II PK 147/13

.

Sygn. akt II PK 147/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSA Agata Pyjas - Luty

w sprawie z powództwa D. P.

przeciwko Gimnazjum Nr 2 w P.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 marca 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w L.

z dnia 28 lutego 2013 r.

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego

Sądowi Okręgowemu w L.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w L. wyrokiem z 31 października 2012 r. oddalił powództwo D.

P. przeciwko Gimnazjum Nr 2 w L. im. […] w P. o przywrócenie do pracy i zasądził

2

od powódki na rzecz strony pozwanej tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego 60 zł.

Sąd Rejonowy stwierdził przede wszystkim, że powódka nie kwestionowała

zmian organizacyjnych, jakie miały miejsce u strony pozwanej w roku 2012/2013.

Kryteria wytypowania powódki do zwolnienia były jednoznaczne, logiczne i

obiektywne. Wzięcie pod uwagę w pierwszej kolejności kierunkowego

wykształcenia wyższego było uprawnione. Powódka nie była najbardziej

wykwalifikowanym nauczycielem w swojej grupie zawodowej. Wszyscy nauczyciele

odbywali kursy i szkolenia zawodowe oraz mieli porównywalny staż pracy u

pozwanego. Jakkolwiek powódka ma najdłuższy ogólny staż pracy, to w zakresie

wychowania fizycznego wynosi on około 15 lat. Inni nauczyciele mają staż pracy

ogólny w granicach 10-20 lat. W tych okolicznościach wybór powódki do zwolnienia

był zdaniem Sądu I instancji usprawiedliwiony. W ocenie Sądu Rejonowego

wypowiedzenie powódce umowy o pracę w czasie urlopu dla poratowania zdrowia

nie narusza art. 41 k.p.

W apelacji od powyższego wyroku D. P. zarzuciła naruszenie art. 233 § 1

k.p.c. art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela i art. 73 ust. 1 Karty Nauczyciela oraz art. 20

ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela.

Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z 28 lutego 2013 r. zmienił zaskarżony wyrok

w całości w ten sposób, że przywrócił powódkę do pracy na dotychczasowych

warunkach.

W uzasadnieniu stwierdzono przede wszystkim, że w okresie wypowiedzenia

umowy o pracę powódka przebywała na urlopie dla poratowania zdrowia.

Wskazując na orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyroki z 19 kwietnia 2012 r., II PK

204/11, 19 września 1996 r., I PRN 70/96, 20 kwietnia 2001 r., I PKN 377/00, 9

września 2010 r., II PK 54/10), podkreślono, że w trakcie urlopu dla poratowania

zdrowia nauczycielowi przysługuje pełna ochrona trwałości stosunku pracy, chyba

że dochodzi do całkowitej likwidacji szkoły.

Pozwane Gimnazjum wniosło skargę kasacyjną od powyższego w wyroku

Sądu Okręgowego w L. Zarzucono naruszenie art. 73 ust. 1 w związku z art. 20 ust.

1 pkt 2 Karta Nauczyciela „poprzez błędne przyjęcie, iż usprawiedliwiona

nieobecność nauczyciela mianowanego w pracy z powodu urlopu dla poratowania

3

zdrowia w okresie podejmowania decyzji o jego zwolnieniu, z powodu zmian

organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole,

uniemożliwiających dalsze zatrudnienie tego nauczyciela w pełnym wymiarze,

stanowi przeszkodę do skutecznego rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 20

ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, w sytuacji gdy do rozwiązania tego stosunku

dochodzi po zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia, a w jego trakcie złożono

jedynie oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku pracy”.

W ocenie wnoszącego skargę w niniejszej sprawie istnieje potrzeba

wykładni art. 73 w związku z art. 20 Karty Nauczyciela, który budzi poważne

wątpliwości w zakresie uznania dopuszczalności złożenia nauczycielowi

mianowanemu, przebywającemu na urlopie dla poratowania zdrowia

wypowiedzenia stosunku pracy z powodu zmian organizacyjnych powodujących

zmniejszenie liczby oddziałów w szkole, uniemożliwiających dalsze jego

zatrudnienie, w sytuacji, gdy do rozwiązania tego stosunku dojść miałoby po

zakończeniu urlopu dla poratowania zdrowia.

Podniesiono również, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

przedstawione w formie pytania: czy pełna ochrona trwałości stosunku pracy w

rozumieniu art. 73 w związku z art. 20 Karty Nauczyciela prowadzi do

niedopuszczalności złożenia przez dyrektora szkoły oświadczenia o rozwiązaniu

stosunku pracy z nauczycielem mianowanym przebywającym na urlopie dla

poratowania zdrowia, gdy do rozwiązania stosunku pracy miałoby dojść po

zakończeniu urlopu, a w chwili dokonywania wyboru istnieją obiektywne przyczyny

uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy z tym nauczycielem?

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w całości i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w L. i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, w tym kosztach zastępstwa

procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się mieć uzasadnione podstawy.

4

Zasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów art. 73 oraz 20 ust. 1 pkt

2 Karty Nauczyciela (dalej KN).

W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku Sąd

Okręgowy nie kwestionował ustalonego stanu faktycznego w zakresie przesłanek

rozwiązania z nauczycielem stosunku pracy określonych w przepisie art. 20 ust. 1

pkt 2 KN. Sąd ten przyjął, że z samego art. 73 KN wynika ochrona trwałości

stosunku pracy nauczyciela, co uniemożliwia wypowiedzenie stosunku pracy w

okresie korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia, gdyż nie zachodziła

całkowita likwidacja pozwanej szkoły.

Problem powyższy wywoływał w przeszłości podstawowe wątpliwości i

kontrowersje. Zostały one rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 26 czerwca 2013 r., I PZP 1/13, (LEX nr 1348188). Zauważyć

w tym miejscu należy, że uchwała powyższa została podjęta po wydaniu

zaskarżonego wyroku, jak i przed wniesieniem skargi kasacyjnej. W uchwale tej

rozstrzygnięto, że „Złożenie przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu na

podstawie art. 73 KN lub korzystanie z takiego urlopu nie stanowi przeszkody do

rozwiązania z nim stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 tej ustawy”.

W uzasadnieniu uchwały przyjęto, że cel regulacji art. 20 KN jest taki sam

jak ustawy o tzw. zwolnieniach grupowych, która uchyla ochronę trwałości stosunku

pracy z art. 41 k.p. Należy zgodzić się z tym, że art. 20 KN jest szczególnym i

odrębnym od kodeksowego unormowaniem stosowanym wobec wszystkich

nauczycieli, pozwalającym na dostosowanie stanu zatrudnienia do aktualnego

rozmiaru zadań szkoły przez dopuszczalność rozwiązania stosunków pracy w

zamian za rekompensatę za utratę pracy w postaci odprawy, czy przeniesienia w

stan nieczynny z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Już wcześniej Sąd

Najwyższy przyjmował, że art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 KN nie może niweczyć lub

ograniczać kompetencji dyrektora szkoły do rozwiązania każdego nauczycielskiego

stosunku pracy, przy zachowaniu procedur i wymagań określonych wyłącznie w

tych przepisach, co przekreśla dopuszczalność posiłkowego stosowania przepisów

Kodeksu pracy, w tym jego art. 41 (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada

2008 r., I PK 79/08 (OSNP 2010, nr 9-10, poz. 111).

5

Tak więc zasadny jest pogląd o wyczerpującym charakterze uregulowania

art. 20 KN. Nie rozwiązuje to jednak wszystkich wątpliwości związanych z relacją

pomiędzy przepisem art. 20 ust. pkt 2 i 73 KN (zob. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 4 lipca 2013 r., II PK 215/12 (Monitor Prawa Pracy 2013, nr 12, s. 653-654).

Podzielając poglądy wyrażone w powołanej wyżej uchwale oraz ich

argumentację należy stwierdzić, że urlop dla poratowania zdrowia udzielany jest nie

tylko w interesie nauczyciela ale i zatrudniającej go szkoły. Ponadto przyjęcie, że z

art. 73 ust. 1 KN wynika zakaz rozwiązania stosunku pracy prowadziłoby do

przedłużenia trwania stosunku pracy nie tylko w czasie urlopu dla poratowania

zdrowia, ale i w dalszym okresie. Nie można także wykluczyć, że przyznanie

ochrony mogłoby wymusić na pracodawcy konieczność zwolnienia innego

nauczyciela, co przekreślałoby zastosowanie obiektywnego kryterium wyboru do

zwolnienia z pracy (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r.,

I PZP 4/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 89). Zgodzić się więc należy z tym, że także

względy aksjologiczne przemawiają za tym, że prawo podmiotowe nauczyciela nie

może być chronione w takim stopniu, aby wymuszać na pracodawcy jego dalsze

zatrudnienie mimo braku takiej potrzeby oraz ponoszenia z tego tytułu

nieuzasadnionych kosztów.

Na podstawie powyższego należy więc przyjąć, że prawo nauczyciela do

urlopu dla poratowania zdrowia nie może uniemożliwiać dyrektorowi szkoły

dostosowania stanu zatrudnienia do aktualnych potrzeb wynikających z rozmiaru

zadań szkoły.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.