III KK 477/13

Sygn. akt III KK 477/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)

SSN Roman Sądej (sprawozdawca)

SSN Barbara Skoczkowska

Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie M. B.

skazanego z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu

narkomanii

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 1 kwietnia 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść

od wyroku Sądu Rejonowego w Z.

z dnia 3 września 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia

o karze pozbawienia wolności za czyn przypisany w punkcie

pierwszym wyroku oraz orzeczenie o karze łącznej i w tym

zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Z.

2

UZASADNIENIE

W dniu 10 lipca 2013r., Prokurator Rejonowy w Z. skierował do Sądu

Rejonowego w Z. akt oskarżenia przeciwko M. B., zarzucając mu dwa występki:

pierwszy z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu

narkomanii w zw. z art. 12 k.k.; drugi z art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o

przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k.

Wraz z aktem oskarżenia prokurator złożył wniosek w trybie art. 335 k.p.k. o

skazanie oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie mu: za

pierwszy czyn kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, kary 200 stawek

dziennych grzywny po 20 zł każda oraz środka karnego w postaci przepadku

osiągniętej korzyści w kwocie 380 zł; za drugi czyn kary roku i 4 miesięcy

pozbawienia wolności; kary łącznej 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym jej zawieszeniem na okres 5 lat (na podstawie art. 343 § 2 pkt 2 k.p.k.)

wraz z oddaniem oskarżonego pod dozór kuratora w okresie próby; środka karnego

w postaci przepadku dowodów rzeczowych.

Na posiedzeniu w dniu 3 września 2013r. Sąd Rejonowy w Z. uwzględnił

wniosek prokuratora.

Wyrokiem tego Sądu z dnia 3 września 2013r. M.B. został uznany za

winnego zarzucanych mu czynów. Za pierwszy czyn, kwalifikowany z art. 59 ust. 1

ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k.

wymierzona została mu kara 6 miesięcy pozbawienia wolności. Za podstawę

prawną skazania za drugi z zarzucanych czynów przyjęto art. 62 ust. 2 ustawy z

dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Pozostałe rozstrzygnięcia

zawarte w wyroku tożsame były z tymi wskazanymi we wniosku prokuratora.

Ponadto rozstrzygnięto o kosztach postępowania.

Wyrok nie został zaskarżony i uprawomocnił się z upływem dnia 10 września

2013r.

Kasację od tego wyroku w dniu 16 grudnia 2013r., na niekorzyść M. B.,

wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucił mu

rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa

karnego procesowego, a mianowicie art. 343 § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k.,

polegające na uwzględnieniu przez sąd wniosku o skazanie M. B. bez

3

przeprowadzenia rozprawy i orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary oraz

środków karnych i wydaniu wyroku niezgodnego z tym wnioskiem, poprzez

orzeczenie w punkcie I wyroku za czyn z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r.

o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. kary jednostkowej pozbawienia

wolności w wysokości 6 miesięcy, w sytuacji, gdy we wniosku jej wymiar określono

na rok i 6 miesięcy, skutkiem czego doszło do obrazy przepisów prawa

materialnego, tj. art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu

narkomanii, poprzez orzeczenie w punkcie I kary jednostkowej poniżej ustawowego

zagrożenia oraz art. 86 § 1 k.k., poprzez orzeczenie w punkcie V kary łącznej

pozbawienia wolności w rozmiarze przekraczającym sumę podlegających łączeniu

kar jednostkowych orzeczonych za poszczególne przestępstwa. Autor kasacji

wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Na rozprawie kasacyjnej prokurator Prokuratury Generalnej ograniczył

zakres zaskarżenia do kary jednostkowej pozbawienia wolności za czyn przypisany

w punkcie pierwszym wyroku oraz do kary łącznej i wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku w tym zakresie i przekazanie w nim sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasację Prokuratora Generalnego, wraz z dokonaną na rozprawie

kasacyjnej modyfikacją, należało uznać za w pełni zasadną.

Prokurator Generalny, zgodnie z art. 521 § 1 k.p.k., uprawniony jest do

wniesienia kasacji od każdego prawomocnego orzeczenia. Skarżący wniósł kasację

na niekorzyść skazanego z zachowaniem sześciomiesięcznego terminu

wskazanego w art. 524 § 3 k.p.k., wobec czego możliwym było jej uwzględnienie.

Granice postępowania kasacyjnego, zgodnie z art. 536 k.p.k., zakreślone zostały

treścią podniesionego zarzutu, a w sprawie nie wystąpiły wypadki uzasadniające

ich przekroczenie.

W toku postępowania karnego istotnie doszło do naruszenia art. 343 § 7

k.p.k. w zw. z art. 335 k.p.k. Utrwalonym jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego

stanowisko, że Sąd orzekając w trybie art. 343 k.p.k. związany jest ustaleniami

poczynionymi pomiędzy oskarżonym a prokuratorem. Modyfikacje wymiaru kar i

4

środków karnych zaproponowanych we wniosku możliwe są tylko i wyłącznie po ich

zaakceptowaniu przez obydwie strony tego porozumienia (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2013r., sygn. akt II KK 199/13, Lex nr 1350542; z

dnia 23 maja 2013r., sygn. akt IV KK 57/13, Lex nr 1314559). Ponadto ustalone

propozycje co do kar i środków karnych muszą być zgodne z normami prawa

materialnego (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2013r., sygn. akt

113/13, Lex nr 1375770; z dnia 10 lipca 2013r., sygn. akt IV KK 186/13, Lex nr

1331367).

Zaskarżonym wyrokiem, pomimo wcześniejszego uwzględnienia wniosku

prokuratora w trybie art. 335 k.p.k., orzeczono odnośnie do czynu

zakwalifikowanego jako występek z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. w

zw. z art. 12 k.k. karę inną niż uzgodniona. We wniosku wymiar tej kary określono

bowiem na rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności, natomiast zaskarżonym

wyrokiem wymierzono karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Podkreślić przy tym

należy, że wymiar tej kary określony został poniżej dolnej granicy zagrożenia

ustawowego z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który przewiduje

karę pozbawienia wolności od roku do 10 lat. Konsekwencją tego uchybienia było

również naruszenie przy wymiarze kary łącznej pozbawienia wolności art. 86 § 1

k.k., albowiem przy tak orzeczonym wymiarze kar jednostkowych pozbawienia

wolności, kara łączna, chociaż czyniąc zadość wnioskowi prokuratora, przekroczyła

swoją górną granicę, ustalaną, co do zasady, poprzez sumę kar jednostkowych.

Wprawdzie uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego nie zostało sporządzone,

to jednak z samej treści wyroku jednoznacznie wynika – co wykazuje wysokość

orzeczonej kary łącznej oraz pozostałe rozstrzygnięcia – że Sąd ten w istocie nie

zakwestionował uzgodnionego z M. B. konsensualnego zakończenia sprawy, ale na

skutek przeoczenia zamiast orzeczenia za pierwszy czyn kary w wysokości roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności, orzekł karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Rzecz jasna, w tej sytuacji procesowej tryb przewidziany w art. 105 k.p.k. nie mógł

mieć zastosowania, a koniecznym było, poprzez wniesienie nadzwyczajnego

środka zaskarżenia, doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami prawa

materialnego (art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 86 § 1

k.k.) oraz procesowego (art. 335 § 1 k.p.k. i art. 343 § 7 k.p.k.). Na podzielenie

5

zasługiwało stanowisko prokuratora wyrażone na rozprawie kasacyjnej, że do

osiągnięcia tego stanu nie jest konieczne uchylenie zaskarżonego wyroku w całości,

a możliwe jest wydanie orzeczenia kasatoryjnego, ograniczonego jedynie do tych

części zaskarżonego wyroku, w których nastąpiło podniesione w kasacji rażące

naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Dlatego też Sąd

Najwyższy zaskarżony wyrok uchylił jedynie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o

karze pozbawienia wolności za czyn przypisany w jego punkcie pierwszym oraz

orzeczenie o karze łącznej, w dotychczasowej postaci naruszającej art. 86 § 1 k.k.

W obecnej sytuacji procesowej uznać należy, że nadal aktualność

zachowuje złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k. wniosek prokuratora, a Sąd pierwszej

instancji ma możliwość jego uwzględnienia na posiedzeniu w trybie art. 343 § 7

k.p.k., również w takim zakresie, w jakim zapadło orzeczenie kasatoryjne. Pomimo

zatem, że obecnie prawomocne pozostaje rozstrzygnięcie o karze za drugi

przypisany czyn oraz pozostałe nieuchylone rozstrzygnięcia, Sąd Rejonowy ma

możliwość orzeczenia kary pozbawienia wolności za czyn pierwszy zgodnie z

wnioskiem prokuratora oraz takiego też orzeczenia o karze łącznej, przy czym

niezbędnym będzie ponowne orzeczenie o warunkowym zawieszeniu jej wykonania

(w zaskarżonym wyroku orzeczono o warunkowym zawieszeniu wykonania kary

łącznej, a zatem obecnie to rozstrzygnięcie dotyczy kary pozbawienia wolności

orzeczonej za drugi z przypisanych oskarżonemu czynów), z uwzględnieniem

regulacji przewidzianej w art. 538 § 3 k.p.k.

Kierując się przedstawioną powyżej argumentacją Sąd Najwyższy orzekł, jak

w części dyspozytywnej wyroku.