II PK 130/13

Sygn. akt II PK 130/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z powództwa S. K.

przeciwko Jednostce Wojskowej Nr […]

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 lutego 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w P.

z dnia 8 lutego 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 września 2012 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwa S. K.,

T. D., Z. N. i E. P. skierowane przeciwko Jednostce Wojskowej Nr […] o

2

odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę oraz

zasądził od każdego z powodów na rzecz pozwanej po 60 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Rejonowy ustalił, że powodowie byli pracownikami cywilnymi

zatrudnionymi w Wojskowej Komendzie Transportu w X. (dalej, jako „WKT w X.”)

na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony. Dnia 15 kwietnia 2011 r.

dowódca […] Okręgu Wojskowego wydał rozkaz nakazujący WKT w X.

rozformowanie się do 31 grudnia 2011 r. i przekazanie stosownie do potrzeb

odpowiednich stanów osobowych, sprzętu i infrastruktury Wojskowej Komendzie

Transportu w Y. (dalej, jako „WKT w Y.”) oraz stosowanie do sytuacji pracowników

cywilnych rozformowanej jednostki art. 231

k.p. Jako następcę prawnego

rozformowanej WKT w X. wskazano Regionalną Bazę Logistyczną w W. (dalej, jako

„RBL w W.”). Komendant WKT w X. sporządził harmonogram rozformowania tej

jednostki, w którym wśród zadań do wykonania wskazał: „powiadomienie związków

zawodowych i pracowników wojska o rozformowaniu WKT na podstawie par. 23

k.p.”, przekazanie teczek akt personalnych pracowników wojska przekazanych do 1

RBL na podstawie art. 23 k.p. i wręczenie wypowiedzeń stosunku pracy

pracownikom wojska mającym trzymiesięczny okres wypowiedzenia. Aneksem nr 1

do harmonogramu rozformowania WKT w X. jej dowódca zobowiązał się do

przekazania do 1 listopada 2011 r. RBL w W. stanu osobowego, sprzętu i

infrastruktury - stosownie do potrzeb. W 2011 r. w WKT w X. zatrudniano 15

pracowników cywilnych. Sześciorgu z nich zaproponowano zatrudnienie w WKT w

Y. w nowotworzonych - od 1 stycznia 2012 r. - delegaturach w [...]. Zastosowano

wobec nich art. 231

k.p. Pozostałym 9 pracownikom, w tym powodom, dowódca

WKT w X. 27 września 2011 r. wręczył wypowiedzenia umowy o pracę ze skutkiem

na 31 grudnia 2011 r., jako przyczynę wypowiedzenia wskazując likwidację zakładu

pracy. Dnia 4 października 2011 r. dowódca Okręgu Wojskowego [...] wysłał do

komendanta WKT w X. pismo Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 września 2011

r. dotyczące zwalniania i zatrudniania pracowników wojska w trakcie reorganizacji

struktur jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych RP. W przesłanym piśmie Minister

Obrony Narodowej, między innymi polecił, aby pracownicy wojska, realizujący

dotychczas zadania w jednostce podlegającej reorganizacji, polegającej na

3

przejęciu majątku i przekazaniu zadań do innej jednostki (lub nowopowstałej)

podlegali przekazaniu do nowego pracodawcy w trybie art. 231

k.p. Meldunkiem z

30 grudnia 2011 r. dowódca WKT w X. poinformował dowódcę Okręgu

Wojskowego, że 30 grudnia 2011 r. rozformowano WKT w X. W WKT w Y.

stworzono dwie nowe delegatury - w [...]. Żadna jednostka organizacyjna WKT w X.

nie została przekazana do WKT w Y. Sąd ustalił też, że WKT w X. została

rozformowana, a jej mienie i zadania zostały przejęte odpowiednio przez

Regionalną Bazę Logistyczną w W. i WKT w X.

W takim stanie faktycznym Sąd Rejonowy uznał powództwa za

nieuzasadnione. Stwierdził bowiem, że nie doszło do przejęcia ani całości, ani

nawet części zakładu pracy zatrudniającego dotąd powodów przez inny podmiot.

Wyraził też pogląd, że zastosowanie art. 231

k.p. w odniesieniu do sześciorga

pracowników Wojskowej Komendy Transportu w X. nastąpiło niejako „na wyrost”,

bez takiej konieczności.

Od powyższego orzeczenia apelację złożył powód S. K., wnosząc o zmianę

wyroku przez przywrócenie go do pracy na warunkach jak przed zwolnieniem.

Wyrokiem zaskarżonym rozpoznawaną skargą kasacyjną Sąd Okręgowy

zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do powoda S. K. w ten sposób,

że przywrócił go do pracy u pozwanego na dotychczasowych warunkach,

poniesionymi kosztami postępowania obciążył stronę pozwaną, a kosztami

sądowymi - Skarb Państwa.

Sąd odwoławczy uznał, że ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji są

niepełne, ponieważ nie wynika z nich, jakie konkretnie mienie i zadania przejęła po

WKT w X. - RBL w W., a jakie WKT w Y. oraz co się stało z dotychczasowym

miejscem pracy powodów. Dodał, że starał się uzupełnić te braki, wykorzystując

zebrany w sprawie materiał dowodowy. Następnie Sąd Okręgowy, na podstawie

zeznań świadków oraz oświadczeń i pism procesowych stron, stwierdził, że: (-)

powstały dwie nowe jednostki nazwane delegaturami: w [...], działające od 1

stycznia 2012 r. na terenie, który wcześniej podlegał WKT w X. i podporządkowano

je WKT w Y.; (-) delegatura w P. istniała w tym samym miejscu i z tymi samymi

pracownikami już wcześniej tyle, że była podporządkowana WKT w X.; (-)

delegatura w P. podporządkowana WKT w Y. powstała na miejscu WKT w X., tyle

4

że na skutek zwolnienia z pracy, między innymi powodów liczbę zatrudnionych w

niej pracowników cywilnych ograniczono do 3. Na tej podstawie sąd drugiej

instancji uznał, że w takiej sytuacji nie można mówić o faktycznej likwidacji zakładu

pracy, jakim była WKT w X. Rozformowanie tej jednostki stanowiło w istocie

reorganizację, której skutkiem miało być i jest ograniczenie zatrudnienia w

jednostce w X. Sąd stwierdził, że prawna likwidacja pracodawcy, która prowadzi do

wykorzystania jego zorganizowanego mienia (zakładu pracy w rozumieniu

podmiotowym) w celu kontynuowania dotychczasowej działalności w ramach nowej

struktury organizacyjnej nie jest likwidacją, o której mowa w art. 41 k.p. Stanowi ona

przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, którego skutki w

sferze stosunków pracy określa art. 231

k.p. Sąd Okręgowy zaznaczył ponadto, że

podziela pogląd Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przekształcenia w polskiej

administracji publicznej związane z przekazywaniem kompetencji publicznych

pomiędzy różnymi podmiotami administracji publicznej, które dotykają pracowników

realizujących te zadania publiczne, mają naturę prawną przejęcia zakładu pracy lub

jego części w rozumieniu art. 231

k.p., chyba że ustawodawca ureguluje sytuację

pracowników realizujących te zadania w sposób szczególny lub odmienny (wyrok z

dnia 22 stycznia 2004 r., I PK 288/03, OSNP 2004, nr 22, poz. 388).

Odnosząc się do kwestii zasadności wypowiedzenia powodowi umowy o

pracę, Sąd Okręgowy stwierdził, że wypowiedzenie było nieuzasadnione, ponieważ

faktycznie likwidacja Wojskowej Komendy Transportowej w X. nie nastąpiła. Sąd

dodał, że zeznania R. B. zdają się wskazywać, że rzeczywistą przyczynę

wypowiedzenia powodowi umowy o pracę stanowił brak pracy, między innymi dla

powoda w jednostkach, które przejęły mienie i zadania WKT w X. W rezultacie,

wypowiedzenie umowy o pracę powodowi tuż przed przejęciem zakładu pracy

przez inny podmiot z powodu likwidacji, która nie następowała, było

nieuzasadnione i usprawiedliwiało uwzględnienie powództwa.

5

W skardze kasacyjnej strona pozwana zarzuciła wyrokowi Sądu drugiej

instancji naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub

niewłaściwe zastosowanie, polegające na: (a) naruszeniu art. 231

k.p., przez

niewłaściwe wskazanie zastosowania go w przedmiotowej sprawie; (b) błędnej

interpretacji art. 30 § 1 pkt 2 oraz § 2 pkt. 3,4,5 k.p., przez przyjęcie przez Sąd, że

zwolnienie powoda zostało dokonane z naruszeniem tego przepisu i uznaniu, że

wypowiedzenie jest nieuzasadnione i narusza przepisy o wypowiedzeniu umów o

pracę; (c) niewłaściwej interpretacji art. 411

k.p., przez wskazanie, że

rozformowanie jednostki wojskowej nie jest likwidacją, o której mowa w tym

przepisie, (d) rażącym naruszeniu dyspozycji art. 45 § 1 i 2 k.p., przez orzeczenie o

przywróceniu powoda do pracy u pozwanego na dotychczasowych warunkach.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji i

oddalenie apelacji powoda, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

drugiej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania

oraz o zasądzenie na rzecz pozwanej od powoda kosztów postępowania

kasacyjnego według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego

rozpoznawaną skargą wyroku i treści jego sentencji, Sąd Okręgowy uznał, że WKT

w X., będąca pracodawcą, który oświadczeniem z 27 września 2011 r.

wypowiedział powodowi umowę o pracę ze skutkiem na 31 grudnia 2011 r., nie

została zlikwidowana. Zakład ten został, jak stwierdził Sąd odwoławczy, przejęty

przez inny podmiot. Z treści wyroku Sądu Okręgowego można wnosić, że tym

innym podmiotem była strona pozwana, tj. Jednostka Wojskowa nr […]. Sąd

Okręgowy zakwestionował kompletność ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd

pierwszej instancji. Jednocześnie jednak nie określił, czy i w jakim zakresie uznaje

je za prawidłowe i stanowiące podstawę wyroku, który wydał. Następnie Sąd

Okręgowy stwierdził, że z ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego nie wynika, jakie

konkretnie mienie i zadania przejęła po WKT w X. - Regionalna Baza Logistyczna

w W., a jakie WKT w Y. oraz co się stało z dotychczasowym miejscem pracy

6

powodów. Sąd Okręgowy nie wyjaśnił, dlaczego istotne jest ustalenie

ewentualnego przejęcia wymienionych składników przez Regionalną Bazę

Logistyczną w W., skoro pozwanym w sprawie jest Jednostka Wojskowa nr […]. Z

uzasadnienia zaskarżonego wyroku ani z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej

instancji nie wynika, że nazwy te określają ten sam podmiot. Nawet gdyby przyjąć,

że stroną pozwaną jest Jednostka Wojskowa […] i właśnie ona jest określana przez

Sądy pierwszej i drugiej instancji jako „Regionalna Baza Logistyczna w W.”, to

należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy nie dokonał żadnego z ustaleń, których

niedokonanie zarzucił Sądowi Rejonowemu. W rozważaniach dotyczących, między

innymi okoliczności faktycznych sprawy (k. 235 – 237 a.s.), Sąd nie dokonał

stanowczych ustaleń w kwestiach, których niewyjaśnienie zarzucił Sądowi

pierwszej instancji, ani w innych kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Rozważania te mają charakter opisu dowodów z przesłuchania świadków oraz

oświadczeń i pism procesowych stron, z których Sąd nie wyprowadził stanowczych

konkluzji mających charakter ustalenia faktów. W szczególności Sąd nie ustalił w

żadnym zakresie, „jakie konkretnie mienie i zadania przejęła po WKT w X. -

Regionalna Baza Logistyczna w W., a jakie WKT w Y. oraz co się stało z

dotychczasowym miejscem pracy powodów”. W tej sytuacji, uznanie przez Sąd

Okręgowy, że WKT w X. nie uległa likwidacji, wobec czego nie ma podstaw do

zastosowania art. 41 k.p., lecz że została przejęta przez stronę pozwaną na

podstawie art. 231

k.p. (Sąd nie wskazał odpowiednich paragrafów wymienionych

artykułów kodeksu pracy), oznacza zastosowanie tych przepisów do nieustalonego

stanu faktycznego. Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela prezentowany

wielokrotnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, że nieustalenie podstawy

faktycznej wyroku sądu drugiej instancji oznacza, że zarzut niewłaściwego

zastosowania prawa materialnego, w rozumieniu art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.,

odnoszący się do przepisów powołanych w podstawie prawnej takiego wyroku, jest

uzasadniony. Brak ustaleń faktycznych, koniecznych do rozstrzygnięcia sporu jest

nie tylko mankamentem uzasadnienia, ale usprawiedliwia także materialnoprawne

zarzuty skargi kasacyjnej. Nie jest bowiem możliwe prawidłowe zastosowanie

prawa materialnego (dokonanie prawidłowej subsumpcji) bez zgodnego z prawem

(procesowym) ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. np. wyroki SN z

7

dnia: 7 sierpnia 1997 r., I CKN 261/97, niepublikowany; 26 czerwca 2001 r., III CKN

400/00, LEX nr 52360; 9 grudnia 2004 r., I UK 119/04, 28 lutego 2006 r., III CSK

135/05, LEX nr 201033; 11 kwietnia 2006 r., I PK 164/05, Monitor Prawa Pracy

2006 nr 10, s. 541; 9 lutego 2007 r., I PK 222/06, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 159;

niepublikowany; 19 marca 2008 r., I PK 256/07, OSNP 2009 nr 15-16, poz. 192; 9

maja 2008 r., II PK 316/07, OSNP 2009 nr 19-20, poz. 250; 4 listopada 2008 r.,

II PK 100/08, OSNP 2010 nr 9-10, poz. 108; 10 marca 2011 r., II PK 241/10, LEX nr

81752; 16 czerwca 2011 r., I PK 272/10, LEX nr 1001283).

Z tych samych, jak wyżej przedstawione, powodów uzasadniony jest zarzut

naruszenia art. 45 § 1 i 2 k.p. Uznanie przez Sąd niezasadności wypowiedzenia

powodowi umowy o pracę nie zostało oparte na wskazaniu faktów, w świetle

których sąd uznał niezasadność wypowiedzenia w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. W

szczególności stwierdzenie, że „nie można mówić o faktycznej likwidacji zakładu

pracy, jakim była WKT w X.” nie ma charakteru ustalenia faktycznego. O

niedokonaniu likwidacji upoważniającej do stosowania przez pracodawcę art. 411

k.p. można mówić dopiero w wyniku subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do

norm art. 411

§ 1 i 45 § 1 k.p., której Sąd Okręgowy nie dokonał już ze względu na

brak stosownych ustaleń faktycznych. Co więcej Sąd nawet nie rozważał treści

wymienionych przepisów w kontekście okoliczności sprawy. Gołosłowne jest także

uznanie przez Sąd Okręgowy, że rozformowanie WKT w X. stanowiło w istocie

reorganizację, której skutkiem miało być i jest ograniczenie zatrudnienia w

jednostce w X. Nie zostało ono wsparte, ani ustaleniami faktycznymi, ani

rozpatrzeniem regulacji rozformowania jednostki, zawartej w zarządzeniu Nr 16

MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie działalności

kompetencyjnej i organizacyjno - etatowej w resorcie obrony narodowej (Dz. Urz.

MON z 2005r. Nr 14, poz. 107 ze zm.). Należy też wskazać, że Sąd Okręgowy,

uznając za uzasadnione roszczenie powoda o przywrócenie do pracy na

poprzednich warunkach, nie dokonał żadnych ustaleń w kwestii celowości lub

możliwości spełnienia takiego żądania przez stronę pozwaną. Sąd stwierdził

jedynie, że „wypowiedzenie powodowi umowy o pracę wyłącznie ze względu na

likwidację zakładu pracy było nieuzasadnione, ponieważ faktycznie likwidacja

Wojskowej Komendy Transportowej w X. nie nastąpiła” oraz, że „wypowiedzenie

8

umowy o pracę powodowi tuż przed przejęciem zakładu pracy przez inny podmiot z

powodu likwidacji, która nie następowała, było nieuzasadnione i usprawiedliwiało

uwzględnienie powództwa”. Tymczasem ocena możliwości lub celowości

przywrócenia pracownika do pracy, każdorazowo powinna być poprzedzona

dokonaniem stosownych ustaleń faktycznych pod kątem dalszego funkcjonowania

restytuowanego stosunku pracy. Analiza ta powinna zmierzać do wyjaśnienia, na ile

w świetle okoliczności sprawy restytucja rozwiązanego w drodze wypowiedzenia

umowy stosunku pracy jest w ogóle realna i czy reaktywowany w wyniku wyroku

sądowego stosunek pracy ma szanse na prawidłowe funkcjonowanie (zob. wyrok

SN z dnia 24 sierpnia 2010 r., I PK 43/10, LEX nr 1217622 i powołane w jego

uzasadnieniu wcześniejsze orzecznictwo).

Przedstawione wyżej wady zaskarżonego wyroku uniemożliwiają Sądowi

Najwyższemu merytoryczną ocenę prawidłowości zastosowania i wykładni

wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej przepisów. Kontrola taka jest bowiem

możliwa i sensowna jedynie w wypadku istnienia prawidłowych ustaleń faktycznych.

W tej sytuacji Sąd Najwyższy, jedynie informacyjnie, zwraca uwagę, że Sąd

drugiej instancji nie przeprowadził rozważań niezbędnych do prawidłowego

orzeczenia w przedmiocie takim jak w niniejszej sprawie.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia w tego rodzaju sprawach wymaga, czy

miała miejsce likwidacja pracodawcy powoda jako podmiotu prawa (likwidacja

formalna), co jest wstępnym, lecz niewystarczającym warunkiem zastosowania art.

411

k.p. Przepis ten nie ma bowiem zastosowania w razie likwidacji pracodawcy, w

związku z którą następuje przejście całości lub części prowadzonego przez niego

zakładu na innego pracodawcę, odpowiadające warunkom wskazanym w art. 231

k.p. (zob. pkt 1 uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 28 marca 2013 r., III PZP 1/13, LEX nr 1294241 i tam powołane wcześniejsze

orzecznictwo). Przy rozważaniu tej kwestii w odniesieniu do jednostek (komórek)

organizacyjnych takich jak np. WKT w X. sąd powinien także wziąć po uwagę

definicję rozformowania jednostki (komórki) w resorcie obrony narodowej, zawartą

w powołanym wyżej zarządzeniu Nr 16 MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 22

lipca 2005 r., i ocenić, czy w okolicznościach danej sprawy nastąpiło rozformowanie

odpowiadające tej definicji.

9

Następnie konieczne jest dokonanie przez sąd oceny, czy nastąpiło przejście

zakładu pracy lub części zakładu pracy na innego pracodawcę. Wymaga to

przeprowadzenia testu składającego się z następujących działań. Po pierwsze, sąd

powinien zidentyfikować jednostkę - zakład pracy lub część zakładu, będącą

przedmiotem przejścia. Chodzi tu o ustalenie, czy w strukturach dotychczasowego

pracodawcy występowała dostatecznie wyodrębniona jednostka, którą można

uznać za zorganizowane połączenie zasobów, którego celem jest prowadzenie

określonej działalności. Aby dokonać takiego ustalenia należy odwołać się do

wypracowanych w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Najwyższego

kryteriów ustalania istnienia takiej jednostki, takich jak przypisanie jej określonego

zadania, wyodrębnienie zespołu pracowników, ustalenie określonej struktury

kierownictwa, umożliwienie dysponowania środkami materialnymi, urządzeniami,

specjalistyczną wiedzą itp. Po drugie, należy ustalić, jakiego rodzaju jednostka

stanowiła przedmiot przejścia twierdzonego przez powoda w danej sprawie, a w

szczególności, czy jest to jednostka, której zasadniczymi zasobami, wartościami,

decydującymi o jej charakterze i zdolności do prowadzenia działalności, są

pracownicy i ich kwalifikacje, czy też jest to jednostka, o której charakterze

decydują składniki materialne. Po trzecie, sąd powinien zbadać, czy jednostka ta

zachowała tożsamość po dokonaniu transferu. W wypadku jednostek, których

zdolność do działania opiera się na pracy ludzkiej, stwierdzenie tożsamości

jednostki przed i po przejęciu zależy w decydującej mierze od stwierdzenia

przejęcia większości pracowników (w sensie liczby i kwalifikacji). W wypadku

jednostek, których funkcjonowanie opiera się głównie na składnikach materialnych,

decydujące jest przejęcie zasobów materialnych, nawet gdy nie przejęto większości

personelu. Nie oznacza to jednak, że inne kryteria zachowania tożsamości nie mają

znaczenia. Przeciwnie, sąd badający zachowanie tożsamości przez przejętą

jednostkę powinien zawsze dokonywać całościowej oceny, a zachowanie jednego z

jej elementów nie może być podstawą przyjęcia, że przejmowana jednostka (np.

część zakładu) zachowała tożsamość. Z tego względu np. przejęcie przez nowego

pracodawcę składników majątkowych służących wykonywaniu określonej

działalności jest istotnym wskaźnikiem zachowania tożsamości przez przejmowaną

część zakładu pracy także w wypadku usług opartych w zasadniczym stopniu na

10

pracy ludzkiej. Może to mieć szczególne znaczenie w sytuacji, gdy powstają

wątpliwości, czy przejęta część załogi jednostki jest wystarczająca do stwierdzenia

transferu. Dotyczy to także innych wyznaczników tożsamości jednostki, w tym

szczególnie zachowania przez nią organizacyjnej samodzielności, jakkolwiek

również ten warunek nie może sam w sobie decydować o tożsamości jednostki

(zob. wyrok SN z dnia 11 kwietnia 2013 r., I PK 247/12, niepubl. i tam powołane

orzecznictwo SN i Trybunału Sprawiedliwości).

Wyjaśniając kwestię przejścia zakładu pracy lub jego części na innego

pracodawcę w odniesieniu do jednostek takich jak WKT w X., sąd powinien

rozważyć, czy twierdzone przez powoda przejście ma charakter reorganizacji

administracyjnej organów administracji publicznej lub przeniesienia funkcji

administracyjnych między organami administracji publicznej w rozumieniu art. 1 ust.

lit. c dyrektywy Rady nr 2001/23/WE z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zbliżania

ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do ochrony praw

pracowniczych w przypadku przejęcia przedsiębiorstw, zakładów lub części

przedsiębiorstw lub zakładów (powoływanej dalej jako "dyrektywa 2001/23"), czy

przejścia jednostki gospodarczej (economic entity). Należy mieć przy tym na

względzie, że także przejście jednostki między organami władzy (administracji)

publicznej powinno być uznane za przejście jednostki gospodarczej, jeżeli

jednostka ta stanowi zorganizowane połączenie zasobów, którego celem jest

prowadzenie działalności gospodarczej, rozumianej jako oferowanie towarów lub

usług na danym rynku. Charakteru gospodarczego nie ma zasadniczo działalność

stanowiąca wykonywanie prerogatyw władzy publicznej. Natomiast stanowi ją

świadczenie usług, które jakkolwiek nie obejmują wykonywania prerogatyw władzy

publicznej, są zapewniane w interesie publicznym i bez celu zarobkowego oraz

znajdują się w stosunku konkurencji z usługami oferowanymi przez podmioty

działające w celu zarobkowym (zob. art. 1 ust. 1 lit b dyrektywy 2001/23 oraz wyrok

SN z dnia 14 czerwca 2012 r., I PK 230/11, OSNP 2013, nr 17-18, poz. 197).

Potrzeba przeprowadzenia tych rozważań przez sąd wynika między innymi stąd, że

w razie przejścia między organami publicznymi jednostki niemającej charakteru

jednostki gospodarczej większe znaczenie przy ocenie, czy po przejściu jednostka

ta zachowała tożsamość, ma przejście zadań, jakkolwiek również w takim wypadku,

11

zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego samo przejście zadań, bez

przejęcia większości pracowników, którzy zasadniczo konstytuują jednostkę

wykonującą prerogatywy władzy publicznej, nie jest wystarczające do stwierdzenia

przejścia zakładu lub części zakładu pracy w rozumieniu art. 231

k.p. (por. wyroki

SN z: 14 maja 2012 r., II PK 228/11, OSNP 2013, nr 9-10, poz. 108 i cyt. w jego

uzasadnieniu wcześniejsze orzecznictwo; 23 maja 2012 r., I PK 200/11, OSNP

2013, nr 5-6, poz. 52; z 11 kwietnia 2013 r., I PK 247.12; uchwałę składu siedmiu

sędziów SN z 28 marca 2013 r., III PZP 1/13).

Na koniec, warto wskazać, że nowy pracodawca może wstąpić w stosunek

pracy (wejść w miejsce dotychczasowego pracodawcy) tylko wtedy, gdy w chwili

przejęcia zakładu, będącej jednocześnie chwilą zmiany pracodawcy, dana osoba

jest pracownikiem zakładu. Z tego względu w orzecznictwie utrwalony jest pogląd,

że regulacja zawarta w art. 231

k.p. nie likwiduje skutku rozwiązującego

wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przed tym przejściem przez

dotychczasowego pracodawcę. Jednakże, ze względu na istotę instytucji przejścia

zakładu pracy, wypowiedzenie, jak każda inna czynność prawna, nie może

zmierzać do obejścia art. 231

k.p., a więc do wyłączenia ustawowych skutków

przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę (art. 58 § 1 k.c. w związku z art.

300 k.p.). Dlatego podlega ono kontroli sądu pracy w postępowaniu wszczętym

odwołaniem pracownika od wypowiedzenia (zob. np. wyroki SN z dnia: 7 lutego

2007 r., I PK 269/06, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 68; 4 września 2013 r., II PK 363/12,

LEX nr 1378172).

Z powyższych względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na

podstawie art. 39815

§ 1 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego - na

podstawie art. 108 § 2 k.p.c. w związku z 39821

k.p.c.