IV KK 423/13

Sygn. akt IV KK 423/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 stycznia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jarosław Matras (przewodniczący)

SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)

SSN Eugeniusz Wildowicz

Protokolant Dorota Szczerbiak

w sprawie W. Z.,

ukaranej z art. 77 k.w.,

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 stycznia 2014 r.,

w trybie art 535 § 5 k.p.k.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść ukaranej,

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w S.,

z dnia 3 stycznia 2013 r.,

1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej zobowiązania

ukaranej do zapłaty równowartości zniszczonego mienia na rzecz

pokrzywdzonej (pkt II wyroku);

2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w S. z dnia 3 stycznia 2013 roku,

sygn. akt II W …/12:

2

I. uznano obwinioną W. Z. za winną popełnienia wykroczenia z art. 77

k.w. i na mocy art. 77 k.w. w zw. z art. 24 § 1 i § 3 k.w. wymierzono jej

karę grzywny w kwocie 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych;

II. na mocy art. 119 § 4 k.w. w zw. z art. 28 § 1 pkt 4 k.w. orzeczono

wobec obwinionej W. Z. obowiązek zapłaty równowartości

zniszczonego mienia w kwocie 1200 (tysiąc dwieście) złotych na

rzecz pokrzywdzonej U. R.;

III. zasądzono od obwinionej W. Z. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 30

(trzydzieści) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 50 (pięćdziesiąt)

złotych tytułem wydatków.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 5

lutego 2013 roku.

Orzeczenie powyższe, w zakresie rozstrzygnięcia o środku karnym w postaci

obowiązku naprawienia szkody, na korzyść ukaranej W. Z. zaskarżył Prokurator

Generalny. We wniesionej kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 119 § 4 k.w. w zw. z art. 28

§ 1 pkt 4 k.w., polegające na błędnym ich zastosowaniu poprzez orzeczenie wobec

W. Z. obowiązku naprawienia szkody w sytuacji, gdy uprawnienie orzeczenia

wymienionego środka karnego na tej podstawie prawnej możliwe było w stosunku

do sprawcy wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., podczas gdy obwiniona została uznana

winną popełnienia jedynie wykroczenia z art. 77 k.w., który to przepis nie

przewiduje w sankcji możliwości orzeczenia środka karnego.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym,

uzasadniającym jej uwzględnienie w trybie art. 112 k.p.s.w. w zw. z art. 535 § 5

k.p.k.

Zgodnie z art. 28 § 2 k.w. przewidziane w prawie wykroczeń środki karne

można orzec jedynie wtedy, gdy są one przewidziane w przepisie szczególnym, a

przy tym, gdy chodzi o obowiązek naprawienia szkody, jedynie – stosownie do art.

28 § 4 k.w. – w sposób określony w przepisie szczególnym.

3

Innymi słowy, przepis art. 28 § 2 k.w. wprowadza generalną zasadę, że

każdy środek karny można orzec jedynie wtedy, gdy przepis szczególny go

przewiduje. Brak natomiast takiego uregulowania w przepisie szczególnym

uniemożliwia orzeczenie środka karnego przewidzianego w Kodeksie wykroczeń

(zob. wyrok SN z dnia 28 sierpnia 2002 r., WK 28/02, OSNKW 2002, nr 11-12, poz.

108; wyrok SN z dnia 21 czerwca 2005 r., V KK 67/05, R-OSNKW 2005, poz.

1242).

Przepis art. 77 k.w., regulujący wykroczenie niezachowania zwykłych lub

nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, nie tylko nie

przewiduje możliwości orzeczenia środka karnego w postaci obowiązku

naprawienia szkody, ale też żadnego innego środka karnego wymienionego w

Kodeksie wykroczeń. Powyższe sprawia, że zawarte w pkt II zaskarżonego wyroku

orzeczenie o obowiązku zapłaty równowartości zniszczonego mienia w kwocie

1200 zł na rzecz pokrzywdzonej U. R., pozbawione było podstawy prawnej.

Powołanie zatem art. 119 § 4 k.w., który przewiduje możliwość orzeczenia

obowiązku zapłaty równowartości ukradzionego lub przywłaszczonego mienia za

wykroczenie kradzieży lub przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej, w powiązaniu

z art. 28 § 1 pkt 4 k.w., wbrew zasadzie wyrażonej w art. 28 § 2 k.w., w rażący

sposób przepisy te naruszało, a jednocześnie miało istotny wpływ na treść wyroku.

Można byłoby – teoretycznie rzecz ujmując - domniemywać, że Sąd

Rejonowy być może uznał, iż w omawianym wypadku obwinionej zarzucono

zarówno nie zachowanie zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy

trzymaniu zwierząt (art. 77 k.w.), jak i kradzież lub przywłaszczenie, albo

zniszczenie cudzej rzeczy (art. 119 § 1 k.w. i art. 124 § 1 k.w.), a zgodnie z art. 9 §

1 k.w., jeżeli czyn wyczerpuje znamiona wykroczeń określonych w dwóch lub

więcej przepisach ustawy, stosuje się przepis przewidujący najsurowszą karę, co

nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu środków karnych na podstawie innych

naruszonych przepisów. Takie rozważania nie są jednak uprawnione, albowiem

przeczy temu w szczególności opis czynu zarzucanego, a następnie przypisanego,

a z którego wynika, że W. Z. nie zachowała zwykłych lub nakazanych środków

ostrożności przy trzymaniu zwierząt (chociaż zupełnie nie jest wiadomym, jakich to

konkretnie przepisów przy trzymaniu zwierząt wynikających z ustaw szczególnych

4

ukarana nie zachowała). W żadnym razie nie sposób natomiast z tego opisu

wyczytać, że ukarana dokonała np. kradzieży, przywłaszczenia albo uszkodzenia

cudzej rzeczy, co umożliwiałoby – zgodnie z przepisami art. 119 § 4 k.w. albo art.

124 § 4 k.w. – nałożenie na sprawcę takiego wykroczenia obowiązku zapłaty

równowartości ukradzionego lub przywłaszczonego mienia, albo zapłaty

równowartości wyrządzonej szkody. Ponadto, gdyby faktycznie Sąd Rejonowy

rozważał ocenę zachowania W. Z. również pod kątem przepisów art. 119 § 1 k.w.

albo 124 § 1 k.w., to chociaż przewidują one za popełnienie wykroczeń w nich

opisanych surowszą karę, aniżeli przepis art. 77 k.w. i zgodnie z powołanym

powyżej przepisem art. 9 § 1 k.w. powinny one ewentualnie stanowić podstawę

ukarania, to jednak z uwagi na wartość „zjedzonych przez krowy jabłek i

zniszczonej zasianej wyki” w kwocie 1200 zł oraz ograniczeń wynikających z tych

przepisów (w przypadku tych wykroczeń wartość rzeczy albo szkoda nie mogły w

chwili orzekania przez Sąd Rejonowy przekraczać 250 zł), nie mogły one faktycznie

być podstawą orzeczenia zawartego w punkcie II wyroku nakazowego.

Spełnienie zatem przesłanek przewidzianych w art. 111 k.p.s.w. implikowało

konieczność uchylenia wyroku w zaskarżonej części (art. 112 k.p.s.w. w zw. z art.

537 § 1 k.p.k.), bez wydawania orzeczenia następczego.

Kierując się wskazanymi wyżej powodami, Sąd Najwyższy orzekł jak w

wyroku.