I UK 400/13

Sygn. akt I UK 400/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Bogusław Cudowski

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z odwołania M. T.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych z udziałem zainteresowanej E. T.

o zasiłek chorobowy oraz zwrot zasiłku chorobowego i macierzyńskiego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 kwietnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 22 listopada 2012 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w zakresie odnoszącym się do

decyzji organu rentowego z dnia 22 czerwca 2011 r. znak: […] i

przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego

rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 16 czerwca 2011 r.

odmówił M. T. prawa do wypłaty zasiłku chorobowego za okresy: od 16.07.2010 r.

do 19.07.2010 r.; od 23.11.2010 r. do 04.01.2011 r.; od 18.01.2011 r. do

16.06.2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że niezdolność do

pracy M. T. wystąpiła w okresie, gdy nie podlegał on ubezpieczeniu chorobowemu,

bądź też nie posiadał wymaganego ustawą 90- dniowego nieprzerwanego

ubezpieczenia chorobowego. Następnie organ rentowy decyzją z dnia 22 czerwca

2011 r. zobowiązał M. T. do zwrotu nienależnie pobranego przez E. T.: zasiłku

chorobowego z funduszu chorobowego za okres od 22.12.2009 r. do 29.04.2010 r.

w kwocie 7.107,90 zł oraz odsetek w kwocie 1.187,86 zł; zasiłku macierzyńskiego z

funduszu chorobowego za okres od 30.04.2010 r. do 30.09.2010 r. w kwocie

8.485,40 zł oraz odsetek w kwocie 1.006,47 zł. W uzasadnieniu decyzji organ

rentowy podniósł, że wskutek uprawomocnienia się decyzji ZUS z dnia 3 listopada

2010 r., na mocy której M. T. został objęty ubezpieczeniem społecznym z tytułu

prowadzenia pozarolniczej działalności, powstała zaległość w opłaceniu składek.

Tym samym zdaniem organu rentowego składki na dobrowolne ubezpieczenie

chorobowe za E. T. - osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności

gospodarczej - za okres od 9.2009 r. do 10.2010 r. zostały opłacone w

niewłaściwej, zaniżonej wysokości. Dlatego też E. T. została wyłączona z

dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 9 września 2009 r.

Wyrokiem z dnia 4 września 2012 r. Sąd Rejonowy w K. zmienił decyzję z

dnia 16 czerwca 2011 r. i przyznał M. T. zasiłki chorobowe za okres od 16.07.2010

r. do 19.07.2010 r., od 23.11.2010 r. do 4.01.2011 r., od 18.01.2011 r. do

16.06.2011 r. (pkt 1), oddalił odwołanie od tej decyzji w pozostałym zakresie (pkt 2).

Ponadto zmienił decyzję z dnia 22 czerwca 2011 r. i ustalił, że M. T. nie jest

zobowiązany do zwrotu zasiłku chorobowego pobranego przez E. T. za okres od

22.12.2009 r. do 29.04.2010 r. w kwocie 7107,90 zł i zasiłku macierzyńskiego za

okres od 30.04.2010 r. do 30.09.2010 r. w kwocie 8.485,40 zł (pkt 3).

Powyższy wyrok został zaskarżony przez organ rentowy w zakresie

dotyczącym przyznania zasiłków chorobowych M. T. za okresy od 16.07.2010 r. do

19.07.2010 r., od 23.11.2010 r. do 4.01.2011 r., od 18.01.2011 r. do 5.06.2011 r.,

oraz w części dotyczącej, zmiany decyzji z dnia 22.06.2011 r. i ustalenia, że M. T.

3

nie jest zobowiązany do zwrotu zasiłku chorobowego pobranego przez E. T. za

okres od 22.12.2009 r. do 29.04.2010 r. w kwocie 7.107,90 zł i zasiłku

macierzyńskiego za okres od 30.04.2010 r. do 30.09.2010 r. w kwocie 8.485,40 zł.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 22

listopada 2012 r. zmienił pkt 1 i 3 zaskarżonego wyroku i oddalił odwołanie od

decyzji z dnia 16 czerwca 2011 r. oraz odwołanie od decyzji z dnia 22 czerwca

2011 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd pierwszej instancji w części poczynił

nieprawidłowe ustalenia faktyczne co do zadłużenia M. T. i wykazywania przez

niego wymaganego okresu karencji do uzyskania prawa do zasiłków chorobowych

za sporne okresy oraz co do wykazywania przez osobę współpracującą podlegania

dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i wykazywania co do niej

wymaganego okresu do przyznania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Sąd

wskazał, że w okolicznościach faktycznych sprawy zostało ustalone, co następuje:

odwołujący prowadził działalność gospodarczą w zakresie doradztwa podatkowego

od 2003 r. Z tego tytułu zgłoszony był wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego od

1.11.2005 r. do 31.12.2009 r., a od dnia 1.01.2010 r. do ubezpieczenia

społecznego z tytułu działalności gospodarczej. W okresie od 1.11.2005 r. do

31.12.2009 r. odwołujący był zatrudniony w PPHU P. A. M. w wymiarze 1

/4 etatu, a

od 1.04.2007 r. do 31.12.2008 r. u J. H. w pełnym wymiarze czasu pracy. Decyzją z

dnia 3 listopada 2010 r. organ rentowy stwierdził, że odwołujący podlega

obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej w

okresie od 1.12.2005 r. do 31.12.2005 r., od 1.12.2006 r. do 31.03.2007 r. i od

1.01.2009 r. do 31.12.2009 r. Organ rentowy po uprawomocnieniu się decyzji z dnia

3 listopada 2010 r. wzywał odwołującego do złożenia dokumentów korygujących.

Odwołujący nie złożył takich dokumentów, stąd organ rentowy dokonał rozliczenia

jego konta, stwierdzając, że odwołujący nie wykazuje okresu dobrowolnego

ubezpieczenia chorobowego, aby uzyskać prawo do zasiłku chorobowego dla

siebie i dla swojej żony - zgłoszonej do ubezpieczenia społecznego jako osoba

współpracująca od dnia 9.09.2009 r. Od stycznia 2010 r. odwołujący opłacał składki

na ubezpieczenie społeczne ubezpieczenia chorobowe w kwotach

odpowiadających kwotom należnym za dany miesiąc. W dniu 9.09.2009 r. do

31.10.2010 r. odwołujący zgłosił do ubezpieczenia społecznego jako osobę

4

współpracującą swoją żonę E. T. W okresie od 22.11.2009 r. do 29.04.2010 r. E. T.

przebywała na zwolnieniu lekarskim, a od 30.04.2010 r. do 30.09.2010 r. na urlopie

macierzyńskim. Świadczenia powyższe dla E. T. organ rentowy wypłacił.

Zadłużenia M. T. w dacie ubiegania się o zasiłek chorobowy z tytułu jego

niezdolności do pracy oraz o świadczenia z ubezpieczenia społecznego - zasiłek

chorobowy i zasiłek macierzyński dla osoby współpracującej wynosiło 14.292,22 zł

z tytułu składek na FUS, FUZ i FP i FGŚP plus odsetki od tych należności 6.121,00

zł. W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy stwierdził, że

odwołujący nie wykazał wymaganego okresu opłacania składek na ubezpieczenie

społeczne do przyznania prawa do zasiłków chorobowych oraz zasiłków

chorobowych i macierzyńskich dla osoby współpracującej. Sąd Okręgowy nie

podzielił poglądu Sądu pierwszej instancji, że organ rentowy nie miał prawa

przeliczyć konta odwołującego, ustalić stanu zadłużenia, zaliczyć dokonane wpłaty

na ubezpieczenie dobrowolne na ubezpieczenie obowiązkowe. Wskazał, że w tym

zakresie obowiązują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) i rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad trybu

postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany

ZUS (Dz.U. Nr 78, poz. 465). W sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w

zgłoszeniach dokonywanych przez odwołującego w latach przed 2010 r. organ

rentowy powinien ustalić stan zadłużenia odwołującego zarówno z jego własnego

ubezpieczenia oraz z tytułu ubezpieczenia osoby współpracującej. Gdy odwołujący

składał wnioski o wypłatę świadczeń z ubezpieczenia dobrowolnego chorobowego

w lipcu, listopadzie i grudniu 2010 r. wiedział, że zalega ze składkami za okresy

wcześniejsze. Dotyczy to także okresu w lipcu 2010 r., gdyż wiedział, że deklaracje

nie odpowiadały stanowi faktycznemu. Nie można stwierdzić, że w momencie, gdy

odwołujący zaczął opłacać składki na wszystkie ubezpieczenia w kwotach

odpowiadających wymaganym od stycznia 2010 r., nastąpiło oddzielenie jego

sytuacji sprzed 2010 r. od sytuacji po 1 stycznia 2010 r. Sąd wskazał, że w myśl art.

ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512)

ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni

5

nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeśli ubezpieczony jest dobrowolnie.

Do okresów ubezpieczenia chorobowego wlicza się poprzednie okresy

ubezpieczenia chorobowego, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni.

Odwołujący przez fakt zalegania z opłacaniem składek na ubezpieczenie

obowiązkowe nie wykazał wymaganego okresu karencji do przyznania prawa do

zasiłków chorobowych. Dotyczy to także zasiłku chorobowego i macierzyńskiego

dla osoby współpracującej. Zgodnie z art. 66 powołanej ustawy, wypłatę zasiłku z

ubezpieczenia chorobowego i macierzyńskiego wstrzymuje się, jeśli prawo do

zasiłku ustało albo wcale nie przysługiwało. Z kolei w myśl art. 84 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoba, która pobrała

nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych jest obowiązana do jego

zwrotu, wraz z odsetkami. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się

świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa

do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba

pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania oraz

świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub

fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w

błąd organu wypłacającego świadczenie przez osobę pobierającą świadczenie.

Zgodnie z ust. 6 powołanego przepisu, jeżeli pobranie nienależnych świadczeń

spowodowane było przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot

nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość,

obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, obciąża odpowiednio płatnika

lub inny podmiot. W ocenie Sądu, wypłacenie świadczeń dla osoby współpracującej

nastąpiło na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego przez

odwołującego. Świadczy o tym chociażby sprawa dotycząca próby wykazania

istnienia innej podstawy ubezpieczenia, będąca przedmiotem rozważań w toku

niniejszego postępowania, a także wcześniejsze próby niepodlegania

ubezpieczeniu społecznemu z tytułu działalności gospodarczej, których dotyczyła

decyzja z dnia 3 listopada 2010 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że w momencie, gdy

odwołujący składał wnioski o wypłatę świadczeń z ubezpieczenia społecznego dla

osoby współpracującej i dla siebie, wiedział, że podane we wnioskach dane nie

odpowiadają stanowi faktycznemu. Odwołujący podał nieprawdziwe informacje o

6

stanie swojego zadłużenia. Wobec powyższego Sąd uznał, że odwołujący nie

posiadał wymaganego przepisem art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca

1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby

i macierzyństwa (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512) okresu

dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego podobnie jak i zainteresowana E. T. i

uznał, że zaistniały warunki do obciążenia M. T. obowiązkiem zwrotu nienależnie

pobranych świadczeń dla osoby współpracującej.

M. T. od wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł skargę kasacyjną zaskarżając to

orzeczenie w całości poprzez błędną wykładnię przepisów art. 47 ust. 1 pkt 3 i art.

47 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych w związku z § 11 ust. 1, ust. 3 i § 12 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie

szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, do

których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych polegającą na

przyjęciu, że organ rentowy był uprawniony do ponownego przeliczenia konta

powoda i zaliczenia dokonanych przez niego płatności na dobrowolne

ubezpieczenie chorobowe niezgodnie z oznaczeniem wskazanym przez powoda na

dokumencie płatniczym, na skutek czego zastosował (chociaż nie powinien) art. 14

ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; błędną wykładnię

przepisów art. 84 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych przez przyjęcie, że w sprawie doszło do pobrania nienależnego

świadczenia; niewłaściwe zastosowanie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych w związku z art. 51 § 1, art. 59 § 1 pkt 1, art. 60 § 1 i art. 62 § 1

ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez jego pominięcie,

co doprowadziło do wadliwej wykładni przepisów art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25

czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie

choroby i macierzyństwa i w konsekwencji przyjęcia, że powód oraz osoba

współpracująca nie posiadali 90 dniowego okresu wyczekiwania. Mając powyższe

na uwadze ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

7

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się uzasadniona w zakresie odnoszącym się do

decyzji organu rentowego z dnia 22 czerwca 2011 r. w przedmiocie zobowiązania

M. T. do zwrotu nienależnie pobranego przez osobę współpracującą – E. T. zasiłku

chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego. Natomiast skarga kasacyjna

dotycząca decyzji organu rentowego z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie o zasiłek

chorobowy jako niedopuszczalna została postanowieniem Sądu Okręgowego w K.

z dnia 16 września 2013 r. odrzucona.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustalenie Sądu drugiej instancji,

że odwołujący nie posiadał wymaganego przepisem art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia

25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w

razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512)

okresu do nabycia prawa do zasiłków chorobowych - to jest zasiłku chorobowego

wypłaconego osobie współpracującej, jak również zasiłku macierzyńskiego

wypłaconego osobie współpracującej ubezpieczonego - jest błędne.

Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy świadczenia pieniężne z ubezpieczenia

społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanego dalej „ubezpieczeniem

chorobowym”, obejmują: zasiłek chorobowy; świadczenie rehabilitacyjne; zasiłek

wyrównawczy; zasiłek macierzyński; zasiłek opiekuńczy. Zakres przedmiotowy

poszczególnych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego jest różny. Podzielić go

można ze względu na ryzyko ubezpieczeniowe. W zakresie ryzyka chorobowego

będą mieściły się zasady nabywania prawa do zasiłku chorobowego, świadczenia

rehabilitacyjnego oraz zasiłku wyrównawczego, natomiast w zakresie ochrony

macierzyństwa - zasady nabywania prawa do zasiłku macierzyńskiego i

opiekuńczego. Nabycie prawa do zasiłku chorobowego w myśl art. 4 ustawy o

świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i

macierzyństwa uzależnione jest od przebycia w ubezpieczeniu określonego czasu.

Czas ten, nazywany okresem wyczekiwania (okresem karencji), uzależnia nabycie

prawa do zasiłku od pozostawania przez wymagany czas nieprzerwanie w

ubezpieczeniu chorobowym (por. uchwała SN z dnia 29 października 2002 r.,

III UZP 8/02, OSNP 2003 nr 8, poz. 205; Biul. SN 2002 nr 10, s. 4; OSNP-wkł. 2002

8

nr 24, poz. 4; Wokanda 2003 nr 6, s. 21; OSP 2004 z. 5, poz. 65). Z kolei zasiłek

macierzyński nie podlega rygorom z art. 4 powołanej ustawy. Warunki nabycia

powyższego świadczenia są zgoła odmienne i wyczerpująco zostały uregulowane

art. 29 powołanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem zasiłek macierzyński

przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w

okresie urlopu wychowawczego: - urodziła dziecko, przyjęła na wychowanie

dziecko w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego

podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku życia, i wystąpiła

do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia, - przyjęła na wychowanie

dziecko w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego

podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku życia, na

wychowanie w ramach rodziny zastępczej (nie dotyczy to rodziny zastępczej

zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem). Zasiłek macierzyński przysługuje

również ubezpieczonemu, który w okresie ubezpieczenia chorobowego: - przyjął na

wychowanie dziecko w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka,

wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku

życia, i wystąpił do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia, - przyjął na

wychowanie dziecko w wieku do siódmego roku życia, a w przypadku dziecka,

wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego - do 10 roku

życia, na wychowanie w ramach rodziny zastępczej (nie dotyczy to rodziny

zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem). Mając powyższe na uwadze

już z tego powodu zaskarżone orzeczenie nie odpowiada prawu w zakresie

przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że wymóg 90 dni wyczekiwania (okres karencji) z

art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy, ma również zastosowanie do osób, które spełniają

przesłanki nabycia prawa do zasiłku macierzyńskiego, o którym stanowi art. 29

powołanej ustawy.

Oceniając zasadność dokonania przez organ rentowy przeliczenia konta

odwołującego, na skutek czego organ rentowy ustalił stan zadłużenia i zaliczył

dokonane wpłaty na ubezpieczenie dobrowolne na wcześniejsze okresy

ubezpieczenia obowiązkowego, stwierdzić należy, że żaden z zastosowanych

przez organ rentowy przepisów (w szczególności art. 84 ust. 1, 2 i 6 ustawy o

systemie ubezpieczeń społecznych) nie przewiduje fikcji prawnej, pozwalającej

9

organowi rentowemu dokonać przeliczenia konta ubezpieczonego, z pominięciem

prawidłowo wypełnionych deklaracji ubezpieczeniowych i dokonanych na ich

podstawie terminowych wpłat, w ten sposób, że organ zalicza wpłaty za te okresy

na poczet zaległych składek. Wręcz przeciwnie na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o

systemie ubezpieczeń Społecznych w myśl § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w

sprawach rozliczenia składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład

Ubezpieczeń Społecznych, organ rentowy może dokonać rozliczenia dokonanej

przez płatnika składek wypłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na

koncie za dany miesiąc kalendarzowy na podstawie deklaracji oraz raportów lub

deklaracji korygującej i raportów korygujących, zgodnie z oznaczeniem dokonanym

przez płatnika składek. Podkreślenia wymaga to, że decyzja wymiarowa ma

charakter jedynie deklaratoryjny, określając zakres wynikającego z ustawy

obowiązku. Wykładnię art. 47 ustawy systemowej należy dokonywać z

uwzględnieniem innych przepisów: przepisu art. 46 ust. 1 ustawy systemowej, który

nakłada na płatnika obowiązek obliczenia, rozliczenia i opłacenia należnych

składek za każdy miesiąc kalendarzowy, według zasad wynikających z przepisów

ustawy a także przepisu art. 31 ustawy systemowej stanowiącego, że do należności

z tytułu składek stosuje się odpowiednio między innymi przepis art. 51 § 1 ustawy z

dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8,

poz. 60 ze zm.), w myśl którego zaległością podatkową (odpowiednio składkową)

jest podatek niezapłacony w terminie płatności oraz art. 62 § 1 powyższej ustawy,

w myśl którego jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną

wpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o

najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego

zobowiązania dokonuje wpłaty. Organ rentowy decyzją z dnia 3 listopada 2011 r.

wydał prawomocną decyzję, na mocy której stwierdził, że ubezpieczony jako osoba

prowadząca pozarolniczą działalność podlega również obowiązkowo ubezpieczeniu

społecznemu za okres wcześniejszy tj. od 1.12.2005 r. do 31.12.2005 r., od

1.12.2006 r. do 31.07.2007 r. i od 1.01.2009 r. do 31.12.2009 r. W związku z

powstaniem tej zaległości organ rentowy nie przystąpił jednak do wszczęcia

postępowania zmierzającego do wyegzekwowania zaległych składek, ale dokonał

10

samowolnego przeliczenia konta powoda i wszystkie dotychczasowe jego wpłaty

zaliczył na poczet zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności.

Ubezpieczony na deklaracjach i dokumentach płatniczych (przelewach) wyraźnie

wskazywał za jaki okres dokonywane są wpłaty, stąd zaliczanie ich przez organ

rentowy na inne okresy (miesiące) rozliczeniowe bez wiedzy i aktywności w tym

zakresie ubezpieczonego, było niedopuszczalne i prowadziło do naruszenia

powołanych wyżej przepisów. Konsekwencją wyżej wskazanego „przeliczenia” było

fikcyjne (niezgodne ze stanem faktycznym) przesunięcie terminu okresu

wyczekiwania wymaganego do przyznania prawa do zasiłku chorobowego i

macierzyńskiego oraz terminu i wysokości należnej składki wpłacanej przez

ubezpieczonego w okresie ubezpieczenia po 1 stycznia 2010 r. W niniejszej w

sprawie nie doszło do pobrania nienależnego świadczenia, w sytuacji, gdy organ

rentowy nie podjął czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległych składek

ustalonych prawomocną decyzję z dnia 3 listopada 2011 r. Stwierdzone powyższą

decyzją zaległości podlegają egzekucji na zasadach wskazanych w przepisach

ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie mogą rodzić kolejnych

negatywnych skutków dla ubezpieczonego na przyszłość, dotyczących prawa do

ubezpieczeń społecznych. Wskazać należy, że za te okresy przyszłe ubezpieczony

opłacił składki na bieżąco i w należnych wysokościach. Tym samym, gdy

odwołujący zaczął opłacać składki na wszystkie ubezpieczenia w kwotach

odpowiadających wymaganym od stycznia 2010 r., nastąpiło oddzielenie jego

sytuacji sprzed 2010 r. (prawomocnie ustalonej decyzja z dnia 3 listopada 2011 r.)

od sytuacji po 1 stycznia 2010 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.