I KZP 25/13

Sygn. akt I KZP 25/13

UCHWAŁA

Dnia 26 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Józef Szewczyk (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gierszon

SSN Jacek Sobczak (sprawozdawca)

Protokolant Łukasz Majewski

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej – Beaty Mik

w sprawie P. B. i innych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2014 r.,

przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k.

przez Sąd Okręgowy w G.,

postanowieniem z dnia 15 października 2013 r.,

zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:

„Czy sędzia zniesionego Sądu Rejonowego, przeniesiony na inne

miejsce służbowe decyzją wydaną i podpisaną w zastępstwie Ministra

Sprawiedliwości w trybie artykułu 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 27

lipca 2001 r.- Prawo o Ustroju Sądów Powszechnych (Dz. U.

2012.427.j.t.) przez Sekretarza lub Podsekretarza Stanu, jest osobą

nieuprawnioną do orzekania w sprawie, w rozumieniu artykułu 439 § 1

pkt 1 k.p.k.?”

podjął uchwałę:

udzielić odpowiedzi jak w uchwale pełnego składu Sądu

Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie BSA-4110-4/13

(OSNKW 2014, z. 2, poz. 9).

2

UZASADNIENIE

Przedstawione zagadnienie prawne wyłoniło się na tle następującej sytuacji

procesowej.

Dnia 21 grudnia 2012 r. do Sądu Rejonowego w S. wpłynął akt oskarżenia w

sprawie VI Ds. .../12 sporządzony przez Prokuraturę Okręgową w G. Sąd Rejonowy

w S. na podstawie §1 pkt 4 lit.b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5

października 2012 r. w sprawie zniesienia niektórych sądów rejonowych (Dz. U. z

2012 r., poz. 1121) został zniesiony z dniem 1 stycznia 2013 r. Zarządzeniem z

dnia 31 grudnia 2012 r. sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w M. Wydział VII Zamiejscowy w S., który to wydział utworzony został

na podstawie § 3 pkt 8 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25

października 2012 r. w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów

apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych (Dz. U. z 2012 r., poz. 1223).

Dnia 14 kwietnia 2013 r. przed Sądem Rejonowym w M. Wydział VII Zamiejscowy

w S. zapadł wyrok w sprawie) przeciwko P. B. i innym. Z uwagi na wywiedzione

przez strony apelacje sprawa wpłynęła do Sądu Okręgowego w G. Wydział IV

Odwoławczy. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2013 r. skierowana została na

rozprawę apelacyjną wyznaczoną na dzień 15 października 2013 r.

Tego dnia rozprawę odroczono, gdyż Sąd Okręgowy skierował na podstawie

art. 441 § 1 k.p.k. do Sądu Najwyższego zagadnienie prawne, którego treść została

zamieszczona na wstępie uchwały.

Z chwilą zniesienia Sądu Rejonowego w S. sędziowie tam orzekający, w tym

także sędzia W. W., wyrokujący w niniejszej sprawie zostali przeniesieni decyzją

Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2012 r., na podstawie art. 72 § 2 pkt 1

i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych (t. j. Dz.

U. z 2013 r., poz. 427 ze zm.), na stanowisko służbowe sędziego Sądu

Rejonowego w M. Decyzja ta została podpisana z upoważnienia Ministra

Sprawiedliwości przez podsekretarza stanu.

Jak podniesiono w uzasadnieniu pytania, pogląd zawarty w uzasadnieniu

uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2013 w sprawie o sygn. III CZP 46/13

nakazuje traktować taką decyzję (podpisaną przez podsekretarza stanu) jako

3

bezprawną, zaś sędzia na obszarze jurysdykcyjnym wskazanym taką decyzją nie

może wykonywać władzy sądowniczej. Uchwała ta wskazuje, iż orzeczenia

wydawane przez takiego sędziego (skład sądzący) są nieważne w rozumieniu art.

379 pkt 4 k.p.c. Jednakże w przedmiotowej sprawie, jako sprawie karnej, ta

uchwała - podjęta w sprawie cywilnej nie może mieć wprost zastosowania. Sąd

karny zgodnie z treścią art. 8 § l k.p.k. jest samodzielny w orzekaniu i nie jest

związany rozstrzygnięciem innego organu czy też sądu.

Z uwagi na wątpliwości co do treści uchwały Sądu Najwyższego (sygn. III

CZP 46/13) Minister Sprawiedliwości dnia 14 października 2013 r. wystąpił do

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o wyjaśnienie rozbieżności w

stanowiskach Sądu Najwyższego w tej kwestii wynikających z uchwał 7 sędziów

Sądu Najwyższego w sprawach o sygn. I KZP 23/08 i 24/08 oraz postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie o sygn. SNO 47/11.

Stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 17 lipca 2013 r.

poparła i zaakceptowała Krajowa Rada Sądownictwa w dniu 11 października

2013 r.

Wątpliwość sądu odwoławczego – jak podniesiono - rodzi ustalenie czy

decyzja podjęta zgodnie z dyspozycją art. 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy- Prawo o ustroju

sądów powszechnych, podpisana przez podsekretarza stanu w miejsce Ministra

Sprawiedliwości, jest decyzją z mocy prawa nieważną, a więc czy w przedmiotowej

sprawie orzeczenie wydała osoba nieuprawniona.

W efekcie sąd pytający wnosi, aby Sąd Najwyższy rozstrzygnął, czy w

przedmiotowej sprawie doszło do orzekania przez osobę do tego nieuprawnioną w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.

Prokurator Prokuratury Generalnej wniósł o odmowę podjęcia uchwały.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Pytanie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w G. spełnia wymogi

określone w art. 441 § 1 k.p.k.

W doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że do

wymogów takich należą:

- wyłonienie się zagadnienia prawnego przy rozpoznaniu środka odwoławczego

przez sąd;

4

- wystąpienie istotnego problemu interpretacyjnego, związanego z wykładnią

przepisu, który w praktyce sądowej jest rozbieżnie interpretowany, albo też

przepisu sformułowanego wadliwie lub niejasno;

- zaistnienie potrzeby „zasadniczej wykładni ustawy”, czyli sytuacji, w której ów

przepis umożliwia rozbieżne interpretacje, co byłoby niekorzystne dla

funkcjonowania prawa w praktyce;

- związek między ustaleniami faktycznymi, dokonanymi w danej sprawie, a treścią

pytania prawnego, przy czym wyjaśnienie wątpliwości interpretacyjnych musi być

niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy (por. R.A. Stefański: Instytucja pytań

prawnych do Sądu Najwyższego w sprawach karnych, Kraków 2001, s. 254-261,

352-371 i wskazane tam orzecznictwo).

Niniejsze rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego zostało zdeterminowane treścią

uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie

BSA-4110-4/13 w kwestii możliwości zastępstwa Ministra Sprawiedlwiości przez

sekretarza stanu lub podsekretarza stanu przy przenoszeniu sędziów na inne

miejsca służbowe. Sąd Najwyższy w pełnym składzie podjął uchwałę zgodnie, z

którą: w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe

na podstawie art. 75 § 3 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn.tekst: Dz.U. z 2013 r.,

poz. 427 ze zm.) Minister Sprawiedliwości nie może być zastąpiony przez

sekretarza ani podsekretarza stanu. Wykładnia dokonana w uchwale wiąże od

chwili jej podjęcia.

Zgodnie z art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie

Najwyższym (t.j.: Dz. U. z 2013 r, poz. 499) uchwała pełnego składu Sądu

Najwyższego ma moc zasady prawnej.

Nie wywołuje ona jednak skutków wstecznych.

Oznacza to, że decyzje o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe

na wskazanej podstawie prawnej, wydane do dnia 28 stycznia 2014 r. przez

sekretarza stanu bądź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - są

skuteczne.

5

Nie ma zatem powodów do uznania, że orzeczenia sądowe zapadłe w

składach z udziałem sędziów, których dotyczyły takie decyzje, dotknięte zostały

bezwzględną przyczyną odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.

Mając na uwadze powyższe – uzasadnione jest udzielenie Sądowi

Okręgowemu odpowiedzi w formie uchwały o treści tożsamej z uchwałą pełnego

składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r.

Z powyższych względów uchwalono jak wyżej.