III KK 34/14

Sygn. akt III KK 34/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)

SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)

SSN Andrzej Ryński

Protokolant Jolanta Włostowska

w sprawie R. J. Z.

skazanego za przestępstwo z art. 244 k.k. i in.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 26 lutego 2014 r.

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 lipca 2013 r.,

utrzymującego w mocy wyrok łączny Sądu Rejonowego w W.

z dnia 18 kwietnia 2013 r.

1. uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w W. co do orzeczenia o karze łącznej

grzywny oraz uchyla wyrok Sądu Rejonowego w W. w punkcie 2;

2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

2

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w sprawie sygn. akt II K 338/13, ustalił, że R. J. Z. został

prawomocnie skazany następującymi wyrokami:

1. Sądu Rejonowego z dnia 30 września 2008 r., w sprawie IX K 881/08,

skazującego:

- na karę 8 miesięcy ograniczenia wolności, a w jej ramach zobowiązanie do

wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30

godzin w stosunku miesięcznym za przestępstwo z art. 270 § 1 k.k., popełnione w

dniu 5 stycznia 2008 r.;

- na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 244 k.k. w

zw. z art. 12 k.k., popełnione w miesiącu styczniu 2008 r.

Kara łączna została wymierzona w wysokości 9 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania okres 4 lat oraz orzeczono grzywnę w

wysokości 20 stawek dziennych przyjmując wartość jednej stawki dziennej za

równoważną kwocie 10 zł.

Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 lipca 2010 r. zarządzono wykonanie

warunkowo zawieszonej kary łącznej pozbawienia wolności;

2. Sądu Rejonowego z dnia 21 listopada 2008 r. w sprawie IX K 1139/08,

skazującego na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem wykonania kary na okres próby wynoszący 4 lata, grzywnę w

wysokości 20 stawek dziennych, przyjmując wartość jednej stawki dziennej za

równoważną kwocie 20 zł, za przestępstwo z art. 244 k.k. popełnione 12 lipca

2008 r.

Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 lipca 2010 r. zarządzono wykonanie

warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności;

3. Sądu Rejonowego z dnia 29 kwietnia 2009 roku w sprawie IX K 289/09,

skazującego na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej

wykonania na okres 5 lat próby, grzywnę w wysokości 20 stawek dziennych,

przyjmując wartość jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 20 zł, za

przestępstwo z art. 244 k.k. popełnione 11 lutego 2009 r.

Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 8 listopada 2011 roku zarządzono

wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności;

3

4. Sądu Rejonowego z dnia 2 września 2009 r. w sprawie IX K 832/09,

skazującego na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby, dozór kuratora sądowego,

grzywnę w wysokości 50 stawek dziennych, przyjmując wartość jednej stawki

dziennej za równoważną kwocie 15 zł, za przestępstwo z art. 244 k.k. popełnione

8 czerwca 2009 r.

Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 17 sierpnia 2012 r. zarządzono

wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności;

5. Sądu Rejonowego z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie II K 266/10, skazującego

- na karę roku pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k.,

popełnione 9 października 2009 r.;

- na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 62 ust. 1

ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełnione 9

października 2009 r.

Kara łączna została wymierzona w wysokości roku i 2 miesięcy pozbawienia

wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby,

orzeczono też dozór kuratora sądowego, środek karny w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat,

świadczenie pieniężne w kwocie 200,00 zł oraz przepadek dowodu rzeczowego;

6. Sądu Rejonowego z dnia 17 czerwca 2011 r. w sprawie II K 820/11,

skazującego na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 244

k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., popełnione 21 stycznia 2011 r., 23 marca 2011 r. oraz

20 kwietnia 2011 r.

Sąd Rejonowy wyrokiem łącznym z dnia 18 kwietnia 2013 r. orzekł:

1. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 87 k.k., połączył kary

pozbawienia wolności oraz karę ograniczenia wolności orzeczone wyrokami: Sądu

Rejonowego w sprawie IX K 881/08 oraz Sądu Rejonowego w sprawie IX K

1139/08 i wymierzył skazanemu karę łączną roku pozbawienia wolności,

2. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k., połączył grzywny orzeczone

wyrokami: Sądu Rejonowego w sprawie IX K 881/08 oraz Sądu Rejonowego w

sprawie IX K 1139/08 i wymierzył skazanemu karę łączną grzywny w wymiarze 30

stawek dziennych, przyjmując wartość jednej stawki dziennej za równoważną

4

kwocie 20 zł,

3. na podstawie art. 572 k.p.k. postępowanie w pozostałym zakresie umorzył,

4. ustalił, że w pozostałym zakresie wyżej opisane wyroki podlegają

odrębnemu wykonaniu,

5. kosztami w sprawie wydania wyroku łącznego obciążył Skarb Państwa.

Powyższy wyrok został zaskarżony przez obrońcę skazanego w części

dotyczącej orzeczenia o karze. Skarżący postawił zarzut rażącej

niewspółmierności kary łącznej pozbawienia wolności i wniósł o zmianę wyroku

przez wymierzenie kary łącznej 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat.

Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu apelacji, wyrokiem z dnia 3 lipca 2013 r.,

sygn. akt II Ka 231/13, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uznając apelację za

oczywiście bezzasadną.

Od wyroku Sądu Okręgowego kasację na korzyść skazanego wniósł

Prokurator Generalny zaskarżając go w części dotyczącej orzeczenia o karze

łącznej grzywny i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie

przepisów prawa procesowego - art. 433 § 1 k.p.k. polegające na dokonaniu

nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy wyroku sądu pierwszej

instancji w zakresie połączenia kar grzywien, wydanego z naruszeniem

przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 85 k.k. oraz art. 71 § 2 k.k.,

polegające na połączeniu grzywien orzeczonych wobec R. J. Z. wyrokami Sądu

Rejonowego o sygn. akt IX K 881/08 i IX K 1139/08, pomimo braku ku temu

przesłanek, gdyż wymierzone kary grzywny nie podlegały wykonaniu ze

względów przewidzianych w art. 71 § 2 k.k., wobec prawomocnego zarządzenia

wykonania warunkowo zawieszonych kar pozbawienia wolności. W konkluzji

skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w części dotyczącej

utrzymania w mocy wyroku łącznego Sądu Rejonowego w zakresie zawartego w

punkcie 2 orzeczenia kary łącznej grzywny oraz uchylenia rozstrzygnięcia o

połączeniu w punkcie 2 kar grzywny zawartego w wyroku Sądu Rejonowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwala na jej uwzględnienie w trybie

art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżony wyrok Sądu odwoławczego wydany został z

5

rażącym naruszeniem przepisów prawa karnego procesowego i materialnego,

wskazanych w zarzucie kasacji, co miało istotny wpływ na jego treść. Doszło

bowiem do połączenia w wyroku łącznym Sądu Rejonowego grzywien

orzeczonych w sprawach sygn. akt IX K 881/08 oraz IX K 1139/08, choć z uwagi

na podstawę ich wymierzenia, tj. art. 71 § 1 k.k. z momentem zarządzenia

orzeczonych w tych sprawach kar pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem wykonania, grzywny orzeczone obok kar pozbawienia wolności nie

podlegają wykonaniu (art. 71 § 2 k.k.). To uchybienie Sądu Rejonowego, pomimo

wniesienia apelacji przez obrońcę, nie było przedmiotem zarzutu apelacyjnego.

Choć obrońca zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, to jednak

zarzut odwoławczy dotyczył tylko kary łącznej pozbawienia wolności. Pomimo

tego, zgodnie z art. 447 § 2 k.p.k., zakresem zaskarżenia objęte zostało „całe”

orzeczenie o karze łącznej, a więc także co do kary łącznej grzywny. Dlatego też

Sąd odwoławczy zobowiązany był skontrolować wyrok w granicach zaskarżenia,

przy czym należy podzielić pogląd wypowiadany w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, że z uwagi na kierunek zaskarżenia, tj. na korzyść skazanego, Sąd

odwoławczy powinien skontrolować wyrok w graniach zaskarżenia pod kątem

wszystkich przyczyn odwoławczych wymienionych w art. 438 k.p.k., nawet gdy

apelacja pochodzi od obrońcy (por m.in. postanowienie SN z 16 listopada 2009 r.,

IV KK 101/09, OSNKW 2010, z. 1, poz. 8). Wówczas też Sąd Okręgowy powinien

stwierdzić obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie dotyczącym

orzeczenia o karze łącznej grzywny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

wskazuje się, że w sytuacji, gdy sąd zarządził wykonanie kary pozbawienia

wolności, orzeczona przy jej zawieszeniu na podstawie art. 71 § 1 k.k. grzywna

nie podlega już wykonaniu (art. 71 § 2 k.k.). Tym samym brak jest podstaw

prawnych wymaganych w art. 85 i 86 k.k. do połączenia jej w wyroku łącznym z

inną karą grzywny (por. wyrok SN z 9 listopada 2005 r., V KK 346/2005, Lex nr

200553). W konsekwencji grzywny, orzeczone w sprawach Sądu Rejonowego

sygn. akt IX K 881/08 i IX K 1139/08, nie podlegały wykonaniu i z tego powodu

brak było podstaw do orzeczenia kary łącznej grzywny. To uchybienie Sądu

Rejonowego zawarte w wydanym wyroku łącznym przeniknęło do wyroku Sąd

Okręgowego w związku z utrzymaniem w mocy tego wyroku. Jak wynika z treści

6

zaskarżonego wyroku, Sąd odwoławczy nie dokonał pełnej kontroli odwoławczej

w granicach zaskarżenia, co stanowi rażące naruszenie art. 433 § 1 w zw. z art.

447 § 2 k.p.k. Miało to oczywisty wpływ na treść tego wyroku. Dlatego też

należało wyeliminować w tej części rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego przez

uchylenie zaskarżonego wyroku z części utrzymującej w mocy wyrok Sądu

Rejonowego co do kary łącznej grzywny, a następnie uchylenie wyroku tego

Sądu w zakresie dotyczącym orzeczenia o karze łącznej grzywny (pkt 2).

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.