V KK 377/13

Sygn. akt V KK 377/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Henryk Gradzik (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Steckiewicz

SSA del. do SN Mariusz Młoczkowski

Protokolant Barbara Kobrzyńska

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Barbary Nowińskiej,

w sprawie B. S.

skazanego z art. 263 § 2 kk

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 11 kwietnia 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 27 czerwca 2013 r.,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w O.

z dnia 1 marca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym.

2

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia 1 marca 2013r., B. S. został

skazany za to (między innymi), że w kwietniu 2012r. w Ł. posiadał bez zezwolenia

broń palną w postaci rewolweru PL-611 Magnum Defender k – 56, tj. za

przestępstwo z art. 263§2 k.k. na karę roku pozbawienia wolności.

W apelacji od tego wyroku obrońca oskarżonego zarzucił obrazę przepisów

postępowania, która mogła mieć wpływ na jego treść:

- art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2§2, 4 i 410 k.p.k. przez dowolną ocenę zeznań

złożonych przez świadków W. P. i P. P. w zakresie dotyczącym przypisanego

oskarżonemu czynu;

- art. 5§2 k.p.k. w zw. z art. 2§2 , 92 i 410 k.p.k. przez naruszenie zakazu

czynienia niekorzystnych domniemań w sytuacji, gdy stan dowodów nie

pozwala na ustalenie faktów, co przejawiło się w przyjęciu, że B. S. w kwietniu

2012r. posiadał broń palną w sytuacji, mimo że zeznania świadków W. P. i P. P.

temu przeczą;

- art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424§1 k.p.k. przez wadliwe sporządzenie

uzasadnienia wyroku, uniemożliwiające skontrolowanie wydanego orzeczenia,

w szczególności wobec braku konkretnych ustaleń w uzasadnieniu co do

czynu posiadania broni przez B. S.;

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że

oskarżony w kwietniu 2012r. posiadał bez zezwolenia broń palną, w sytuacji

gdy nie był on mieszkańcem lokalu, w którym ujawniono broń, został tam

jedynie zatrzymany przez policję, przy czym broń została ujawniona wśród

rzeczy nie należących do B. S., a z zeznań świadków W. P. i P. P.

jednoznacznie wynika, iż B. S. nie był posiadaczem, ani właścicielem broni,

którą na długo przed przybyciem S. do mieszkania znaleźli ci świadkowie.

W konkluzji skarżący wnosił o zmianę wyroku przez uniewinnienie

oskarżonego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny wyrokiem z 27 czerwca 2013r.,

utrzymał w mocy wyrok w części skazującej oskarżonego za czyn z art. 263§2 k.k.

3

W kasacji od prawomocnego wyroku obrońca B. S. podniósł zarzuty

rażącego naruszenia prawa procesowego, mającego istotny wpływ na treść

rozstrzygnięcia, tj:

- art. 433§2 k.p.k. i art. 457§3 k.p.k. polegającego na tym, że Sąd odwoławczy w

wyniku nierzetelnego rozpoznania apelacji nie poddał wszechstronnej i

rzetelnej analizie zarzutów tam sformułowanych i nie ustosunkował się do nich

w stopniu wymaganym tymi przepisami, zwłaszcza w zakresie dotyczącym

naruszenia art. 410 k.p.k. i oparcia orzeczenia na przypuszczeniach i

poszlakach, z pominięciem dowodów ujawnionych na rozprawie, a to zeznań

świadków P. i P., które jednoznacznie wskazują, iż B. S. nie był posiadaczem

broni palnej, która znajdowała się w mieszkaniu zajmowanym przez świadka P.

na długo przed przybyciem B. S.;

- art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2§2 k.p.k. w zw. z art. 4 i 410 k.p.k. przez dokonanie

dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, sprzecznej z zasadami

prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego i

opacie się w decydującej mierze na domniemaniach z pominięciem zeznań

świadków P. i P.

Obrońca wniósł o uchylenie wyroku Sądu odwoławczego i uniewinnienie

oskarżonego, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w

drugiej instancji.

Sąd Najwyższy zważył:

Drugi zarzut kasacji jest bezzasadny z tego już względu, że nie jest

zwrócony przeciwko wyrokowi Sądu odwoławczego (art. 519 k.p.k.). Nie ma więc

charakteru zarzutu kasacyjnego. Skarżący zmierza w nim do podważenia oceny

dowodów, która doprowadziła do ustalenia, że oskarżony posiadał przedmiotowy

rewolwer. Dopatruje się w tej ocenie dowolności, której znamiona wypunktował w

treści zarzutu. Rzecz jednak w tym, że Sąd drugiej instancji, utrzymując w mocy

wyrok w zaskarżonym zakresie, nie dokonywał ponownie oceny dowodów ani nie

podejmował ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia in merito. Kontrolował

natomiast pod tym względem wyrok Sądu Okręgowego, gdyż taka była jego rola

przy rozpoznaniu apelacji wniesionej na korzyść oskarżonego. Nie czyniąc żadnych

nowych ustaleń, ponad te, które zawarto w wyroku Sądu pierwszej instancji, Sąd

4

Apelacyjny nie miał wręcz sposobności dopuścić się obrazy art. 7 i art. 410 k.p.k.,

ani też art. 2§2 i art. 4 k.p.k., formułujących ogólne zasady postępowania karnego.

Nie można natomiast odmówić słuszności pierwszemu zarzutowi kasacji. W

uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny zamieścił jeden akapit dotyczący powodów

utrzymania w mocy wyroku w części skazującej B. S. za czyn z art. 263§2 kk (s. 41

uzasadnienia). Należy więc przyjąć, że podaną w nim argumentacją odniósł się

całościowo do apelacji podważającej zasadność tego skazania. Uczynił to jednak w

sposób skrótowy, wręcz zdawkowy. Sąd odwoławczy zauważył to tylko, że

ustalenie wskazujące na posiadanie przez oskarżonego rewolweru jest trafne,

skoro znaleziono go w miejscu ukrytym w mieszkaniu, w którym w czasie

przeszukania przebywał, a nadto, że ujawniono na tym przedmiocie ślady

biologiczne oskarżonego. Zeznania świadków wynajmujących mieszkanie, W. P. i P.

P., którzy stwierdzili, że znacznie wcześniej znaleźli rewolwer we wnęce na licznik

gazowy oraz że pokazali i udostępnili go oskarżonemu, Sąd ten skwitował uwagą,

że jest to niewiarygodne i wykluczone, skoro – jak powszechnie wiadomo –

posiadanie broni jest zabronione.

Jeśli zważyć, że treść uzasadnienia odzwierciedla sposób i wnikliwość

rozpoznania zarzutów apelacji, to zgodzić się trzeba ze skarżącym, że Sąd

odwoławczy nie poddał rzetelnemu rozważeniu zarzutów sformułowanych w

zwykłym środku odwoławczym. Przytoczone z uzasadnienia wyroku stwierdzenia

świadczą o tym, że Sąd drugiej instancji odniósł się w istocie tylko do zarzutu błędu

w ustaleniach faktycznych. Zabrakło natomiast rozważań co do pozostałych

zarzutów apelacji, w których wytknięto obrazę przepisów procesowych. Już z tego

powodu zasadność zarzutu naruszenia przepisów wskazanych w kasacji jawi się

jako oczywista.

Dotyczy to zwłaszcza podniesionej w apelacji obrazy przepisów art. 7, 410 i

424§1 k.p.k., zakreślających granice swobodnej oceny dowodów, obligujących do

wyrokowania na podstawie całokształtu ujawnionych okoliczności i normujących

warunki prawidłowego sporządzenia wyroku przez Sąd pierwszej instancji.

Apelujący zwracał uwagę, że w uzasadnieniu wyroku Sądu meriti nie podano

dlaczego odrzucone zostały dowody przeciwne, a więc zeznania świadków W. P. i

P. P. Raz jeszcze należy zauważyć, że z zeznań tych osób, stale przebywających

5

w mieszkaniu przy ul. P. […] w Ł. wynikałoby to przede wszystkim, że oskarżony

B. S. bywał w nim sporadycznie, a pistolet został znaleziony przez P. P. jeszcze

zimą 2012r. w zakrytej wnęce. Miał go przekazać W. P., a ten schował go do

kanapy, a więc w miejsce, w którym znaleziono ów przedmiot podczas

przeszukania przeprowadzonego przez funkcjonariuszy policji. Do tego czasu

pistolet miał być przekładany w różne miejsca i dotykany przez osoby

przebywające w mieszkaniu. W. P. wyraził przekonanie, że B. S. „nie miał

żadnego związku z tą bronią” (k. 1589, 2778-80, 2921).

Nie można nie zauważyć, że W. P. i P. P. i są jedynymi osobami, które

zeznały o okolicznościach dotyczących pochodzenia przedmiotowego rewolweru

i w żadnym stopniu nie obciążyli B. S. W całokształcie dowodów na posiadanie

broni przez oskarżonego wskazywałby tylko ślad biologiczny. Poszlaka ta

niekoniecznie musi świadczyć o „posiadaniu” broni w rozumieniu art. 263§2 kk,

skoro ślad biologiczny można było zostawić przez sam fizyczny kontakt z

rewolwerem w okolicznościach, o których zeznawał W. P.

Zeznania świadków, do których odwołał się autor kasacji podlegają

oczywiście swobodnej ocenie, ale odrzucając je, Sąd pierwszej instancji

powinien był rzeczowo i logicznie wykazać dlaczego są niewiarygodne. Od takiej

oceny Sąd Okręgowy uchylił się, stwierdzając jedynie, że nie wniosły one

niczego istotnego do sprawy, gdyż świadkowie nie potrafili wskazać do kogo

należał sporny rewolwer (k. 41 uzasadnienia). W nawiązaniu do tego, między

innymi, uchybienia skarżone było rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego zarzutami

obrazy przepisów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego nie

zamieszczono wywodu, który wykazywałby dlaczego zarzuty procesowe uznano

za niezasadne. Oznacza to, że w kasacji skarżący trafnie podniósł naruszenie

przepisu art. 457§3 k.p.k.. Jeśli natomiast zważyć, że uzasadnienie wyroku

odzwierciedla, czy i w jaki sposób rozpoznano zarzuty środka odwoławczego, to

jako zasadny jawi się również zarzut obrazy art. 433§2 k.p.k.. Naruszenie zasad

procedowania unormowanych w obu tych przepisach miało rażący charakter i,

co oczywiste, mogło wywrzeć istotny wpływ na treść wyroku Sądu

odwoławczego. W tym stanie rzeczy zaskarżony kasacją wyrok należało uchylić i

6

przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym

(art. 537§2 k.p.k.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinnością Sądu Apelacyjnego

będzie rozpoznanie zarzutów apelacji w sposób odpowiadający standardom

wyznaczonym przepisami art. 433§2 i 457§3 k.p.k.