III KK 478/13

Sygn. akt III KK 478/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)

SSN Roman Sądej

SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)

Protokolant Anna Korzeniecka - Plewka

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Krzysztofa Parchimowicza,

w sprawie K. L.

skazanego z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego, na niekorzyść skazanego,

od wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 30 lipca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Rejonowemu w B. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

K. L. został oskarżony przez prokuratora Prokuratury Rejonowej o to, że:

I. „w dniu 4 kwietnia 2011 r. w B. przy ul. S. […] na portalu A. pl w celu

osiągnięcia korzyści majątkowej, posługując się nickiem „C.” wprowadził M. K.

w błąd co do zamiaru wydania towaru w postaci zakupionego przez

pokrzywdzoną na aukcji nr […] telefonu komórkowego Nokia N 8 za kwotę

1099 zł plus koszty przesyłki w wysokości 25 zł, za który pokrzywdzona

2

wpłaciła za pośrednictwem A. na podany numer konta bankowego […] łączną

kwotę 1124 zł, nie otrzymując w zamian zakupionego towaru ani zwrotu

wpłaconej gotówki, doprowadzając w ten sposób M. K. do niekorzystnego

rozporządzenia własnym mieniem w łącznej kwocie 1124 zł, tj. o czyn z art.

286 § 1 k.k.;

II. w dniu 29 marca 2011 r. w B. na portalu A. pl w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej podając się jako osoba o loginie „C.” wprowadził K. S. w błąd co do

zamiaru wydania towaru w postaci zakupionego przez pokrzywdzonego na

aukcji internetowej Allegro nr 1[…] telefonu komórkowego marki Sony Ericsson

Elm za kwotę 290 zł plus koszty wysyłki kurierskiej w wysokości 12 zł, za który

pokrzywdzony wpłacił za pośrednictwem A. na podany przez sprzedającego

numer konta bankowego […] łączną kwotę 302 zł, nie otrzymując w zamian

zakupionego towaru ani zwrotu wpłaconej gotówki, doprowadzając w ten

sposób K. S. do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w łącznej

kwocie 302 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.;

III. w okresie od 15 stycznia 2011 r. do 16 marca 2011 r. w B. na portalu

pożyczek społecznych […], działając w krótkich odstępach czasu i z góry

powziętym zamiarem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził

użytkowników ww. portalu do niekorzystnego rozporządzenia własnym

mieniem w łącznej kwocie 5900 zł, poprzez wprowadzenie ww. w błąd,

deklarując w oświadczeniu fakt zatrudnienia i osiągania z tego tytułu dochodu

w kwocie 1700 zł, nie mając zamiaru wywiązać się z zawartych umów i

terminów spłat zaciągniętych pożyczek, czym działał na szkodę

pokrzywdzonych, tj.

- w dniu 15 stycznia 2011 r. na podstawie wniosku nr […] zaciągnął od S. D.

pożyczkę w kwocie 600 zł rozłożoną na 6 rat, z której spłacił tylko jedną ratę w

kwocie 100 zł, doprowadzając pokrzywdzonego do niekorzystnego

rozporządzenia własnym mieniem w kwocie 500 zł,

- w dniu 8 lutego 2011 r. na podstawie wniosku nr […] zaciągnął od M. D.

pożyczkę w kwocie 1400 zł rozłożoną na 12 rat, z której nie spłacił ani jednej

raty, doprowadzając pokrzywdzonego do niekorzystnego rozporządzenia

własnym mieniem w ww. kwocie,

3

- w dniu 12 marca 2011 r. na podstawie wniosku nr […] zaciągnął pożyczkę w

kwocie 2750 zł rozłożoną na 12 rat, na którą złożyli się: […], z której nie

uregulował ani jednej raty, doprowadzając ww. pokrzywdzonych do

niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w łącznej kwocie 2750 zł,

- w dniu 16 marca 2011 r. na podstawie wniosku nr […] zaciągnął od M. D.

pożyczkę w kwocie 1250 zł rozłożoną na 4 raty, z której nie uregulował ani

jednej raty, doprowadzając pokrzywdzonego do niekorzystnego

rozporządzenia własnym mieniem w ww. kwocie,

tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;

IV. w dniu 12 kwietnia 2011 r. w B., działając w celu osiągnięcia korzyści

majątkowej doprowadził P. H. do niekorzystnego rozporządzenia własnym

mieniem w kwocie 1064 zł poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru

wywiązania się z transakcji kupna - sprzedaży telefonu komórkowego marki

Nokia N 8, w ten sposób, że posługując się kontem na portalu A. pl wystawił

na aukcji nr […] ww. telefon, za który pobrał pieniądze w kwocie 1064 zł

wpłacone na wskazane konto bankowe, nie mając zamiaru wywiązania się z

zawartej umowy, czym działał na szkodę P. H., tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.”

W akcie oskarżenia Prokurator Prokuratury Rejonowej zawarł wniosek o

wydanie w trybie art. 335 k.p.k. wyroku skazującego, bez przeprowadzenia

rozprawy i wymierzenie oskarżonemu K. L. kar: „po 8 miesięcy pozbawienia

wolności za czyn I, II i IV oraz 10 miesięcy pozbawienia wolności za czyn III i

wymierzenie kary grzywny w wymiarze 50 stawek po 20 zł jedna stawka,

wymierzenie kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 4 lata, orzeczenie kary

grzywny w wymiarze 50 stawek po 20 zł jedna stawka, orzeczenie obowiązku

naprawienia szkody w całości na rzecz pokrzywdzonych oraz pokrycie kosztów i

opłat postępowania”.

Prokurator Prokuratury skierował do Sądu Rejonowego w B. również akt

oskarżenia przeciwko K. L., którego oskarżył o to, że: „w dniu 3 kwietnia 2011 r. w

B., na portalu internetowym A.pl doprowadził P. B. do niekorzystnego

rozporządzenia mieniem w kwocie 825 zł oferując do sprzedaży telefon

komórkowy marki NOKIA C7, po uprzednim wprowadzeniu pokrzywdzonej w błąd

4

co do zamiaru wywiązania się z umowy, podczas zawierania ww. transakcji kupna

– sprzedaży”, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. W tymże akcie oskarżenia

został także zawarty wniosek o wydanie w trybie art. 335 k.p.k. wyroku

skazującego, bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie oskarżonemu K. L.

kary 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania

na okres próby wynoszący 2 lata oraz kary grzywny w wysokości 20 stawek

dziennych po 10 złotych każda z nich.

Postanowieniem z dnia 27 maja 2013 r. Sąd Rejonowy połączył obie sprawy

do wspólnego prowadzenia, a na posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2013 r. złożonych

w obu sprawach wniosków o skazanie K. L. w trybie art. 335 k.p.k. nie uwzględnił i

skierował sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych na rozprawie.

W trakcie rozprawy przed Sądem Rejonowym w Bi. w dniu 30 lipca 2013 r.

oskarżony K. L. złożył wniosek o skazanie w trybie art. 387 § 1 i 2 k.p.k. bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego i przy przyjęciu ciągu przestępstw z

art. 91 § 1 k.k. wymierzenie mu kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 5 lat, kary grzywny w

wysokości 50 stawek dziennych po 20 zł każda stawka oraz środka karnego w

postaci obowiązku naprawienia szkód wyrządzonych pokrzywdzonym.

Sąd Rejonowy, uwzględniając wniosek, wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r.,

sygn. VII K …/13:

I. „oskarżonego K. L. uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów

przyjmując, iż popełnił on je działając w podobny sposób w krótkich odstępach

czasu, tj. w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i za to na podstawie

art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. skazał go, a na podstawie art. 286 § 1 k.k.

w zw. z art. 91 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności, zaś na

podstawie art. 33 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego grzywnę 50 stawek

dziennych przyjmując, iż wysokość jednej stawki jest równa 20 zł;

II. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 pkt 1 k.k. i art. 73 § 1 k.k.

wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności wobec oskarżonego

warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 5 lat i oddał go pod dozór

kuratora;

5

IV. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz

pokrzywdzonego M. D. kwotę 1400 zł tytułem obowiązku naprawienia szkody

w części;

V. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej wobec oskarżonego kary

grzywny zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia

30 marca 2013 r. do dnia 16 kwietnia 2013 r. przyjmując, iż jeden dzień

rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie jest równy dwóm stawkom

dziennym grzywny;

VI. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 440 złotych opłaty

i zwolnił go od ponoszenia pozostałych kosztów sądowych obciążając nimi

Skarb Państwa”.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się bez

postępowania odwoławczego w dniu 7 sierpnia 2013 r.

Kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 30 lipca 2013 r.,

wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając powyższy wyrok w całości, na niekorzyść

skazanego K. L., zarzucił mu:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa

karnego procesowego - art. 387 § 2 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wniosku

oskarżonego o skazanie go bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i

wydanie wyroku skazującego niezgodnego z tym wnioskiem, co w konsekwencji

doprowadziło do rażącego naruszenia prawa karnego materialnego i procesowego,

polegającego na:

- nie orzeczeniu wbrew unormowaniu wynikającemu z art. 46 § 1 k.k.,

obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych: […], pomimo złożenia w

toku postępowania wniosków o orzeczenie tego środka karnego,

- orzeczeniu w stosunku do oskarżonego dozoru kuratora w okresie próby,

pomimo że nie był on zawarty we wniosku K. L. o skazanie go bez

przeprowadzenia postępowania dowodowego,

- braku pouczenia wszystkich pokrzywdzonych o możliwości zgłoszenia przez

oskarżonego wniosku o dobrowolne poddanie się karze, co do którego mogli oni

zgodnie z art. 387 § 2 k.p.k. złożyć sprzeciw”.

6

Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na niekorzyść K. L. jest

zasadna. Zgodzić się bowiem należy z argumentami skarżącego zawartymi w

uzasadnieniu, że zaskarżony wyrok zapadł z rażącą oraz posiadającą istotny

wpływ na jego treść obrazą przepisów prawa karnego procesowego i materialnego

wymienionych w zarzucie kasacji. Z uwagi na wniesienie kasacji w terminie

przewidzianym w art. 524 § 3 k.p.k. możliwe było jej uwzględnienie i podzielając

wniosek skarżącego, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 387 k.p.k. wniosek o dobrowolne

poddanie się karze może zostać uwzględniony przez sąd nie tylko wtedy, gdy

okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a cele postępowania

zostaną osiągnięte pomimo nieprzeprowadzenia rozprawy, ale niezbędne jest

również, aby prokurator i pokrzywdzony, należycie powiadomiony o terminie

rozprawy, nie sprzeciwili się takiemu wnioskowi. Jednakże pokrzywdzony będzie

mógł skorzystać ze swojego uprawnienia jedynie wówczas, gdy zostanie

pouczony o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku oraz

prawie złożenia ewentualnego sprzeciwu przez tegoż pokrzywdzonego.

Z analizy akt sprawy wynika, że Sąd Rejonowy kierując do pokrzywdzonych

wezwania do stawiennictwa na rozprawie w dniu 30 lipca 2013 r., nie zawarł w

nich takiego pouczenia. Pozbawienie pokrzywdzonych ich uprawnień rażąco

naruszyło przepis art. 387 § 2 k.p.k.

Sąd Rejonowy naruszył również przepis art. 46 § 1 k.k. Wobec bowiem

złożenia przez oskarżonego wniosku o dobrowolne poddanie się karze

obejmującego obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych, był

zgodnie z tym przepisem zobligowany do orzeczenia tego środka karnego na

rzecz wszystkich pokrzywdzonych, którzy o to wnieśli. Orzekając o obowiązku

naprawienia przez oskarżonego szkody na rzecz tylko jednego pokrzywdzonego,

Sąd Rejonowy nie dostrzegł bowiem, że w toku postępowania przygotowawczego

7

pokrzywdzeni, którzy nie stawili się na rozprawie, złożyli również wnioski o

naprawienie szkody. W kasacji skarżący wymienił nazwiska tych pokrzywdzonych,

jednakże w tym miejscu należy zauważyć, że co prawda wymienione

pokrzywdzone […] złożyły takie wnioski, jednakże ich nazwiska nie są

uwzględnione w treści zarzutów stawionych oskarżonemu, co winien mieć na

uwadze Sąd ponownie orzekając w sprawie.

Należy również zauważyć, że wniosek złożony przez oskarżonego na

rozprawie nie obejmował orzeczenia dozoru kuratora w okresie próby w związku z

warunkowym zawieszeniem kary pozbawienia wolności, tym samym Sąd

Rejonowy nie mógł orzec wyrokiem dozoru kuratora, a orzekając go, rażąco

naruszył również przepis art. 387 § 2 k.p.k. Wydaje się jednak, że kasacja w tym

zakresie jest wniesiona na korzyść K. L., mimo wskazanego na wstępie kasacji

kierunku zaskarżenia.

Opisane wyżej uchybienia Sądu Rejonowego w B. stanowią rażące

naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, tj. art. 387 § 2 k.p.k. oraz

prawa karnego materialnego, tj. art. 46 § 1 k.k. i mają niewątpliwie istotny wpływ na

treść zapadłego orzeczenia. Konieczne więc było uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, celem

wydania orzeczenia zgodnego z obowiązującymi przepisami.

Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.