V KK 417/13

Sygn. akt V KK 417/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)

SSN Jarosław Matras (sprawozdawca)

SSN Dariusz Świecki

Protokolant Anna Kowal

w sprawie P. K.

w przedmiocie wyroku łącznego

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 11 marca 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego

od wyroku Sądu Rejonowego w N.

z dnia 20 lutego 2012 r.

I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i na podstawie art. 537 § 2

k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. postępowanie w przedmiocie

wyroku łącznego obejmującego skazania opisane w pkt I do V w

części wstępnej wyroku umarza, zaś wydatkami postępowania

karnego w tym przedmiocie obciąża Skarb Państwa;

II. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem łącznym z dnia 20 lutego 2012 r., Sąd Rejonowy w N., po

rozpoznaniu wniosku P. K. z dnia 5 maja 2011 r., skazanego prawomocnymi

wyrokami:

I. Sądu Rejonowego z dnia 9 lutego 2009 r., sygn. akt II K 587/08, za czyn z

art. 279 § 1 k.k. i inne popełniony w nocy z 15/16 listopada 2008 r. na karę 6

miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania

na okres 3 lat próby. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 17 grudnia

2010 r., sygn. akt II Ko 1955/10 zarządzono wykonanie orzeczonej kary

pozbawienia wolności;

II. Sądu Rejonowego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II K 19/09, za czyn z

art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k.

popełniony od czerwca 2006 r. do marca 2007 r. na karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres

4 lat próby. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 17 grudnia 2010 r.,

sygn. akt II Ko 1956/10 zarządzono wykonanie orzeczonej kary pozbawienia

wolności;

III. Sądu Rejonowego z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt II K 160/08, za czyny z

art. 158 § 1 k.k. popełnione w nocy 3 czerwca 2006 r. na karę 8 miesięcy

pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres

3 lat próby. Postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 17 grudnia 2010 r.,

sygn. akt II Ko 1957/10 zarządzono wykonanie orzeczonej kary pozbawienia

wolności;

IV. Sądu Rejonowego z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II K 2490/10, za

czyn z art. 279 § 1 k.k. popełniony 27 września 2010 r. na karę 1 roku (w

wyroku łącznym mylnie wskazano 2 lata) pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby;

V. Sądu Rejonowego z dnia 9 maja 2011 r., sygn. akt II K 1633/10, za czyn z

art. 279 § 1 k.k. i inne popełniony 29 maja 2010 r. na karę 1 roku i 4

miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania

na okres 5 lat próby;

- orzekł w ten sposób, że:

1. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wyroki opisane w pkt I,

3

II i III części wstępnej wyroku, Sądu Rejonowego sygn. akt II K 587/08, II

K 19/09 i II K 160/08 i wymierzył skazanemu P. K. karę łączną 1 roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności;

2. orzekł, że w pozostałym zakresie opisane w pkt 1 i połączone wyroki

podlegają odrębnemu wykonaniu;

3. na podstawie art. 577 k.p.k. zaliczył skazanemu na poczet orzeczonej

kary łącznej opisanej w pkt I okresy odbytych kar w sprawach: Sądu

Rejonowego sygn. akt II K 587/08 od dnia 17 listopada 2008 r. do dnia 12

grudnia 2008 r. i od dnia 28 lutego 2011 r. do dnia 3 sierpnia 2011 r., w

sprawie sygn. akt II K 19/09 od dnia 3 sierpnia 2011 r. do dnia 3 lutego

2012 r. oraz w sprawie sygn. akt II K 160/08 od dnia 3 lutego 2012 r. do

dnia 20 lutego 2012 r. i nadal;

4. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wyroki opisane w pkt IV

i V części wstępnej wyroku, Sądu Rejonowego sygn. akt II K 2490/10

oraz Sądu Rejonowego sygn. akt II K 1633/10 i wymierzył skazanemu

P.K. karę łączną 2 lat pozbawienia wolności;

5. na podstawie art. 89 § 1 k.k. i art. 90 § 1 k.k. warunkowo zawiesił

wykonanie orzeczonej wobec P. K. w pkt 4 kary łącznej na okres 5 lat

próby i oddał skazanego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego;

6. orzekł, że w pozostałym zakresie opisane w pkt 4 połączone wyroki

podlegają odrębnemu wykonaniu;

7. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego P. K. od kosztów

postępowania na rzecz Skarbu Państwa (k. 76).

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w

dniu 3 marca 2012 r. (k. 79).

Wcześniej Sąd Rejonowy w N., wyrokiem z dnia 19 grudnia 2011 r., sygn. akt II

K 1197/11, który stał się prawomocny w dniu 27 grudnia 2011 r., po

rozpoznaniu wniosku P. K. z dnia 31 sierpnia 2011 r. i wskazaniu w części

wstępnej wyroku, iż został on skazany prawomocnymi wyrokami tożsamymi z

tymi, co do których orzekano w postępowaniu w przedmiocie wyroku łącznego

w sprawie II K 1639/11 Sądu Rejonowego w N. orzekł, w sposób następujący:

1. na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wyroki opisane w pkt I -

4

III Sądu Rejonowego sygn. akt II K 587/08, II K 19/09, II K 160/08 i wymierzył

skazanemu karę łączną 1 roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności,

2. orzekł, że w pozostałym zakresie połączone wyroki podlegają odrębnemu

wykonaniu,

3. na podstawie art. 572 k.p.k. i art. 414 § 1 k.p.k. postępowanie odnośnie

wydania wyroku łącznego co do wyroku opisanego w pkt IV i V części wstępnej

wyroku, Sądu Rejonowego, sygn. akt II K 2490/10 i sygn. akt II K 1633/10,

umorzył wobec braku warunków do wydania wyroku łącznego,

4. na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej kary łącznej

pozbawienia wolności zaliczył skazanemu okres odbytej przez skazanego kary

w sprawie II K 587/08, II K 19/09.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 20

lutego 2012 r., sygn. akt II K 1639/11, na korzyść skazanego wniósł Prokurator

Generalny. Zarzucając wyrokowi:

- rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa

karnego procesowego, to jest art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające na wydaniu

wyroku łącznego obejmującego skazania P. K. wyrokami Sądu Rejonowego o

sygn. akt II K 587/08, II K 19/09, II K 160/08 i II K 1633/10 oraz Sądu

Rejonowego o sygn. II K 2490/10, które to skazania zostały już wcześniej objęte

prawomocnym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego z dnia 19 grudnia 2011 r.,

sygn. akt II K 1197/11, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą

określoną w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k., - wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

łącznego Sądu Rejonowego w N. i umorzenie postępowania w oparciu o przepis

art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, co zważywszy na jej kierunek skutkuje

uwzględnieniem jej w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Nie budzi najmniejszych

wątpliwości, że w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego w

sprawie II K 1197/11 Sądu Rejonowego w N. prawomocnie rozstrzygnięto w

sposób stanowczy co do dwóch układów skazań. Pierwszy obejmował skazania

w sprawach II K 587/08, II K 19/09 i II K 160/08 Sądu Rejonowego w N., zaś

drugi dotyczył skazań ujętych w wyrokach w sprawach II K 2490/10 Sądu

5

Rejonowego w G. i II K 1633/10 Sądu Rejonowego w N. Tożsamy układ skazań

był przedmiotem rozważań oraz rozstrzygnięcia w zaskarżonym kasacją wyroku

łącznym, zaś jedyną różnicą było to, iż w zakresie skazań określonych

wyrokami II K 2490/10 oraz II K 1633/10 to kary pozbawienia wolności nimi

orzeczone zostały połączone i warunkowo zawieszone (pkt 4 i 5 wyroku II K

1639/11), zaś w wydanym wcześniej prawomocnym wyroku łącznym II K

1197/11 postępowanie co do kary łącznej zostało prawomocnie umorzone

wobec braku warunków (pkt 3 wyroku). Przypomnieć należy, że w sytuacji, gdy

wykonanie obu orzeczonych kar pozbawienia wolności w sprawach II K 2490/11

i II K 1633/10 zostało warunkowo zawieszone, to zgodnie z dominującą linią

orzeczniczą Sądu Najwyższego – oczywiście przy spełnieniu warunku z art. 85

k.k. (co w przypadku tych skazań miało miejsce) – nie było możliwe orzeczenie

innej kary niż kara pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem

wykonania (por. np. uchwała SN z dnia 25 października 2000 r., I KZP 28/00,

OSNKW 2000/11-12/91; wyrok SN z dnia 10 stycznia 2008 r., II KK 283/07, R-

OSNKW 2008/1/55). W wyroku łącznym II K 1197/11 Sąd Rejonowy w N. nie

połączył jednak tych kar, a umorzył postępowanie w przedmiocie wydania

wyroku łącznego w tym zakresie. Brak uzasadnienia wyroku nie pozwala na

ustalenie powodu takiego rozstrzygnięcia, choć można przypuszczać, iż kara

łączna w ocenie tego sądu powinna przekroczyć wówczas dwa lata (do

połączenia były kary dwóch lat oraz roku i sześciu miesięcy pozbawienia

wolności), bo wówczas niemożliwe było jej warunkowe zawieszenie (art. 69 § 1

k.k.), co jednocześnie stanowiło podstawę umorzenia postępowania.

Niezależnie jednak od motywów takiego rozstrzygnięcia, prawomocne

umorzenie na podstawie art. 572 k.p.k. postępowania w przedmiocie wydania

wyroku łącznego w zakresie kar pozbawienia wolności orzeczonych w sprawach

II K 2490/10 Sądu Rejonowego w G. oraz II K 1633/10 Sądu Rejonowego w N.,

a których wykonanie zostało warunkowo zawieszone, stanowi określoną w art.

17 pkt 7 k.p.k. przeszkodę procesową do ponownego orzekania w tym samym

przedmiocie (a więc co do tych samych skazań – por. np. wyrok SN z dnia 30

listopada 2011 r., II KK 149/11, OSNKW 2011, z.12, poz.113), chyba że nastąpi

zmiana w statusie orzeczonych kar, tj. zostanie prawomocnie zarządzone

6

wykonanie orzeczonych kar pozbawienia wolności. Powagę rzeczy osądzonej

uzyskuje bowiem także postanowienie o umorzeniu postępowania z powodu

braku warunków do wydania wyroku łącznego, i o ile przeszkoda ta ma

charakter trwały w odniesieniu do przedmiotowych skazań, gdy nie jest co do

nich spełniony warunek z art. 85 k.k. (warunek czasowy), to inaczej rzecz się

kształtuje, gdy przedmiotem takiego orzeczenia jest spełniający warunek z art.

85 k.k. zbieg skazań – za czyny popełnione przed dniem 8 czerwca 2010 r. (art.

89 §1a k.k.) – na kary pozbawienia wolności, których wykonanie w wyroku

warunkowo zawieszono. Gdyby w takim układzie doszło następnie do

prawomocnego zarządzenia wykonania kar pozbawienia wolności warunkowo

zawieszonych, to wcześniejsze umorzenie postępowania z powodu braków

warunków do wydania wyroku łącznego nie stoi na przeszkodzie ponownemu

procedowaniu i orzekaniu w tym przedmiocie, albowiem zmienił się status tych

kar w zakresie ich wykonania (por. wyrok SN z dnia 16 stycznia 2009 r., IV KK

273/08, R-OSNKW 2009/1/125; postanowienie SN z dnia 3 października 2005 r.,

V KK 128/08, OSNKW 2005, z.12, poz.119). Taka sytuacja nie zaistniała jednak

w niniejszej sprawie, co oznacza, iż cały zaskarżony kasacją wyrok dotknięty

jest uchybieniem wskazanym w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7

k.p.k., co musi skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i umorzeniem

postępowania w tym zakresie. Rację ma też Prokurator Generalny, że zarówno

niższa kara łączna orzeczona za pierwszy zbieg skazań (rok i 5 miesięcy

pozbawienia wolności), jak i fakt, iż nie jest już możliwe od strony prawnej

zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej w

sprawie II K 2490/10 Sądu Rejonowego w G., jednoznacznie dowodzą

skierowania kasacji na korzyść skazanego.

Z tych wszystkich powodów należało orzec jak w wyroku. Rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego uzasadnione

jest treścią art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 626 § 1 k.p.k., zaś o wydatkach

postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o przepis art. 638 k.p.k.