II UK 386/13

Sygn. akt II UK 386/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku O. sp. z o.o. z siedzibą w G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanych: […]

o podstawę wymiaru składek,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 kwietnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 1 października 2012 r.,

I. uchyla zaskarżony wyrok w odniesieniu do A. H. i R. C. w

części dotyczącej wliczenia do podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenia społeczne "premii lojalnościowych" i w tym

zakresie sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania

kasacyjnego;

II. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem z dnia 22 września 2011 r. Sąd Okręgowy zmienił, między innymi,

decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 maja 2010 r. i ustalił, że

kwoty 30.707,54 zł oraz 2.337,10 zł nie stanowią podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenia społeczne za A. H. (dalej: „zainteresowany”) w związku z jego

zatrudnieniem w „O.” Spółce z o.o. (dalej: „płatnik”) oraz decyzję Zakładu z dnia 28

maja 2010 r. w ten sposób, że ustalił, iż kwoty 12.029,84 zł oraz 735,85 zł nie

stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za R. C. (dalej:

„zainteresowany”) w związku z jego zatrudnieniem w Spółce, zaś w pozostałym

zakresie odwołanie płatnika oddalił. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły

następujące ustalenia.

Płatnik prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji materiałów

budowlanych i usług budowlanych. Obecnie zatrudnia około 200 pracowników,

którzy pracują zarówno w kraju jak i za granicą. W toku swojej działalności kierował

pracowników do pracy w Belgii. Co do zasady, umowy o pracę z pracownikami

zawierane były na czas określony z możliwością ich dwutygodniowego

wypowiedzenia. Jako stanowisko pracy wskazywano: pracownik budowlany, jako

miejsce pracy: G. Wynagrodzenie określano jako minimalne, jednocześnie w każdej

z umów zawarte jest postanowienie: „w przypadku oddelegowania do pracy do

Belgii - wynagrodzenie według prawa belgijskiego”. Płatnik wypłacał pracownikom

oddelegowanym do pracy za granicą kwoty stanowiące zwrot kosztów podróży

służbowej na podstawie rozliczanych poleceń wyjazdu służbowego. Uchwałą

zarządu Spółki z dnia 12 stycznia 2009 r. „o anulowaniu błędnie wystawionych

poleceń wyjazdów służbowych i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń”

stwierdzono, że pracownikom zatrudnionym za granicą nie przysługują żadne

dodatkowe świadczenia (w tym diety lub ryczałty za nocleg), poza wynagrodzeniem

określonym w aneksie do umowy o pracę. W związku z powyższym, z dniem 12

stycznia 2009 r. wprowadzono obowiązek dokonania korekt wystawionych poleceń

wyjazdu służbowego przez anulowanie tych, które zostały wystawione

bezpodstawnie, co dotyczy pracowników oddelegowanych do pracy za granicą.

Kwoty wypłacone pracownikom w latach 2007-2008 tytułem zwrotu kosztów

podróży służbowych wliczane były do kosztów uzyskania przychodów w okresach,

3

za które były wypłacane. W wykonaniu wezwania pracodawcy zainteresowani

zwrócili do kasy płatnika całość kwot wypłaconych im z tytułu zwrotu kosztów

podróży służbowych. W dalszej kolejności Sąd Okręgowy ustalił, że obowiązkiem

płatnika była wpłata kwoty stanowiącej 9% wynagrodzenia do urzędu belgijskiego,

który „po roku rozsyłał ją do zatrudnionych pracowników”. Ze względu na przypadki

nieotrzymywania przez pracowników tego świadczenia z powodu błędnych danych,

było ono wypłacane przez płatnika jego pracownikom wykonującym pracę na

terenie Belgii jako tzw. „premia lojalnościowa”, przysługująca za „lojalność pracy w

sektorze budownictwa za trudne warunki pracy”. Wypłata ta następowała na

podstawie umowy z Biurem Pracodawców do Spraw Organizacji i Kontroli (EOOC),

zgodnie z którą płatnik uzyskał zwolnienie z wpłaty do urzędu belgijskiego kwoty

stanowiącej 9% wynagrodzenia i zobowiązał się do wypłacania świadczenia w

wysokości 9% bezpośrednio pracownikom.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji - powołując się

na art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.; dalej: „ustawa

systemowa”), § 2 ust. 1 pkt 15 i 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania

postawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161,

poz. 1106 ze zm.) oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o

podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 361

ze zm.) - stanął na stanowisku, że co do zasady przychodem jest kwota (wartość

pieniężna) rzeczywiście przez podatnika osiągnięta, otrzymana bądź pozostawiona

do jego dyspozycji. W rezultacie bezpodstawnie wypłacone i niezwrócone przez

pracowników należności z tytułu kosztów podróży służbowych należałoby uznać za

przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast środki pieniężne zwrócone nie powinny stanowić podstawy wymiaru

składek, gdyż pracownikowi nie można w takiej sytuacji przypisać żadnego

trwałego przysporzenia majątkowego lub innego przychodu. Zdaniem Sądu

Okręgowego, co prawda przepisy nie uzależniają uzyskania przychodu od jego

trwałości, jednakże w sytuacji niewyegzekwowania przez organ rentowy składek od

przychodu, który został zwrócony jako nienależny, niecelowe byłoby

4

nieuwzględnienie faktu zwrotu i zobowiązywanie płatnika do składania korekty w

deklaracjach „celem zwrotu zapłaconej składki od wypłaty, którą zwrócono”.

Odnośnie do kwestii tzw. „premii za lojalność” Sąd pierwszej instancji

wskazał, że przy belgijskiej Konfederacji Budownictwa działa fundusz, który - za

pośrednictwem kasy Office Patronal d'Organisation et de Contróle des Regimes de

Securite d'Existance (skrót francuski OPOC, skrót niderlandzki PDOK) - pobiera od

wszystkich przedsiębiorców budowlanych na terenie Belgii składki od wynagrodzeń

w wysokości 9,12% na rzecz rocznych premii wypłacanych pracownikom za lojalną

pracę w sektorze budownictwa. System ten obowiązuje również zagraniczne firmy

budowlane świadczące usługi w Belgii i wynika ze stanowiącej kartę branżową

(uprzywilejowanie ze względu na pracę w określonej grupie zawodowej) Konwencji

nr 124, przewidującej, między innymi, obowiązkową premię dla pracowników

budownictwa w wysokości 9,12% wynagrodzenia. Wypłata tego świadczenia

wynika bezpośrednio z porozumienia branżowego i „jako taka nie podlega

składkom ZUS”. Na podstawie porozumienia zawartego pomiędzy Konfederacją

Budownictwa a zagranicznym pracodawcą działającym na terenie Belgii, kwota

stanowiąca 9,12% wynagrodzenia może być płacona przez tego pracodawcę

bezpośrednio jego pracownikom. Takie porozumienie zostało podpisane przez

płatnika, który świadczenie to nazwał na listach płac „premią za lojalność”. W

istocie bon lojalnościowy jest dodatkiem, który Fundusz Społeczny Pracowników

Branży Budowlanej przyznaje wyspecjalizowanym pracownikom budowlanym.

Dodatek ten polega na wypłacie rocznej premii pracownikom, którzy w ciągu roku

zatrudnienia pracowali w jednej lub wielu firmach budowlanych. Premia stanowi

wynagrodzenie dla pracownika za jego lojalność wobec sektora budowlanego.

Dodatek nie jest bezpośrednio wypłacany przez pracodawcę pracownikom, ale

zostaje najpierw przyznany przez Fundusz Społeczny, a pracodawca opłaca

składkę na jego finansowanie. Świadczenie w postaci „premii lojalnościowej” nie

było zatem świadczeniem wypłacanym „z definicji” przez pracodawcę, ale wpłacane

do stosownej instytucji belgijskiej zgodnie z obowiązującymi w Belgii przepisami i

jako takie nie stanowi przychodu pracownika stanowiącego podstawę składek na

ubezpieczenia społeczne. To, że z przyczyn technicznych dystrybucję tej

należności - za zgodą instytucji belgijskiej – przejął płatnik, nie może powodować,

5

że wypłaty te należy traktować jako podlegające oskładkowaniu. Nie były to bowiem

wypłaty dokonywane przez pracodawcę w ramach wynagrodzenia za pracę, czy

szerzej - w ramach stosunku pracy. Pracodawca działał tu jedynie jako

upoważniony przez właściwy organ dystrybutor środków, które od niego powinna

otrzymać instytucja belgijska i sama dalej je rozdzielać pracownikom branży

budowlanej.

Wyrokiem z dnia 1 października 2012 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

organu rentowego od powyższego wyroku, podzielając ustalenia i ocenę prawną

Sądu pierwszej instancji.

Sąd odwoławczy - przywołując treść art. 13 ust. 1 i 2 lit. a) oraz art. 14 ust. 1

lit. a) pkt I i II obowiązującego do dnia 30 kwietnia 2010 r. rozporządzenia Rady

(EWG) Nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów

zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących

działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających

się w obrębie Wspólnoty (Dz.Urz.WE L 149 z dnia 05 lipca 1971 r., s. 2 i nast. ze

zm., dalej: „rozporządzenie Rady”), art. 13 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr

574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr

1408/71 i decyzję nr 202 z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie wzorów formularzy

niezbędnych do stosowania rozporządzeń Rady (EWG) nr 1408/71 i nr 574/72 -

wskazał, że płatnik uzyskał w odniesieniu do wszystkich pracowników

zaświadczenia potwierdzające właściwość prawa polskiego do zobowiązań

wynikających z umów o pracę pracowników objętych spornymi decyzjami organu

rentowego. Sytuację ubezpieczeniową pracowników regulują zatem polskie

przepisy prawa ubezpieczeń społecznych, mimo iż praca wykonywana była na

terytorium Belgii, co oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne należało

opłacać w Polsce, a podstawę ich wymiaru ustalać według polskich przepisów. W

dalszej kolejności, powołując się na art. 18 ust. 1 i art. 4 pkt 9 ustawy systemowej

oraz art. 10 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób

fizycznych, Sąd ten stwierdził, że za przychód w znaczeniu ekonomicznym uznaje

się wszelkie przysporzenia majątkowe o charakterze trwałym, powodujące wzrost

aktywów albo zmniejszenie pasywów, których rzeczywiste otrzymanie powoduje

obowiązek zapłaty podatku dochodowego. Zatem w zakresie nienależnych wypłat z

6

tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych, które zostały zwrócone do kasy Spółki

przez jej pracowników, przysporzenia nie mają charakteru trwałego i nie mogą

stanowić podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W ocenie Sądu

drugiej instancji, przyjęcie trafności poglądu, że skoro kwoty z tytułu zwrotu kosztów

podróży służbowych zostały wypłacone lub też uznano konto pracownika z tego

tytułu, to powstał przychód, od którego należy odprowadzić składki na

ubezpieczenia społeczne, nie uwzględniałoby ekonomicznego aspektu

przysporzenia na rzecz pracowników, które w chwili orzekania już nie istnieje.

Niecelowe byłoby zatem oskładkowanie zwróconych przez pracowników kwot z

tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych, a następnie korekta dokumentów przez

płatnika.

Dalej Sąd odwoławczy stwierdził, że co prawda płatnik uzyskał w odniesieniu

do wszystkich pracowników zaświadczenia potwierdzające właściwość prawa

polskiego, jednak konieczne jest zwrócenie uwagi na specyficzny charakter tzw.

„premii lojalnościowych”. W pierwszym rzędzie świadczenia te nie mieszczą się w

zakresie przedmiotowym rozporządzenia Rady, gdyż nie należą do działów

zabezpieczenia społecznego określonych w art. 4 pkt 1 tego aktu, a ponadto -

skoro pracodawca miał obowiązek z tego tytułu odprowadzać składkę w wysokości

9,12% wynagrodzenia do belgijskiego funduszu przy belgijskiej Konfederacji

Budownictwa - to charakter przedmiotowych świadczeń jest składkowy, a w

konsekwencji nie ma podstaw do stosowania art. 4 pkt 2a rozporządzenia Rady.

Należy zatem uznać, że sporne świadczenie jest specjalnym świadczeniem z

belgijskiego sytemu prawnego, finansowanym ze składek pobieranych od

wszystkich przedsiębiorców budowlanych wykonujących usługi na terenie Belgii,

stanowiące wyraz uprzywilejowania pracowników budowlanych ze względu na

pracę w określonej grupie zawodowej, a płatnik je jedynie dystrybuował na rzecz

pracowników na terenie Polski. W ocenie Sądu drugiej instancji, oskładkowanie

„premii lojalnościowych” po raz drugi w Polsce (pierwszy raz składka miała być

opłacona przez pracodawcę do belgijskiego funduszu w wysokości 9,12%

wynagrodzenia) oznaczałoby naruszenie zasady niedyskryminacji w zatrudnieniu

obywateli polskich wobec obywateli belgijskich, gdyż przysporzenie z tytułu premii

lojalnościowych obywateli polskich wykonujących pracę na terenie Belgii byłoby

7

mniejsze niż przysporzenie pracowników belgijskich z tego samego tytułu

wykonujących pracę w sektorze budownictwa, czemu sprzeciwia się art. 11, art. 12

oraz art. 39 i nast. Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE).

Charakteru prawnego przedmiotowego świadczenia nie zmienia przy tym

okoliczność, że pracodawca polski na podstawie umowy zawartej z instytucją

belgijską przyjął na siebie obowiązki jego bezpośredniego dystrybutora i został

zwolniony z obowiązku opłacania składek na rzecz EOOC.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił

naruszenie prawa materialnego, przez niewłaściwą wykładnię oraz

niezastosowanie: 1) art. 18 ust. 1 i art. 4 ust. 9 (prawidłowo: pkt 9) ustawy

systemowej w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy o podatku

dochodowym od osób fizycznych, przez uznanie, iż przychód wypłacony przez

płatnika pracownikom w ramach „podróży służbowych” nie stanowi podstawy

wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ponieważ nie miał on charakteru

trwałego, a zatem w sensie ekonomicznym nie można mówić o przysporzeniu

majątkowym, pomimo, że zainteresowani w latach kalendarzowych 2007-2008

otrzymali od pracodawcy środki pieniężne - zwrot kosztów podróży służbowych na

podstawie poleceń wyjazdów służbowych, co doprowadziło do pominięcia definicji

przychodu wyrażonej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób

fizycznych; 2) art. 13 ust. 1 rozporządzenia Rady w związku z art. 18 ust 1 ustawy

systemowej w związku z art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy o podatku

dochodowym od osób fizycznych, przez ich nie zastosowanie i przez to przyjęcie,

że przychód wypłacony pracownikom przez płatnika w ramach „premii

lojalnościowych” nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne; 3) art. 4, art. 13 ust. 1 i ust. 2 lit. a), art. 14 ust. 1 lit. a) i b)

rozporządzenia Rady w związku z art. 18 ust. 1 ustawy systemowej w związku z

art. 10 ust 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób

fizycznych, przez ich niewłaściwą wykładnię i przez to przyjęcie, że [„premie

lojalnościowe”] nie powinny stanowić podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

drugiej instancji w zaskarżonej części (w odniesieniu do zainteresowanych A. H. i

8

R. C.) i w tym zakresie przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania, ewentualnie o uchylenie w zaskarżonej części wyroku Sądu

odwoławczego i poprzedzającego do wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie

sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, lub o uchylenie w zaskarżonej

części wyroków Sądów obu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez

oddalenie odwołań płatnika od decyzji organu rentowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest częściowo usprawiedliwiona.

Nieskuteczne okazały się zarzuty skarżącego odnoszące się do

nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek przychodu uzyskanego przez

zainteresowanych z tytułu „podróży służbowych”.

Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek

na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych będących pracownikami

stanowi przychód, o którym mowa w art. 9 pkt 4 ustawy, co oznacza przychody w

rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu

zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Przepis art. 12 ust. 1 ustawy o podatku

dochodowym od osób fizycznych odczytywany w związku z art. 11 ust. 1 tej ustawy

za przychody ze stosunku pracy uznaje wszelkiego rodzaju otrzymane (wypłacone

pracownikowi) lub postawione do dyspozycji pracownika w roku kalendarzowym

pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i

innych nieodpłatnych świadczeń, bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło

finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenie

zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki,

nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie

od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia

pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych

świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Trafnie skarżący podnosi, że powołane wyżej przepisy nie uzależniają

uwzględnienia w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

uzyskanego przez pracownika przychodu od jego „trwałości”. Nie może to jednak

9

prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Skarżący, ograniczając się do

postawienia zarzutu błędnego zdefiniowania pojęcia przychodu pomija bowiem, że

podstawę zaskarżonego wyroku stanowiło przede wszystkim podzielenie przez Sąd

odwoławczy oceny Sądu pierwszej instancji co do niecelowości oskładkowania

świadczeń wypłaconych zainteresowanym z tytułu podróży służbowych, a

następnie dokonywania korekt w tym zakresie w sytuacji, gdy na datę orzekania

sporne kwoty zostały pracodawcy zwrócone. Sąd drugiej instancji - aczkolwiek

jasno tego nie wyraził - odwołał się zatem do wynikającej z art. 316 § 1 k.p.c.

zasady aktualności orzeczenia sądowego. Dokonanej w tym zakresie oceny

skarżący nie podważa stosownymi zarzutami, co powoduje, że prawidłowość

stanowiska Sądu odwoławczego uchyla się spod kontroli kasacyjnej.

Usprawiedliwiona okazała się natomiast skarga kasacyjna w zakresie

odnoszącym się do nieuwzględnienia w podstawie wymiaru składek na

ubezpieczenia społeczne wypłaconych zainteresowanym „premii lojalnościowych”.

Sąd drugiej instancji - pomimo przyjęcia, że na podstawie art. 13 ust. 1 i art.

14 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady zainteresowani podlegali w zakresie

ubezpieczeń społecznych ustawodawstwu polskiemu - uznał, że sporne

świadczenia nie stanowią podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia, gdyż po

pierwsze - nie wchodzą w zakres przedmiotowy rozporządzenia Rady, skoro nie

zostały wymienione w art. 4 pkt 1 (prawidłowo: ust. 1) i nie ma do nich

zastosowania art. 4 pkt 2a (prawidłowo: ust. 2a) tego aktu, po drugie - stanowią

„specjalne świadczenie z belgijskiego systemu prawnego” finansowane ze składek

pobieranych od wszystkich przedsiębiorców budowlanych wykonujących usługi na

terenie Belgii, po trzecie - ich ponowne oskładkowanie oznaczałoby naruszenie

zasady niedyskryminacji w zatrudnieniu obywateli polskich wykonujących pracę w

sektorze budownictwa na terenie Belgii w stosunku do pracowników belgijskich.

Argumentacja ta nie zasługuje na aprobatę.

Stosownie do art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady, znajduje ono zastosowanie

do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia

społecznego, które dotyczą: a) świadczeń w razie choroby i macierzyństwa;

b) świadczeń z tytułu inwalidztwa, łącznie ze świadczeniami służącymi zachowaniu

albo zwiększeniu zdolności do zarobkowania; c) emerytur; d) świadczeń dla osób

10

pozostałych przy życiu; e) świadczeń z tytułu wypadku przy pracy i choroby

zawodowej; f) świadczeń z tytułu śmierci; g) zasiłków dla bezrobotnych;

h) świadczeń rodzinnych, zaś zgodnie z art. 4 ust. 2a - również do specjalnych

świadczeń pieniężnych o charakterze nieskładkowym, przewidzianych w ramach

ustawodawstwa, które z uwagi na jego zakres podmiotowy, cele i/lub warunki

nabycia uprawnienia posiada cechy zarówno ustawodawstwa dotyczącego

zabezpieczenia społecznego, o którym mowa w ust. 1, jak również pomocy

społecznej. Nie jest więc trafny pogląd Sądu drugiej instancji, jakoby zakres

przedmiotowy rozporządzenia Rady określony w jego art. 4 ust. 1 i ust. 2a odnosił

się do świadczeń stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne. Niewątpliwie zakres ten odnosi się bowiem do świadczeń

przysługujących z systemów zabezpieczenia społecznego na wypadek ryzyk

enumeratywnie wymienionych w art. 4 ust. 1 rozporządzenia Rady oraz specjalnych

świadczeń pieniężnych o charakterze nieskładkowym zdefiniowanych w art. 4 ust.

2a tego rozporządzenia, a przeznaczonych na zapewnienie: uzupełniającego,

zastępczego lub dodatkowego ubezpieczenia od ryzyk objętych działami

zabezpieczenia społecznego, o których mowa w ust. 1, które zagwarantują

zainteresowanym osobom dochód na poziomie minimum egzystencji,

uwzględniający sytuację gospodarczą i społeczną w zainteresowanym Państwie

Członkowskim (lit. i) albo wyłącznie szczególnej ochrony niepełnosprawnym, ściśle

powiązanej z otoczeniem społecznym takiej osoby w zainteresowanym Państwie

Członkowskim (lit. ii). Skoro zatem w zakresie ubezpieczeń społecznych

zainteresowani podlegali ustawodawstwu polskiemu, to również według tego

ustawodawstwa ocenie podlega ustalenie podstawy wymiaru składek na te

ubezpieczenia.

Nie można podzielić poglądu Sądu drugiej instancji, że „premia

lojalnościowa” nie stanowi przychodu ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1

ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tego względu, iż jest

„specjalnym świadczeniem przysługującym z belgijskiego systemu prawnego

finansowanym ze składek pobieranych od wszystkich przedsiębiorców

budowlanych”. Uszło uwadze Sądu odwoławczego, że art. 18 ust. 1 w związku z

art. 4 pkt 9 ustawy systemowej oraz art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym

11

od osób fizycznych za podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

uznaje wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne dokonywane z tytułu zatrudnienia w

ramach stosunku pracy, bez względu na źródło ich finansowania. Z ustaleń

faktycznych wynika, że w każdym przypadku sporne świadczenia finansowane były

przez pracodawcę zainteresowanych, niezależnie od tego czy to on dokonywał

bezpośrednio ich wypłaty pracownikom, czy też wypłaty dokonywał inny podmiot,

jednakże ze środków pochodzących ze składek pracodawców branży budowlanej i

przeznaczonych na wypłatę tych świadczeń. Nie powinno również budzić

wątpliwości, że „premie lojalnościowe”, stanowiące - jak przyjęły to Sądy obu

instancji - wynagrodzenie pracownika za lojalność wobec belgijskiego sektora

budowlanego i wyraz uprzywilejowania pracowników budowlanych ze względu na

pracę w określonej grupie zawodowej, posiadają charakter przychodu z tytułu

zatrudnienia w ramach stosunku pracy, gdyż właśnie wykonywanie tego

zatrudnienia stanowiło podstawę ich wypłaty zainteresowanym.

Niezrozumiałe są wywody Sądu drugiej instancji odnoszące się do

„naruszenia zasady niedyskryminacji w zatrudnieniu obywateli polskich wobec

obywateli belgijskich” z uwagi na „oskładkowanie ‘premii lojalnościowych’ drugi raz

w Polsce”. Rozważania Sądu odwoławczego w tym zakresie pozostają poza

ustalonym stanem faktycznym, zgodnie z którym obowiązek przekazywania do

Funduszu Społecznego Pracowników Branży Budowlanej przy belgijskiej

Konfederacji Budownictwa składki w wysokości 9,12% wynagrodzeń pracowników z

przeznaczeniem na wypłatę „premii lojalnościowych” obciążał pracodawcę i to tylko

w przypadku, gdy świadczeń tych nie wypłacał on pracownikom bezpośrednio. Ze

stanu faktycznego nie wynika natomiast, aby składka przeznaczona na „premie

lojalnościowe” była potrącana z wynagrodzeń pracowników lub aby od wypłat tego

rodzaju pobierane były składki przez belgijskie instytucje ubezpieczeniowe.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie

art. 39814

, art. 39815

§ 1 oraz odpowiednio stosowanego art. 108 § 2 k.p.c.