WA 30/13

Sygn. akt: WA 30/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Edward Matwijów (przewodniczący)

SSN Jan Bogdan Rychlicki

SSN Jerzy Steckiewicz (sprawozdawca)

Protokolant Anna Krawiec

przy udziale prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w K., del. do

Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Wojciecha Serafina

w sprawie płk. rez. B. K. i ppłk. rez. J. H., uniewinnionych od popełnienia

przestępstw określonych w art. 258 § 1 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie

Wojskowej na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. apelacji, wniesionej przez

prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 18 czerwca

2013 r.

- utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

- kosztami sądowymi postępowania odwoławczego obciąża

Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wojskowy Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 18 czerwca 2013 r. uniewinnił:

2

I. Ppłk. rez. B. K. od zarzutu popełnienia przestępstw mających polegać na

tym, że:

„1. w okresie od roku 1993 do 2005 roku w […] brał udział w zorganizowanej grupie

przestępczej o ustalonym składzie osobowym mającej na celu popełnienie

przestępstw na szkodę Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] poprzez

zorganizowanie systemu umożliwiającego „wyprowadzanie” pieniędzy

przeznaczonych na inwestycje, zorganizowanie systemu zmów przetargowych

poprzez podmianę dokumentów w procedurach przetargowych, udzielanie

informacji o przedmiocie przygotowywanych postępowań przetargowych oraz ceny

ofertowej, którą należało przedstawić, by wygrać postępowanie o zamówienie

publiczne zainteresowanym firmom, kontrolowanie i ustawianie odbywających się

przetargów oraz wystawianie fałszywych dokumentów mających na celu

zalegalizowanie tych działań,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 258 § 1 k.k.,

2. w 1999 roku w Z., w związku z pełnieniem funkcji publicznej Zastępcy Szefa

Rejonowego Zakładu Infrastruktury w […] przyjął od L. S. właściciela Zakładu

Wielobranżowego „L. S.” korzyść majątkową w postaci wykonania przez ww. firmę

konstrukcji nośnej na prywatnym budynku znajdującym się w Z. przy ulicy M., na

łączną kwotę nie mniej niż 10.000 złotych w zamian za zachowanie stanowiące

naruszenie przepisów prawa art. 16 Ustawy z dnia 10 czerwca 1994 roku „Ustawy o

zamówieniach publicznych” (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773),

poprzez zorganizowanie zmów przetargowych polegających na udzieleniu L. S.

istotnych informacji odnośnie mających odbyć się w Rejonowym Zarządzie

Infrastruktury w […] w 1999 roku przetargów publicznych umożliwiając tym samym

wygrywanie przez Zakład Wielobranżowy „L. S.” przetargów na wykonywanie robót

ogłaszanych i prowadzonych przez Instytucję, którą kierował,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 228 § 3 k.k.,

3. w miesiącu październiku i listopadzie 2002 roku w Z. pełniąc funkcję Zastępcy

Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […], działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej dla L. S. w kwocie 75. 000 złotych przekroczył swoje

uprawnienia, w ten sposób, że naruszając art. 16 Ustawy z dnia 10 czerwca 1994

roku „Ustawy o zamówieniach publicznych” (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 119

3

poz. 773), wszedł w porozumienie z Szefem Sekcji Zamówień Publicznych (E. G.),

L. S. właścicielem Zakładu Wielobranżowego oraz innymi ustalonym osobami, a

następnie działając na szkodę Szefa Departamentu Infrastruktury MON

doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia

w błąd w ten sposób, że przy użyciu przygotowanej fikcyjnej dokumentacji

przetargowej na rozbiórkę obiektów i rekultywację terenu w kompleksie B. przy

Jednostce Wojskowej […] (Umowa nr […] z dnia 21.11.2002 roku)

poświadczającej nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne,

udaremnił przetarg publiczny na wykonanie prac przeprowadzając go fikcyjnie na

dokumentach, nie przedkładając sporządzonej dokumentacji przetargowej celem

rozpisania przetargu publicznego i spowodował przyznanie zamówienia

publicznego dla Zakładu Wielobranżowego „L. S.”, który prace wykonał już we

wcześniejszych etapach realizacji zadania i otrzymał za to stosowne

wynagrodzenie, czym spowodował szkodę w imieniu Szefa Departamentu

Infrastruktury MON na kwotę nie mniejszą niż 75.000 złotych (brutto),

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zb. z art. 305 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 2 k.k.,

4. w miesiącu wrześniu 2004 roku w […] pełniąc funkcję Zastępcy Szefa

Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […], działając w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej dla L. S. w kwocie 37.332, 00 zł przekroczył swoje uprawnienia, w ten

sposób, że naruszając art. 7 ust. 1 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku „prawa o

zamówieniach publicznych” (tekst jednolity; Dz. U z 2007 r. Nr 223 poz. 1655)

wszedł w porozumienie z Szefem Sekcji Zamówień Publicznych E. G. z

Rejonowego Zarządu Infrastruktury, L. S. właścicielem Zakładu Wielobranżowego i

innymi ustalonymi osobami, a następnie działając na szkodę Szefa Departamentu

Infrastruktury MON doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za

pomocą wprowadzenia w błąd w ten sposób, że przy użyciu przygotowanej fikcyjnej

dokumentacji przetargowej na uprzątnięcie gruzu betonowego w kompleksie [...] i

wyrównanie dróg poligonowych w Ś. udaremnił przetarg publiczny na wykonanie

tych prac, przeprowadzając go fikcyjnie na dokumentach nie przekładając

sporządzonej dokumentacji przetargowej celem rozpisania przetargu publicznego,

uniemożliwił przyznanie zamówienia publicznego Zakładowi Wielobranżowemu „L.

4

S.”, który prac nigdy nie zrealizował – czym spowodował szkodę w mieniu Szefa

departamentu Infrastruktury MON na kwotę 37.332,00 złotych (brutto),

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zb. z art. 305 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 2 k.k.,

5. w miesiącu sierpniu 2005 roku w […], w związku z pełnieniem funkcji publicznej

Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej dla L. S. w kwocie nie mniejszej niż 289.580,48 złotych przekroczył

swoje uprawnienia, wszedł w porozumienie z L. S. i innymi ustalonymi osobami,

naruszając art. 7 ust. 1 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku „prawa o

zamówieniach publicznych” (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 223 poz. 1655) i

zorganizował zmowę przetargową polegającą na przekazaniu istotnych informacji

właścicielowi Zakładu Wielobranżowego L. S., dotyczących okoliczności mających

znaczenie dla zawarcia umowy będącej przedmiotem przygotowywanego

przetargu, na remonty budynków nr 1,4,13,20 w Jednostce Wojskowej […] i tym

samym umożliwił wygranie wyżej wymienionego przetargu publicznego na

wykonanie remontu tych budynków, czym działał na szkodę Szefa Departamentu

Infrastruktury MON,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 305 § 1 k.k. w zb. z art. 231 § 2

k.k.,

6. w miesiącu grudniu 2005 roku w […],będąc funkcjonariuszem publicznym

Szefem Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej dla L. S. w kwocie nie mniejszej niż 49.430,59 zł przekroczył swoje

uprawnienia, w ten sposób, że wszedł w porozumienie z inspektorem budowlanym

J. K., L. S. właścicielem Zakładu Wielobranżowego i innymi ustalonymi osobami a

następnie, działając na szkodę Szefa Departamentu Infrastruktury MON

doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia

w błąd w ten sposób, że naruszając art. 7 ust. 1 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004

roku „prawo o zamówieniach publicznych” (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 223

poz. 1655) poinformował L. S. o istotnych warunkach zamówienia na remont połaci

dachowej w budynku nr […] w Jednostce Wojskowej w […], przygotował następnie

dokumentację przetargową już w trakcie wykonywania tego remontu przez firmę L.

S., tym samym poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie

5

prawne, w konsekwencji udaremnił przetarg publiczny na wykonanie tych prac

przeprowadzając go fikcyjnie na dokumentach nie przedkładając sporządzonej

dokumentacji przetargowej celem rozpisania przetargu publicznego, spowodował

przyznanie zamówienia publicznego Zakładowi Wielobranżowemu „L. S.” i wypłatę

wynagrodzenia bez wykonania prac w sposób prawidłowy i w całości przez Zakład

Wielobranżowy L. S. czym spowodował szkodę w imieniu Szefa Departamentu

Infrastruktury MON na kwotę nie mniejszą niż 49.430,59 złotych,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zb. z art. 305 § 1 k.k. w zb. z art. 231 § 2 k.k.,

7. w dniu 3 listopada 2003 roku w […], będąc funkcjonariuszem publicznym Szefem

Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] w celu osiągnięcia korzyści majątkowej

dla W. P. w kwocie 918.351, 77 złotych przekroczył swoje uprawnienia w ten

sposób, że zawarł w wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego

umowę nr […] z właścicielem Przedsiębiorstwa Inżynieryjno – Budowlanego S. w Z.

na modernizację hali napraw sprzętu technicznego w Jednostce Wojskowej […] - I

etap na kwotę 201.708, 23 zł (brutto), a następnie w tym samym dniu na podstawie

tego samego postępowania przetargowego zawarł kolejną umowę o tym samym

numerze (143/2003) na to samo zadanie zwiększając wartość zamówienia do

kwoty 1.126.060,00 złotych czym działał na szkodę interesu publicznego – Szefa

Infrastruktury Wsparcia Sił Zbrojnych w […],

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k.,

8. w dniu 23 października 2006 roku w […], będąc funkcjonariuszem publicznym

Szefem Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] uprawnionym do wystawienia

dokumentu zawarł z właścicielem Zakładu Instalatorstwa i Budownictwa Ogólnego

„R.” z Z. „Aneks nr 1” do umowy nr […] z dnia 28.08.2006 roku na remont węzła

cieplnego w budynku przedszkola […] zmieniający warunki umowy dotyczące

zakończenia terminu jej realizacji z 23 października 2006 roku na 15 grudnia 2006

roku, a tym samym poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie

prawne, gdyż wniosek wykonawczy Zakładu Instalatorstwa i Budownictwa

Ogólnego „R.” o przesunięcie terminu umownego wpłynął do Rejonowego Zarządu

Infrastruktury w […] dopiero w dniu 13 listopada 2006 roku za pismem

wychodzącym nr […],

6

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 271 § 1 k.k.,

9. w okresie od 25 czerwca 2007 roku do 10 sierpnia 2007 roku w […], działając w

krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem, będąc funkcjonariuszem

publicznym Szefem Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […], działając na szkodę

interesu publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla T. Ś. w kwocie nie

mniejszej niż 70.839,23 zł przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wbrew

przepisom określonym w art. 144 ust. 1 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku

„Prawo Zamówień Publicznych” (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 223 poz. 1655),

zawarł z współwłaścicielem Zakładu Instalatorstwa i Budownictwa Ogólnego „R.” T.

Ś. aneks nr 1 do Umowy nr […] z dnia 11 grudnia 2006 r. wydłużający do dnia 30

września 2007 roku czyli o 92 dni, termin realizacji zadania w postaci remontu

akumulatorowni i pomieszczeń socjalnych w warsztatach budynku nr […], wskutek

czego wykonawca uniknął płacenia kar umownych za przekroczenie terminu

realizacji robót w kwocie 37.554 złotych, a następnie w dniu 10 sierpnia 2007 r.

naruszając postanowienia art. 17 ust. 6 „Ustawy o odpowiedzialności za naruszenie

dyscypliny finansów publicznych” (Dz. U. z 2005 r. Nr 14 poz. 114 z późn.zm.)

zawarł z ww. przedsiębiorcą aneks nr 2 do umowy nr 771/2006, zwiększający

wartość wynagrodzenia za realizację postanowień umowy głównej do kwoty 237.

385,23 złotych (brutto) co było niekorzystne dla zamawiającego, gdyż wartość

wynagrodzenia dla wykonawczy została tym samym zwiększona o kwotę 33.285,23

złotych, powodując tym samym szkodę w mieniu Szefa Departamentu Infrastruktury

MON na łączną kwotę 70.839,23 zł.,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.,

10. w okresie od 12 czerwca 2007 roku do 31 lipca 2007 roku w […], działając w

krótkich odstępach czasu z góry powziętym zamiarem będąc funkcjonariuszem

publicznym Szefem Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] działając na szkodę

interesu publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla T. Ś. w kwocie nie

mniejszej niż 90.899,15 zł, przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wbrew

przepisom określonym w art. 144 ust. 1 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku

„Prawo Zamówień Publicznych” (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 223 poz. 1655),

oraz naruszając postanowienia art. 17 ust. 6 „Ustawy o odpowiedzialności za

naruszenie dyscypliny finansów publicznych” (Dz. U. z 2005 r. Nr 14 poz. 114 z

7

późn. zm.), w dniu 12 czerwca 2007 r. zawarł z współwłaścicielem Zakładu

Instalatorstwa i Budownictwa Ogólnego „R.” T. Ś. aneks nr 1 do Umowy nr […] z

dnia 20 kwietnia 2007 r. wydłużający do dnia 31 lipca 2007 r. termin realizacji

zadania w postaci remontu dachu na budynku garażowym nr […], a następnie w

dniu 31 lipca 2007 roku zawarł z wymienionym powyżej przedsiębiorcą kolejny

aneks oznaczony jako nr 2 wydłużający termin realizacji przedmiotu umowy do dnia

20 sierpnia 2007 r. co w rezultacie wydłużyło termin realizacji zadania o 61 dni, a

tym samym wykonawca uniknął płacenia kar umownych za przekroczenie terminu

realizacji terminu robót w kwocie 90.899,15 złotych,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.,

11. w dniu 20 października 2005 roku w […] , będąc funkcjonariuszem publicznym

Szefem Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] działając na szkodę interesu

publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla W. P. w kwocie nie

mniejszej niż 60.930,00 zł przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wbrew

przepisom określonym w art. 144 ust. 1 Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku

„Prawo Zamówień Publicznych” (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 223 poz. 1655),

oraz naruszając postanowienia art. 17 ust. 6 „Ustawy o odpowiedzialności za

naruszenie dyscypliny finansów publicznych” (Dz. U. z 2005 r. Nr 14 poz. 114 z

późn. zm.),zwarł z właścicielem Przedsiębiorstwa Inżynieryjno Budowlanego „S.” w

Z. - W. P. aneks nr 4 do Umowy nr […] z dnia 2 sierpnia 2004 r. wydłużający

termin umowny realizacji zadania przewidzianego do wykonania w 2005 roku

„modernizacji kuchni – stołówki nr […]” z dnia 30 października 2005 roku do dnia 20

grudnia 2005 roku czyli o 50 dni, wskutek czego wykonawca uniknął płacenia kar

umownych za przekroczenie terminu realizacji robót w kwocie 60.930,00 złotych,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 2 k.k.

II. Ppłk. rez. J. H., któremu zarzucono, że:

1. w okresie od roku 1993 do 2005 roku w […] brał udział w zorganizowanej grupie

przestępczej o ustalonym składzie osobowym mającej na celu popełnienie

przestępstw na szkodę Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] poprzez

zorganizowanie systemu umożliwiającemu „wyprowadzanie” pieniędzy

przeznaczonych na inwestycje, zorganizowanie systemu zmów przetargowych

poprzez podmianę dokumentów w procedurach przetargowych, udzielanie

8

informacji o przedmiocie przygotowywanych postępowań przetargowych oraz ceny

ofertowej, którą należało przedstawić by wygrać postępowanie o zamówienie

publiczne zainteresowanym firmom, kontrolowanie i ustawianie odbywających się

przetargów oraz wystawianie fałszywych dokumentów mających na celu

zalegalizowanie tych działań,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 258 § 1 k.k.,

2. w miesiącu grudniu 2000 roku w […] będąc funkcjonariuszem publicznym

Głównym Księgowym Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […], działając w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że

wszedł w porozumienie z Szefem Sekcji Zamówień Publicznych Rejonowego

Zarządu Infrastruktury E. G. i L. S. właścicielem Zakładu Wielobranżowego, a

następnie działając na szkodę Szefa Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […]

doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia

go w błąd w ten sposób, że przygotował sfałszowaną dokumentację przetargową

na wykonanie robót w postaci naprawy drogi dojazdowej do kotłowni nr […], a tym

samym poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne,

udaremnił następnie przetarg publiczny na wykonanie tych prac nie przedkładając

sporządzonej dokumentacji przetargowej celem rozpisania przetargu publicznego

spowodował przyznanie realizacji zamówienia Zakładowi Wielobranżowemu „L. S.”,

po czym sporządził sfałszowaną dokumentację powykonawczą i przyjął od L. S.

podrobioną fakturę VAT za wykonanie zleconych robót, które faktycznie nie miały

miejsca, czym spowodował szkodę w mieniu Rejonowego Zarządu Infrastruktury w

[…] na kwotę 7597,57 złotych,

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3

k.k. w zw. z art. 305 § 1 k.k. w zw. z art. 231 § 2 k.k.,

3. w miesiącu październiku 2000 roku w […], w związku z pełnieniem funkcji

publicznej Głównego Księgowego Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] przyjął

od L. S. właściciela Zakładu Wielobranżowego „L.S.” korzyść majątkową w postaci

wybudowania mu w domu jednorodzinnym w […], kotłowni o wartości nie mniejszej

niż 12.000 zł w zamian za terminowe i rzetelne wypłacanie należności L. S.

związanych z realizacją przez niego zamówień na rzecz Rejonowego Zarządu

Infrastruktury w […],

9

tj. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 228 § 1 k.k.

Apelację od tego orzeczenia wniósł prokurator i zarzucając

„ 1. obrazę przepisów prawa materialnego, to jest przepisu art. 231 § 1 i § 2 k.k.,

poprzez jego błędną wykładnię i niesłuszne uznanie, przy pełnym ustaleniu stanu

faktycznego, iż podpisanie przez płk. rez. B. K. umowy nr […] z dnia 11 grudnia

2006 r. na wykonanie remontu akumulatorowni i pomieszczeń socjalnych w

warsztatach budynku nr […] z ceną niższą niż cena oferty oraz podpisanie bez

protokołów konieczności aneksów nr 1 i 2 do tej umowy przesuwających termin

wykonania prac i zwiększających cenę umowy bez zmiany zakresu prac (zarzut z

pkt 9 wobec wymienionego oskarżonego), aczkolwiek sprzeczne z przepisami

normującymi zasady udzielania zamówień publicznych i stanowiące obejście zasad

kontraktowania zadań oraz służące ominięciu obowiązujących w wojsku zasad

finansowania planowanych zadań, a do tego stanowiące przekroczenie przez

oskarżonego uprawnień poprzez podpisanie umowy na wykonanie zadania w cenie,

która nie została ustalona w przetargu, nie stanowiło przestępstwa z uwagi na brak

znamion czynu zabronionego w postaci działania na szkodę interesu publicznego

lub prywatnego oraz działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

2. obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść orzeczenia, to

jest przepisu art. 201 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k., poprzez dowolną ocenę

przeprowadzonych dowodów w postaci opinii biegłego rewidenta M. C. i biegłego z

zakresu zamówień publicznych mgr. P. F., co polegało na niezasadnym uznaniu ich

opinii za niepełne i niejasne i tym samym skutkowało niezasadnym odrzuceniem

całości tych opinii, w sytuacji, gdy Sąd powinien zasięgnąć opinii uzupełniających

tych biegłych w zakresach przez siebie zakwestionowanych - to jest z

wykorzystaniem całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie i wyjaśnień

oskarżonych oraz z uwzględnieniem przepisów normujących zasady udzielania

zamówień publicznych w Wojsku Polskim ( w tym wewnętrznej instrukcji

Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […]) lub ewentualnie powołać innych biegłych;

3. obrazę przepisu prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść

orzeczenia, to jest przepisu art. 410 k.p.k., poprzez oparcie wyroku na

nieujawnionym w toku rozprawy głównej materiale w postaci rozmów telefonicznych

przewodniczącego składu orzekającego z osobą podającą się za L. S., z których to

10

rozmów miało wynikać, iż świadek ten składał zeznania mając obietnicę

Prokuratury o przyznaniu statusu świadka koronnego i innych udogodnień, co

mogło być jedną z przyczyn uznaniem zeznań tego świadka złożonych w toku

postępowania przygotowawczego za niewiarygodne;

4. obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść orzeczenia, to

jest przepisu art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. oraz art. 391 § 1 k.p.k.,

poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodów zmierzających do ustalenia

miejsca przebywania świadka L. S. w postaci ustalenia danych teleadresowych i

miejsca nawiązania połączenia telefonicznego z przewodniczącym składu

orzekającego, co skutkowało ujawnieniem bez odczytania zeznań tego świadka i w

efekcie odmową przyznania tym zeznaniom waloru wiarygodności w związku z

nieprzesłuchaniem świadka w sposób bezpośredni;

5. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający

wpływ na jego treść, poprzez dowolną ocenę ujawnionych dowodów i niewłaściwe

wnioskowanie o faktach, co doprowadziło do wadliwego i niesłusznego uznania, że:

- zeznania świadka L. S. nie są wiarygodne z uwagi na wyolbrzymianie roli płk. rez.

B. K. i brak wskazania konkretnych działań wyżej wymienionego oskarżonego

pomagających w wygraniu przetargów, ogólność tych zeznań oraz występujące w

nich rzekomo rozbieżności, niedopowiedzenia i sprzeczności, a także możliwość

składania tych zeznań z zemsty za brak zleceń ze strony Rejonowego Zarządu

Infrastruktury w […], podczas gdy zeznania te należało uznać za wiarygodne;

- wiarygodne są wyjaśnienia płk. rez. B. K., w których w toku postępowania

sądowego zaprzecza on popełnieniu przez siebie zarzuconych mu przestępstw i to

pomimo przyznania się wyżej wymienionego w toku postępowania

przygotowawczego (k.42-85-4292) wprost do popełnienia czynów polegających na

zmowie przetargowej dotyczącej zamówienia na uprzątnięcie gruzu betonowego w

kompleksie […] i wyrównanie dróg poligonowych w […] (zarzut z pkt nr 4 wobec

wymienionego oskarżonego) oraz zmowie przetargowej dotyczącej remontu połaci

dachowej budynku nr […] (zarzut z pkt nr 6 wobec wymienionego oskarżonego), a

także potwierdzenia przez oskarżonego, iż stworzono i dorobiono fikcyjną

dokumentację do trzeciego etapu zadania rozbiórki i rekultywacji terenów w

11

kompleksie […] (zarzut z pkt nr 3 wobec wymienionego oskarżonego) w sytuacji,

kiedy brak było podstaw do takiego wnioskowania;

- wiarygodne są wyjaśnienia ppłk. rez. J. H., w których w toku postępowania

sądowego zaprzecza on popełnieniu przez siebie zarzuconych mu przestępstw i to

pomimo przyznania się wyżej wymienionego w toku postępowania

przygotowawczego (k. 4225-4227) wprost do popełnienia czynów polegających na

zmowie przetargowej dotyczącej zamówienia na naprawę drogi dojazdowej do

kotłowni nr […] (zarzut z pkt nr 2 wobec wymienionego oskarżonego) w sytuacji,

kiedy brak jest podstaw do takiego wnioskowania;

- przesunięcie terminu wykonania umowy nr […] z dnia 28 sierpnia 2006 r. na

wykonanie remontu węzła cieplnego w budynku przedszkola […], wynikające z

aneksu nr 1 z dnia 23 października 2006 podpisanego przez płk. rez. B. K. (zarzut z

pkt nr 8 wobec wymienionego oskarżonego) było uzasadnione obiektywną

przeszkoda nie powstałą z winy wykonawczy i której nie mógł on przewidzieć, w

postaci problemów ze sprowadzeniem części przewidzianej do zamontowania w

trakcie modernizacji węzła w sytuacji, kiedy brak było podstaw do takiego

wnioskowania;

6. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający

wpływ na jego treść, poprzez poczynienie ustaleń w oderwaniu od ujawnionych

dowodów i niewłaściwe wnioskowanie o faktach, co doprowadziło do wadliwego i

niesłusznego uznania, że:

- zeznania świadka L. S. są jedynym dowodem mającym wskazywać na udział płk.

rez. B. K. i ppłk. rez. J. H. w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu

m.in. „wyprowadzanie” pieniędzy z Rejonowego Zarządu Infrastruktury w

[…] ,udzielanie informacji o przedmiocie przygotowywanych przetargów i tworzenie

fałszywych dokumentów służących zalegalizowaniu działań (zarzuty z pkt 1 wobec

wymienionych oskarżonych) pomimo tego, że w sprawie przeprowadzono dowód z

zeznań świadka T. M. (k.12255) – Zastępcy Głównego Księgowego Rejonowego

Zarządu Infrastruktury w […], z których wynikało, że płk rez. B. K. podjął decyzję o

wypłacie środków za wykonanie zadań pomimo braku protokołów odbiorów robót,

zaś ppłk. rez. J. H. zatwierdził wypłatę tych środków, a także zeznania świadka A. P.

– kierownika kontraktu firmy S. S.A. (k.13572-13573), z których wynikało, iż L. S. w

12

rozmowach powoływał się na informacje uzyskiwane m.in. od B. K. i były to

informacje istotne oraz bardzo potrzebne do wykonania dobrej wyceny oferty oraz

w dużym stopniu pomocne w dobrym przygotowaniu konkurencyjnej oferty;

- zeznania świadka L. S. są jedynym dowodem na zaistnienie zmowy przetargowej

polegającej na udostępnieniu wyżej wymienionemu przez płk. rez. B. K. informacji o

planowanych przetargach na remonty dachów budynków nr […] (zarzut z pkt 5

wobec wymienionego oskarżonego) pomimo tego, że oskarżony B. K. w swoich

wyjaśnieniach nie neguje faktu spotkania z L. S., podczas którego odczytano mu

informacje o mających się odbyć przetargach –planowanych zadaniach z rocznego

planu konserwacji i remontów;

- udostępnienie L. S. na spotkaniu z udziałem płk. rez. B. K. informacji o

planowanych przetargach na remonty dachów budynków nr 1,4,13 i 20 w S. (zarzut

z pkt 5 wobec wymienionego oskarżonego) nie było przejawem zmowy

przetargowej, albowiem informacje te były jawne i dostępne dla każdego oferenta,

który by się o nie zwrócił, pomimo przeprowadzenia w sprawie dowodu z zeznań

świadka ppłk. K. Ś. z Rejonowego Zarządu Infrastruktury w […] (k.29 519), z

których wynikało, iż nie przeprowadzono rozmów z wykonawcami o przetargach i

generalnie odsyłano ich zawsze do informacji na tablicy ogłoszeń a zainteresowani

mogli kupić lub uzyskać Specyfikacje Istotnych Warunków Zamówienia;

- podpisanie przez płk. rez. B. K., bez protokołów konieczności, aneksów nr 1 i 2 do

umowy nr […] z dnia 20 kwietnia 2007 r. wydłużających termin wykonania prac z

dwóch do czterech miesięcy (do 20 sierpnia 2007 r.), aczkolwiek sprzeczne z

przepisami normującymi zasady udzielania zamówień publicznych (zarzut z pkt 10

wobec wymienionego oskarżonego), było uzasadnione warunkami pogodowymi

(opady deszczu) uniemożliwiającymi prowadzenie prac na zawilgoconym dachu,

podczas gdy danych meteorologicznych (k.28 546 -29 550) włączonych przez Sąd

w poczet materiału dowodowego jasno wynika, iż w maju 2007 roku było 15 dni bez

opadów i 8 dni ze śladem opadów, pomimo czego Sąd nie odniósł się do

możliwości wykonania prac w terminie umownym w dniach bez opadów lub ze

śladem opadów w sytuacji, gdy termin wykonania prac został wyraźnie wskazany

już w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia i ofertach na 8 tygodni, a Sąd w

uzasadnieniu wyroku jednoznacznie wskazał, że w polskich warunkach

13

klimatycznych można było przewidzieć występowanie opadów deszczu i ich wpływ

na prace wykonywane na zewnątrz budynku;

- podpisanie przez płk. rez. B. K. aneksu nr 4 do umowy […] z dnia 2 sierpnia 2004

r. na wykonanie modernizacji kuchni - stołówki nr […] przedłużającego termin

wykonania tej umowy (zarzut z pkt 11 wobec wymienionego oskarżonego) było

uzasadnione sporządzeniem protokołu konieczności na roboty dodatkowe do tego

zadania i podpisaniem odrębnej umowy na te roboty pomimo tego, że termin

zakończenia prac dodatkowych był późniejszy niż (nawet przedłużony) termin

wykonania robót podstawowych, co podważa wersję o niezbędności robót

dodatkowych dla zakończenia robót podstawowych i do czego Sąd w uzasadnieniu

wyroku w żaden sposób się nie odniósł;

- zeznania świadka L. S. są jedynym dowodem zaistnienia zmowy przetargowej

pomiędzy tym świadkiem a ppłk. rez. J. H., dotyczącej zamówienia na wykonanie

naprawy drogi dojazdowej do kotłowni nr […] (zarzut z pkt. 2 wobec tego

oskarżonego) pomimo tego, że w sprawie przeprowadzono dowód z zeznań

świadka E. G. (k.13650), z których wynikało, iż został on poproszony do gabinetu

ppłk. rez. J. H. (u którego był już L. S.) i poinformowany o środkach w kwocie 7 500

zł pozostałych do zagospodarowania do końca 2000 r. oraz zapytany o możliwość

wydatkowania tych środków a także poproszony o przygotowanie dokumentacji na

naprawę drogi dojazdowej do kotłowni nr […], a przy tym odniósł wrażenie, że

wymieniony oskarżony wraz z L. S. ustalili na co pieniądze te wydać, zaś on był im

potrzebny do sporządzenia dokumentacji związanej z wydatkowaniem” – wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania.

Obrońcy oskarżonych złożyli pisemne odpowiedzi na apelację, wnosząc o

utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.

Sąd Najwyższy uznając apelację za nieuzasadnioną zważył, co następuje.

Co do obrazy przepisów postępowania karnego.

1. Art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. oraz art. 391 § 1 k.p.k. – dotyczy

nieprzesłuchania przez Sąd świadka L. S.

Autor apelacji czyni Sądowi zarzut, że „zaniechał przeprowadzenia dowodów

zmierzających do ustalenia miejsca przebywania świadka, a to z kolei „skutkowało

14

ujawnieniem bez odczytania zeznań tego świadka i w efekcie odmową przyznania

tym zeznaniom waloru wiarygodności”.

Twierdzenie pierwsze nie jest trafne.

Otóż, jak wynika z akt sprawy Wojskowy Sąd Okręgowy w P. podjął na

szeroką skalę poszukiwania świadka L. S. Po bezskutecznej, dwukrotnej próbie

doręczenia mu wezwania na rozprawę za pomocą poczty, czynność tę zlecił

Żandarmerii Wojskowej. W jej wyniku ustalono, że świadek od dłuższego czasu nie

przebywa w miejscu zameldowania. Jego córka przestała chodzić do szkoły,

zabierając z niej wszystkie dokumenty.

Należy dodać, że próby wezwania L. S. podejmował równolegle także Sąd

Rejonowy w [...], gdzie przeciwko wymienionemu również toczyło się postępowanie

karne. W oparciu o wywiad policyjny ustalono, że L. S. „nie przebywa w miejscu

zamieszkania i prawdopodobnie wyjechał do Kanady” (k. 29680).

Zwracano się też o informacje dotyczące św. S. do Ambasady i Konsulatu

Generalnego w Kanadzie, jednak żadnych konkretów nie uzyskano.

Ustalono również, w wyniku zapytania skierowanego do Centrum Personalizacji

MSW i A, że L. S. w dniu 14 grudnia 2009 r. wymeldował się z miejsca stałego

zamieszkania i nie dopełnił obowiązku meldunkowego w innym miejscu (k. 29882 ).

W świetle tych faktów Wojskowy Sąd Okręgowy w P. miał pełne podstawy

postąpienia w myśl art. 391 § 1 k.p.k. i uznawszy, że świadkowi S. nie można było

doręczyć wezwania na rozprawę, odstąpić od przeprowadzenia tego dowodu

bezpośrednio. Na zgodny wniosek stron (podkreślenie SN) Sąd uznał zeznania

świadka z postępowania przygotowawczego przeprowadzonego w rozpoznawanej

sprawie za ujawnione.

W ocenie Sądu Najwyższego nie doszło do obrazy wskazanych w apelacji

przepisów.

2. Art. 410 k.p.k. – dotyczy „oparcia wyroku na nieujawnionym w toku rozprawy

głównej materiale w postaci rozmów przewodniczącego składu orzekającego z

osobą podającą się za L. S”.

Aczkolwiek może budzić zdziwienie fakt, że przewodniczący rozprawy

porozumiewał się elektronicznie i telefonicznie ze świadkiem, ale całkowicie

15

dowolne jest stwierdzenie zamieszczone w apelacji, że owe rozmowy miały wpływ

na treść orzeczenia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyłącznym celem tych

rozmów (podejmowanych z inicjatywy L. S.) była chęć skłonienia świadka do

stawiennictwa w Sądzie i złożenie przez niego zeznań. W wyroku przytoczono

twierdzenie L. S., że nie chce on stawić się na przesłuchanie, gdyż prokurator

prowadzący postępowanie przygotowawcze okazał się nielojalny, bowiem nie

dotrzymał obietnicy, że w zamian za współpracę w śledztwie będzie „miał rozliczne

udogodnienia w dalszym życiu” (chodziło o uzyskanie statusu świadka koronnego –

dop. SN ), ale okoliczność ta nie została uznana za prawdziwą i nie powołano jej

jako dowodu mającego jakikolwiek wpływ na treść zapadłego orzeczenia.

3. Art. 201 k.p.k. – dotyczy niezasięgnięcia opinii uzupełniających lub

zaniechania powołania innych biegłych.

Zarzut odnosi się do dwóch biegłych, P. F. i M. C. - specjalistów od

zamówień publicznych.

Przed szczegółowym odniesieniem się do zarzutów apelacji, niezbędne jest

zwrócenie uwagi na następujące okoliczności sprawy.

Postępowanie karne w rozpoznawanej sprawie rozpoczęło się na skutek

złożenia w dniu 27 lipca 2007 r. w Wojskowej Prokuraturze Okręgowej w P.

zawiadomienia o popełnieniu w ramach zorganizowanej grupy, w latach 1999 –

2005 szeregu przestępstw przez żołnierzy zawodowych Rejonowego Zarządu

Infrastruktury w […] w porozumieniu z właścicielami firm zewnętrznych.

Zawiadamiającym był L. S., właściciel firmy, która przez lata była głównym

dostawcą różnego rodzaju artykułów i usług dla wymienionej instytucji wojskowej. L.

S., jak już wspomniano wcześniej nigdy nie stanął przed sądem, bowiem nie udało

się mu dostarczyć wezwania na rozprawę.

Opinie wymienionych biegłych złożone w śledztwie były niekorzystne dla

oskarżonych i zasadniczo różniły się od tych, które zaprezentowali przed Sądem.

Powody ich zmiany wyjaśnili, po wezwaniu ich na rozprawę, na której zeznali m.in.,

co następuje.

P. F. (k 29627 i dalsze) „Opinię (w postępowaniu przygotowawczym – uwaga

SN ) sporządziłem w oparciu o przedstawione mi dokumenty w postaci

16

dokumentacji źródłowej do przeprowadzanych postępowań o zamówienia

publicznych, jak również protokoły z przesłuchania świadka (L. S. – dop. SN). „…

nie przedstawiono mi faktury, a zatem sformułowanie w opinii jest jedynie pewną

tezą wynikającą z protokołu przesłuchania świadka”. I dalej „… ustalenia w opinii w

tym zakresie były czynione przy założeniu, że dane zeznania uznaje się za

wiarygodne”.

Biegły przesłuchiwany przez Sąd, wielokrotnie pytany o szczegóły dotyczące

przebiegu przetargów odpowiadał, że „Niniejsze stwierdzenie wynika z zeznań

świadka S. W szczególności finansowe, które potwierdzałyby ten fakt”.

Z kolei biegły M. C. (k 29645 i dalsze), odnosząc się do swojej ekspertyzy z

postępowania przygotowawczego zeznawał.

W swojej opinii „opierałem się na zeznaniach świadka S. i w celu

wnioskowania nie wykorzystywałem żadnych innych dokumentów” (dotyczy

sfingowanych przetargów). W innej kwestii „wnioski te zostały sformułowane na

podstawie przesłuchaniu św. S. i dalej „… jeżeli w opinii jest zawarte stwierdzenie,

że na daną okoliczność wskazuje świadek S., a nie są podane inne dowody, to

znaczy, że dany fragment opinii opiera się w zakresie zgromadzonego materiału

dowodowego tylko na zeznaniach świadka S”.

To, że biegłemu w postępowaniu przygotowawczym nie udostępniono całej

dokumentacji, potwierdził prokurator biorący udział w rozprawie przed Sądem

pierwszej instancji, stwierdzając „dokumentacją z tej teczki na roboty dodatkowe

zajmowali się analitycy z CBA – Zarząd Postępowań Kontrolnych, a nie biegły C.

Stwierdzenie to biegły potwierdził mówiąc, że „ okazanej mu (na rozprawie)

dokumentacji nie widział i w swojej opinii do niej się nie odnosił”.

Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wielokrotnie przesłuchiwał wymienionych

biegłych, konfrontując ich opinie pisemne z tymi, które złożyli na rozprawie. Czynił

tak w obecności stron, które czynnie, poprzez zadawanie pytań, w nich

uczestniczyli.

W świetle tych faktów zarzut apelacji, że doszło do naruszenia art.201 k.p.k.

przez niewyjaśnienie sprzeczności w opiniach jest nietrafny. Zauważyć tylko należy,

że w razie zaistnienia sytuacji, o której mowa w art. 201 k.p.k., o tym jak na nią

17

należy zareagować decyduje sąd, co uczynił wzywając biegłych na rozprawę. Sąd

nie był zatem zobligowany do powoływania innych biegłych.

W wyniku przesłuchania na rozprawie Sąd obie opinie z postępowania

przygotowawczego uznał za nietrafne, po stwierdzeniu, że były nieobiektywne, co

biegli przyznali przed Sądem, a czego ilustracją są powołane wcześniej ich

wypowiedzi, niepełne (na rozprawie udostępniono im dokumenty, których wcześniej

nie znali) oraz wykraczające poza ich kompetencje (ocena prawna zachowań

oskarżonych). Uznał natomiast za przekonujące to, co biegli wyjawili na rozprawie i

w oparciu o te wypowiedzi samodzielnie dokonał oceny dowodów. Postępowanie

Sądu pierwszej instancji, w opinii Sądu Najwyższego było prawidłowe, a konkluzja

wysnuta z tej oceny trafna, przekonująco i wszechstronnie uzasadniona. Szersze

wywody na ten temat w dalszej części wyroku.

Należy zwrócić uwagę, że w apelacji nie kwestionowano innych opinii

wydanych w sprawie, które Wojskowy Sąd Okręgowy w P. wziął pod uwagę przy

wyrokowaniu.

Zdaniem Sądu Najwyższego należy na marginesie zauważyć, że w

postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2008 r., sygn. akt Pn. Śl. II WPZ …/07

powołującym biegłych większość pytań dotyczyła naruszeń prawa i winy

uczestników postępowania przetargowego, a więc dziedzin zastrzeżonych dla sądu.

Co do obrazy przepisów prawa karnego materialnego – ustalenia faktyczne.

Nie ma potrzeby odnoszenia się szczegółowo i z osobna do każdego z

zarzucanych oskarżonym czynów, jak uczynił to Sąd w zaskarżonym wyroku, a

należy wyodrębnić zagadnienia węzłowe i zbiorczo je omówić w sposób obejmujący

wszystkie wątki sprawy.

W ocenie Sądu Najwyższego wydzielić można cztery takie wątki: kwestia

istnienia, lub nie zorganizowanej grupy przestępczej (czyny zarzucane obu

oskarżonym), złamania, lub nie zasad zachowania uczciwej konkurencji i równego

traktowania w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego,

skonkretyzowane w czynach 2 – 8 zarzucanych B. K. , złamanie lub nie zakazu

zmian w umowie zawartej z wykonawcą ( czyny 9 – 11 zarzucane B. K. oraz czyny

zarzucane J. H.

18

Przed odniesieniem się do wymienionych kwestii niezbędne będzie

przypomnienie pewnych faktów.

Podstawą oskarżenia były zeznania L. S. i opinie biegłych M. C. i P. F.

wydane w postępowaniu przygotowawczym.

Co do opinii Sąd Najwyższy wyraził już swój pogląd całkowicie akceptując w

tym względzie wywody i wnioski Wojskowego Sądu Okręgowego w P.

Podziela również dokonaną przez ten Sąd ocenę zeznań zarówno świadka L.

S., jak i innych dowodów w sprawie.

Niejako tytułem wstępu do rozważań nad zasadnością apelacji, należy

zauważyć, że Sąd w zaskarżonym wyroku bardzo obszernie uzasadnił swoje

stanowisko (na 38 stronach), nie pomijając żadnego wątku sprawy (nie ma też

takiego zarzutu), a jego wywód obejmuje z osobna każdy z zarzutów przedstawiony

oskarżonym.

Badaniu w toku instancji będzie zatem podlegać to, czy Wojskowy Sąd

Okręgowy w P. swoje przekonanie ukształtował na podstawie wszystkich

przeprowadzonych dowodów, uwzględniając zasady prawidłowego rozumowania i

zasadność argumentacji.

W takim też aspekcie Sąd Najwyższy będzie odnosił się do zarzutów apelacji,

w świetle wywodów Sądu pierwszej instancji, uwzględniając przy tym zasadę

przynależną każdemu organowi postępowania, a mianowicie swobodnej oceny

dowodów ( art. 7 k.p.k. ) oraz reguły in dubio pro reo (art. 5 § 2 k.p.k.), która odnosi

się przede wszystkim do zagadnień faktycznych.

I tak, Wojskowy Sąd Okręgowy w P. trafnie wywodzi, że nie przedstawiono

żadnego przekonującego dowodu, że oskarżeni działali w zorganizowanej grupie i

tym samym wyczerpali przesłanki właściwe tej formie popełniania przestępstw.

Oskarżenie opierało się o relacje świadka L. S., który składając zeznania w

Wojskowej Prokuraturze Okręgowej w P. użył takiego pojęcia nie wyjawiając ponad

to żadnych szczegółów. Sąd uznał te i inne zeznania tego świadka za

nieprzekonywające (szczegóły rozważań k. 38 – 41).

Obszernym wywodom Sądu apelacja przeciwstawia zeznania dwóch

świadków (T.M. i A. P.), z których wynika jedynie to, że „B. K. podjął decyzję o

19

wypłacie środków za wykonanie zadań (nie napisano jakich), zaś J. H. zatwierdził

wypłatę tych środków”.

Łamanie zasad zachowania uczciwej konkurencji miało polegać na

przyjmowaniu korzyści majątkowych, fałszowaniu dokumentów, zakłócaniu

przetargów, ujawnianiu okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umów i

przekraczaniu uprawnień.

Jak już wspomniano na wstępie odnosząc się do tych zarzutów Wojskowy

Sąd Okręgowy w P. w bardzo obszernym wywodzie (k. 38 – 73) wykazał, że były

one nietrafne, bowiem opierały się na dwóch podstawach, głównie zeznaniach L. S.

oraz w pewnym stopniu na opiniach biegłych, które to dowody Sąd zdyskwalifikował.

Autor apelacji, na kilku zaledwie stronach, wywody te podważa, przy czym

nie odnosi się do wszystkich aspektów sprawy i – dosyć przypadkowo – omawia

tylko niektóre czyny zarzucane oskarżonym, na dodatek posługując się w swoich

wywodach ogólnikami. Przykładem może być następujący fragment uzasadnienia

(s.26) „… zeznania L. S. znajdowały potwierdzenie w innym materiale dowodowym,

w szczególności zeznaniach innych świadków…” Wbrew zapowiedzi autor apelacji

nie wskazał żadnych konkretów. Ten sposób argumentacji nie może być

przeciwwagą do rozważań Sądu, a jedynie nieudolną polemiką ze stanowiskiem

Sądu pierwszej instancji.

Zasadniczym motywem wywodów zawartych w apelacji jest „obrona”

wiarygodności zeznań świadka L. S., pomimo przyznania, że nie są one spójne,

konsekwentne, a w wielu aspektach są wręcz nieprawdziwe. Dlatego też domagano

się w apelacji (również przed Sądem Najwyższym, wnioskując o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania) ustalenia

miejsca pobytu tego świadka i przesłuchania go przez Sąd po to, by móc te

wątpliwości wyjaśnić. Ponieważ niemożliwe było ustalenie miejsca pobytu świadka i

tym samym przesłuchanie go na rozprawie, płk. rez. B. K. nie przyznawał się do

przedstawionych mu zarzutów, a ponadto nie było innych, jednoznacznych

dowodów winy oskarżonego, Wojskowy Sąd Okręgowy w P. postąpił zgodnie z

regułą wyrażoną w art. 5 § 2 k.p.k., co należy w pełni zaaprobować.

Odnosząc się do zarzutów zmian w umowach zawieranych przez

oskarżonego B. K. z firmami zewnętrznymi, to wywody zawarte w zaskarżonym

20

wyroku (s. 61 – 70) Sąd Najwyższy aprobuje. Zmiany tych umów w formie aneksów

spowodowane były okolicznościami, których wcześniej, w chwili zawierania umów,

nie można było przewidzieć np. złymi warunkami atmosferycznymi, czy potrzebą

wykonania dodatkowych prac. Wojskowy Sąd Okręgowy w P., chociaż przyznaje,

że nie zawsze przestrzegano ustawy – Prawo zamówień publicznych, to jednak nie

miało to charakteru przestępczego, bowiem nie udało się wykazać, że sprawca,

któremu przedstawiono trzy zarzuty popełnienia przestępstwa określonego w art.

231 § 2 k.p.k., działał na szkodę interesu publicznego, a zamawiający poniósł

stratę.

Przy okazji oceny tego wątku sprawy należy zwrócić uwagę na następującą

kwestię.

Zarzucane oskarżonemu czyny (9 – 11) miały mieć miejsce w latach 2005 i

2007, a więc wówczas, gdy zgodnie z ustawą – Prawo zamówień publicznych,

można było dokonać zmian postanowień zawartej umowy m. in. wówczas, gdy

wprowadzenie ich było konieczne i wynikało z okoliczności, których nie można było

przewidzieć w chwili zawierania umowy. Dopiero nowela do tej ustawy z dnia 4

września 2008 r. zasadniczo zmieniła możliwości wprowadzenia zmian w umowie i

gdyby obowiązywała ona w czasie, gdy działał oskarżony, dokonanie takich zmian

byłoby rzeczywiście niemożliwe.

W apelacji odnosząc się do tego aspektu sprawy inaczej interpretuje się

zebrane w sprawie dowody, twierdząc, że pomimo złej pogody prace mogły być

kontynuowane, a modernizacja kuchni i stołówki nie wymagały dodatkowych prac.

W ocenie Sądu Najwyższego, wywód Sądu pierwszej instancji na ten temat jest nie

tylko o wiele szerszy, ale również bardziej przekonujący i dlatego powinien

pozostać pod ochroną art. 7 k.p.k.

Uniewinniając ppłk. rez. L. H. Wojskowy Sąd Okręgowy w P. powołał się na

regułę, że „nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść

oskarżonego”.

Wątpliwości zrodziły się z tego, że jeżeli chodzi o czyn drugi –

nieprawidłowości przy budowie drogi – to zarzut został „sformułowany wyłącznie o

zeznania świadka L. S., które Sąd uznaje za kompletnie niewiarygodne, gdyż nie

21

znajdują one choćby częściowego potwierdzenia w innych zgromadzonych w

sprawie dowodach”.

Drugą przesłanką, na którą powoływało się oskarżenie, to przyznanie się

ppłk. rez. J. H. do popełnienia tego przestępstwa.

Wojskowy Sąd Okręgowy w P. szczegółowo zajął się oceną faktyczną tego

czynu. Przede wszystkim uznał za przekonujące wyjaśnienia oskarżonego, że jego

przyznanie się do czynu (tylko przy pierwszym przesłuchaniu – uwaga SN) było

wynikiem nieporozumienia.

Autor apelacji, kwestionując to ustalenie wyraża pogląd, powołując się na

doświadczenie zawodowe, iż bardziej przekonujące są wyjaśnienia składane „na

gorąco”, kiedy to podejrzani spontanicznie przyznają się do przedstawionych im

zarzutów „a później po przemyśleniu próbują w jakiś sposób odwołać to przyznanie

się”.

Wyrażony pogląd jest bardzo ogólny, teoretyczny oraz dowolny i z tych

względów nie może być brany pod uwagę.

Sąd wskazał też, że poza zeznaniami L. S., którym oskarżony

konsekwentnie zaprzeczał, w sprawie nie było innych przekonujących dowodów

(miały być nimi zeznania dwóch świadków omówionych w wyroku).

Sąd zwraca też uwagę, że prace zostały wykonane i odebrane przez

wykonawcę.

Argumentów wskazujących, że przedstawienie ppłk. rez. J. H. zarzutu

popełnienia przestępstwa opisanego w pkt. 2 było nie tylko gołosłowne, ale wręcz

niezrozumiałe wskazuje, nie bez racji, obrońca tego oskarżonego. Z zarzutu

wynikać ma, że oskarżony „przygotował sfałszowaną dokumentację przetargową”,

tymczasem żadnego przetargu nie ogłaszano. Zgodnie z obowiązującą wówczas

Ustawą o zamówieniach publicznych, nie było takiego obowiązku z uwagi na

niewielką wartość inwestycji (7597,57 zł). Wykonanie prac odbyło się w oparciu o

umowę nr […] z dnia 6 listopada 2000 r.

Uniewinniając oskarżonego od zarzutu popełnienia czynu opisanego w pkt. 3

Wojskowy Sąd Okręgowy w P. ustalił, że w sprawie występują dwa przeciwstawne

dowody, zeznania św. L. S. (niekonsekwentne) i wyjaśnienia osk. J. H. Relacji tych

nie można zweryfikować żadnym innym dowodem. Nie ma bowiem świadków

22

rozmowy o wykonanie przez L. S. usługi, nie ma też dowodów materialnych w

postaci dokumentów, że wykonane prace zostały opłacone, lub nieopłacone. W tej

sytuacji Sąd postąpił zgodnie w art. 5 § 2 k.p.k.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem autor apelacji twierdzi, że należało

dać wiarę zeznaniom L. S.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, orzeczono jak na wstępie.