgłoszenia wniosku spóźnionego lub

niedopuszczalnego ze względów formalnych jest jego odrzucenie (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 6 czerwca 2001 r., V CKN 1240/00, OSNC 2002, nr 4, poz. 51,

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 kwietnia 2003 r., V CKN 124/01, niepubl.).

Podkreślenia wymaga, że ostatnie z cytowanych orzeczeń zostało wydane

w odmiennym stanie faktycznym (egzekucja nastąpiła na podstawie nakazu

zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym, stanowiącego tytuł zabezpieczenia,

utrzymanego w mocy co do części wyrokiem sądu pierwszej instancji, a dalszej

części wyrokiem sądu drugiej instancji, wniosek restytucyjny został zgłoszony przed

sądem drugiej instancji po uchyleniu przez Sąd Najwyższy) oraz prawnym (przed

8

zmianą systemu środków zaskarżenia, dokonaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r.

o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju

sądów powszechnych, Dz. U. 2005 r., Nr 13, poz. 98, wprowadzającą w miejsce

kasacji jako środka odwoławczego wszczynającego postępowanie w trzeciej

instancji skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek zaskarżenia służący od

orzeczenia prawomocnego), stąd zawarte w nim motywy częściowo utraciły

aktualność. W późniejszym orzeczeniu Sąd Najwyższy wprost wskazał zresztą,

że w postępowaniu toczącym się wskutek zarzutów od nakazu zapłaty wydanego

w postępowaniu nakazowym niedopuszczalne jest wydanie orzeczenia

nakazującego zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2005 r., II CK 712/04, niepubl.). Stanowisko

doktryny prawniczej co do wskazanej kwestii jest zróżnicowane.

Nie można podzielić skargi kasacyjnej w części wskazującej na

niedopuszczalność wydania wyroku restytucyjnego z następujących powodów. Po

pierwsze wniosek pozwanego o wydanie orzeczenia o zwrocie spełnionego lub

wyegzekwowanego świadczenia może być złożony ustnie lub do protokołu

rozprawy. Nie uchybia temu wymogowi złożenie wniosku po raz pierwszy

w załączniku do protokołu rozprawy, jeżeli została ona następnie otwarta na nowo

(art. 225 k.p.c.). Zarządzenie przewodniczącego o zamknięciu rozprawy kończy

w zasadzie etap rozpoznawczy postępowania, ale nie ma charakteru definitywnego.

Tym samym z chwilą wydania kolejnego zarządzenia o otworzeniu rozprawy na

nowo wzruszone zostają skutki wcześniejszej czynności przewodniczącego, w tym

dotyczące terminów prekluzyjnych. W tym wypadku, z uwagi na pomocnicze

znaczenie załącznika do protokołu, nie będącego pismem procesowym

i niedopuszczalność zamieszczenia w nim wniosku nie złożonego na rozprawie

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2003 r., I CK 229/02, Biul. SN

2004, nr 4) za skuteczną czynność procesową można uznać dopiero jego

ponowienie. Po drugie – z art. 338 k.p.c. nie wynika wymóg istnienia (aktualności)

rygoru natychmiastowej wykonalności w chwili zgłaszania wniosku restytucyjnego

i orzekania w jego przedmiocie. Taka zawężająca wykładnia językowa nie znajduje

oparcia w treści przepisu. Przeciwnie wskazuje on jedynie, że do spełnienia lub

wyegzekwowania świadczenia doszło na podstawie nieprawomocnego wyroku

9

uprzednio zaopatrzonego w rygor natychmiastowej wykonalności (verba legis

„któremu został nadany” a nie „który jest nadal opatrzony”). Sens rygoru

natychmiastowej wykonalności polega na tym, że nieprawomocny wyrok, któremu

został on nadany, jest tytułem egzekucyjnym i po nadaniu klauzuli wykonalności

może stanowić, jako tytuł wykonawczy, podstawę egzekucji (art. 777§ 1 pkt 1 k.p.c.,

art. 776 k.p.c.). Chwila utraty bytu procesowego orzeczenia uwzględniającego

powództwo na skutek uchylenia lub zmiany nie musi być zatem tożsama z chwilą

wygaśnięcia natychmiastowej wykonalności zarówno z przyczyn wskazanych w art.

337 k.p.c. jak i uchylenia rygoru w postępowaniu zażaleniowym (art. 394 § 1 pkt 4

k.p.c.) czy też jego zawieszenia. Bezsprzecznie wygaśnięcie lub uchylenie samego

postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie umożliwia

pozwanemu złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o zwrocie spełnionego

świadczenia. Istotne jest jedynie, aby w dacie orzekania o zwrocie świadczenia

rygor natychmiastowej wykonalności nie mógł być ponownie nadany (definitywnie

ustał), gdyż w przeciwnym wypadku zachodziłoby niebezpieczeństwo

wielokrotnego wymuszenia spełnienia lub wyegzekwowania świadczenia na jego

podstawie. Interpretację tę wspiera wskazanie, że rozstrzygnięcie o zwrocie

następuje w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, którego treścią jest

uchylenie lub zmiana wyroku zasądzającego, któremu został nadany rygor

natychmiastowej wykonalności. Orzeczeniem takim nie jest wyrok sądu drugiej

instancji uchylający wyrok kontradyktoryjny sądu pierwszej instancji, wydany

bezpośrednio w następstwie rozpoznania sprzeciwu od wyroku zaocznego,

i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Brak natomiast w omawianym

przepisie oznaczenia wprost terminu złożenia wniosku o wydanie orzeczenia

restytucyjnego. Konsekwentnie uznać należy, że może on być zgłoszony także po

wydaniu wyroku kasatoryjnego przez sąd odwoławczy, jeżeli w jego następstwie

zostanie wydany ponowny wyrok uchylający wyrok zaoczny. Złożenie wniosku

powinno nastąpić w takim czasie, aby sąd mógł go rozpoznać wydając orzeczenie

kończące postępowanie w sprawie. Odmienna wykładnia tego przepisu

sprzeciwiałaby się jego funkcji, polegającej na likwidacji następstw wykonania

nieprawomocnego, ale wykonalnego wyroku, który następnie został uchylony lub

zmieniony, przez niezwłoczny zwrot niesłusznie spełnionego lub

10

wyegzekwowanego świadczenia. Po trzecie – nie uniemożliwia wydania wyroku

restytucyjnego fakt, że rozstrzygnięcie w przedmiocie tego wniosku nastąpiło

w wyroku uzupełniającym. Przez pojęcie „orzeczenie o całości żądania”

w rozumieniu art. 351 § 1 k.p.c. należy bowiem rozumieć nie tylko rozstrzygnięcie

o żądaniu powoda ale także wniosku pozwanego o wydanie orzeczenia o zwrocie

spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, powodującego swoiste

„przeistoczenie procesu” na skutek zmiany przedmiotu żądanej ochrony prawnej

oraz częściowego odwrócenia ról procesowych stron (por. cyt. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 6 czerwca 2001 r., V CKN 1240/00). Oceny tej nie zmienia

samoistny charakter wyroku uzupełniającego, skutkujący jego samodzielną

zaskarżalnością.

Chybiona jest również skarga kasacyjna w zakresie wskazującym na

naruszenie art. 120 § 1 k.c. Stanowisko skarżącego, że bieg terminu przedawnienia

rozpoczął bieg w chwili wyegzekwowania świadczenia pieniężnego na podstawie

rygoru natychmiastowej wykonalności nie zasługuje na akceptację, gdyż pomija

materialno-prawny charakter roszczenia restytucyjnego. O tym, że świadczenie

było nienależne przesądza dopiero treść wyroku kończącego postępowanie

w sprawie, którym uchylono lub zmieniono wyrok, któremu nadano wcześniej rygor

natychmiastowej wykonalności. Tym samym wymagalność roszczenia o zwrot,

odpowiadającego kondykcji causa finita, powstaje z tą chwilą, jako tożsamą

z odpadnięciem istniejącej podstawy prawnej świadczenia (art. 410 § 2 k.c. w zw. z

art. 120 § 1 k.c.).

Z tych przyczyn, wobec braku uzasadnionych podstaw kasacyjnych Sąd

Najwyższy oddalił skargę powódki (art. 39814

k.p.c.). O kosztach postępowania

kasacyjnego postanowiono w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy

(art. 108 § 1 w zw. z art. 98 § 1, art. 39821

i art. 391 § 1 k.p.c.).

es

11