V KK 426/13

Sygn. akt V KK 426/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)

SSN Jarosław Matras

SSN Dariusz Świecki (sprawozdawca)

Protokolant Anna Kowal

w sprawie R. M.

skazanego za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. i n.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 11 marca 2014 r.

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24 kwietnia 2009 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 29 stycznia 2009 r.,

1) uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania;

2) kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb

Państwa.

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 29 stycznia 2009 r. uznał oskarżonego R. M.

za winnego popełnienia czynów opisanych w jego części wstępnej w punktach: I

2

(przyjmując, iż wartość telefonu wynosiła nie mniej niż 60 złotych), II, III, V, VI, VII,

X, XIII, XV, XVI, stanowiących ciąg 10 przestępstw z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64

§ 1 k.k.; w punktach: XI (uzupełniając kwalifikację przez przyjęcie art. 64 § 1 k.k.),

XII, XIV, stanowiących ciąg 3 przestępstw z art. 13 § 1 k.k. z art. 280 § 1 k.k. w zw.

z art. 64 § 1 k.k. przyjmując, iż dopuścił się ich w warunkach art. 91 § 1 k.k. i za to

na podstawie art. 280 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę

6 lat pozbawienia wolności; w punktach: IV i IX, stanowiących ciąg 2 przestępstw z

art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., przyjmując, iż dopuścił się ich w warunkach

art. 91 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 280 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 91 § 1

k.k. wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności; w punkcie VIII, tj. przestępstwa

z art. 280 § 2 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to

na podstawie art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę 3 lat

pozbawienia wolności; w punkcie XVII, tj. przestępstwa z art. 278 § 1 k.k. w zw. z

art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku

pozbawienia wolności; w punkcie XVIII, tj. przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. w zw. z

art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 157 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku

pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. i art. 91 § 2 k.k. Sąd Okręgowy

połączył kary orzeczone w punktach I, II, III, IV i V części dyspozytywnej wyroku

i wymierzył mu karę łączną 6 lat pozbawienia wolności.

Wyrok ten został zaskarżony przez prokuratora i obrońcę.

Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonego w części

dotyczącej orzeczenia o karze. Natomiast obrońca zaskarżył wyrok w całości.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2009 r., po rozpoznaniu

apelacji, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny

zaskarżając go w całości i zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z

art. 440 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania przez Sąd Apelacyjny

prawidłowej kontroli odwoławczej wyroku, w następstwie czego doszło do

utrzymania w mocy niezasadnego i rażąco niesprawiedliwego orzeczenia Sądu I

instancji, wydanego z obrazą przepisu prawa karnego materialnego - art. 64 § 1

3

k.k., poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż przypisanych wyrokiem Sądu I instancji

czynów R. M. dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa, określonych w

tym przepisie. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania przed Sądem I instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, co pozwoliło na

jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Rzeczywiście w tej

sprawie Sąd Apelacyjny nie przeprowadził należytej kontroli odwoławczej, gdyż nie

dostrzegł uchybienia zawartego w wyroku Sądu pierwszej instancji co do przyjęcia

recydywy z art. 64 § 1 k.k. W związku z tym w kasacji postawiony został zarzut

rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przez Sąd

odwoławczy przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 1 w zw. z art. 440 k.p.k.

Skarżący stanął więc na stanowisku, że w wypadku wniesienia apelacji na korzyść

oskarżonego przez obrońcę, Sąd Apelacyjny był związany granicami podniesionych

zarzutów, jednak poza te granice powinien wyjść w oparciu o art. 440 k.p.k. Można

jednak wyrazić też odmienny pogląd, że w wypadku wniesienia apelacji przez

obrońcę, sąd odwoławczy nie jest związany granicami podniesionych zarzutów i

kontroluje wyrok w granicach zaskarżenia pod katem wszystkich podstaw

odwoławczych z art. 438 k.p.k. (por. m.in. postanowienie SN z 16 listopada 2009 r.,

IV KK 101/09, OSNKW 2010, z. 1, poz. 8).

W rozpoznawanej sprawie nie ma jednak istotnego znaczenia kwestia

związania sądu odwoławczego granicami zarzutów jako jednego z elementów

wyznaczających granice środka odwoławczego. Niewątpliwe jest bowiem to, że

wobec zaskarżenia przez obrońcę wyroku w całości i niepodniesienia w apelacji

zarzutu obrazy prawa materialnego w postaci art. 64 § 1 k.k., zarówno orzekając

poza granicami środka odwoławczego na podstawie art. 440 k.p.k., jak i w oparciu

o art. 447 § 1 k.p.k. w granicach tego środka, Sąd odwoławczy powinien z urzędu

stwierdzić to uchybienie. Z akt sprawy wynika bowiem, że podstawą przyjęcia, iż R.

M. zarzucanych mu czynów dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa w

warunkach art. 64 § 1 k.k. było jego uprzednie skazanie prawomocnym wyrokiem

Sądu Rejonowego z dnia 7 września 2007 roku, sygn. akt II K …/07. Wyrokiem tym

4

R. M. został uznany za winnego popełnienia czynów z art. 278 § 1 k.k., art. 280 § 1

k.k. i innych, za które wymierzono mu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby. Jednocześnie na

podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczono oskarżonemu na poczet przedmiotowej kary

łącznej pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 17

stycznia 2007 roku do 7 września 2007 roku (k. 374-375). W aktach sprawy nie ma

jednak danych wskazujących na to, że wykonanie orzeczonej tym wyrokiem kary

pozbawienia wolności zostało prawomocnie zarządzone przed popełnieniem przez

oskarżonego przestępstw, za którego został skazany w rozpoznawanej sprawie.

Natomiast fakt zaliczenia oskarżonemu na poczet orzeczonej kary pozbawienia

wolności okresu rzeczywistego pozbawienia wolności, nie spełnia wymogu „odbycia

kary” w rozumieniu art. 64 § 1 k.k., skoro była to kara z warunkowym zawieszeniem

jej wykonania i nie została ona zarządzona (por. wyrok SN z 9 grudnia 2009 r., IV

KK 382/09, Lex nr 553723).

W tym stanie rzeczy nie jest konieczne, jak postuluje skarżący, uchylenie

wyroków Sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu. Wystarczające do usunięcia tego uchybienia jest ponowne

przeprowadzenie kontroli odwoławczej w związku z apelacją obrońcy. Sąd

Apelacyjny powinien bowiem wyeliminować z podstawy prawnej skazania

przypisanych oskarżonemu przestępstw art. 64 § 1 k.k., a co za tym idzie także

ocenić, czy w takiej sytuacji wymierzone kary za poszczególne przestępstwa nie są

rażąco niewspółmierne.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.