II PK 201/13

Sygn. akt II PK 201/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. G.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w M.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 kwietnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B.

z dnia 21 marca 2013 r.

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w B. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w I. wyrokiem z 26 lipca 2010 r. uznał za bezskuteczne

wypowiedzenie umowy o pracę z 27 kwietnia 2010 r. powodowi J. G., który był

2

prezesem zarządu w pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej w M. Ustalił, że w marcu

2010 r. powód został przyjęty do NSZZ „Solidarność”. Pozwana nie przeprowadziła

konsultacji wypowiedzenia z art. 38 k.p., gdyż poprzestała na błędnej informacji od

przewodniczącej związku zawodowego, która była na chorobowym i nie wiedziała,

że powód został członkiem związku. Powód kwestionował zasadność i zgodność z

prawem wypowiedzenia. Pozwana zarzucała, że związek zawodowy nie

przedkładał informacji w trybie art. 251

ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach

zawodowych. Sąd Rejonowy stwierdził naruszenie art. 38 k.p. przez zaniechanie

konsultacji wypowiedzenia co uzasadniało orzeczenie o bezskuteczności

wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 45 k.p. W apelacji pozwana

zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego. Kwestionowała ustalenie,

że powód był członkiem związku zawodowego w chwili wypowiedzenia umowy o

pracę. Powód nie poinformował pracodawcy o wstąpieniu do związku zawodowego

a także związek zawodowy nie wypełniał powinności z art. 251

ust. 2 ustawy o

związkach zawodowych. Powód zmienił żądanie na odszkodowanie. Sąd Okręgowy

w B. wyrokiem z 21 marca 2013 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego o tyle tylko, że

zasądził na rzecz powoda odszkodowanie i oddalił w całości apelację pozwanej.

Uzupełnił postępowanie dowodowe i ustalił, że powód w momencie wypowiedzenia

był członkiem związku zawodowego, do którego należało 21 osób. Potwierdził, że

pozwana nie zwróciła się do związku zawodowego o informację o osobach

podlegających obronie i naruszyła tryb konsultacji przewidziany art. 38 k.p. W

uchwale z 7 grudnia 2012 r., II PZP 3/12, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis ten

ma zastosowanie także wobec prezesa zarządu spółdzielni. Pozwana nie

podważała reprezentatywności organizacji związkowej (art. 251

ust. 2 ustawy o

związkach zawodowych). Nie było zasadne odwoływanie się przez pozwaną do

sprzeczności żądania z art. 8 k.p. Wypowiedzenie było zwykłe a nie kwalifikowane

w trybie art. 52 k.p. Zarzuty (przyczyna wypowiedzenia) w części miały charakter

ogólnikowy. Pozwana nie wskazała w treści pisma (wypowiedzeniu) o jakie

konkretnie przejawy niegospodarności i niekompetencji chodzi, na czym polegały i

do jakich zachowań powoda miały się odnosić. Nie zostały wykazane twierdzenia o

wyrządzeniu pozwanej szkód majątkowych w znacznych rozmiarach i nie stanowiły

przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. Natomiast pozostałe przyczyny

3

wypowiedzenia nie miały takiej wagi, aby na podstawie art. 8 k.p. pozbawić powoda

ochrony prawnej z art. 45 § 1 w związku z art. 8 k.p.

W skardze kasacyjnej pozwana zarzuciła naruszenie: 1) art. 38 § 1 k.p. w

związku z art. 251

ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych przez

niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż brak konsultacji z organizacją

związkową, która nie dopełnia kwartalnego obowiązku informacyjnego, stanowi

naruszenie art. 38 k.p., a ewentualnie także przez błędną wykładnię, polegającą na

uznaniu, że istotną okolicznością dla ich zastosowania jest reprezentatywność

organizacji związkowej, a nie tylko wywiązywanie się z kwartalnego obowiązku

informacyjnego; 2) art. 8 k.p. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na

uznaniu, że roszczenie powoda korzystać może i to w całości z ochrony prawnej i

nie stanowi nadużycia uprawnień; 3) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1

k.p.c. i 378 § 1 k.p.c. przez niewyjaśnienie podstawy odmowy słuszności

podniesionej w apelacji argumentacji naruszenia art. 38 k.p. przez wzgląd na art.

251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, co mogło mieć istotny wpływ na

rozstrzygnięcie, albowiem wskazuje, że Sąd Okręgowy mógł nie rozpoznać tak

ujętego zarzutu, a jego rozpoznanie zaś powinno prowadzić do oddalenia pozwu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej uzasadniają uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zarzuty procesowe skargi kasacyjnej ściśle wiążą się z jej zarzutami

materialnymi i przez taki pryzmat podlegają też ocenie. Naruszenie przepisów

postępowania ma znaczenie, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.). O wyniku sprawy decyduje zaś

zastosowanie prawa materialnego, gdyż to ono wyznacza jakie ustalenie faktyczne

i oceny prawne są konieczne. Pozwany zarzucał w sprawie, że związek zawodowy

nie realizował obowiązku z art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Sąd w

rozpoznaniu sprawy skupił się na liczbie członków i reprezentatywności związku

zawodowego, natomiast pominął skutek zaniechania obowiązku kwartalnej

informacji, wynikający z tego przepisu. Sąd Najwyższy w uchwale składu

powiększonego 20 grudnia 2012 r., III PZP 7/12, rozstrzygnął, że

4

„Nieprzedstawienie przez zakładową organizację związkową informacji, o której

mowa w art. 251

ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych

(jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) powoduje, że nie są

wadliwe czynności podjęte przez pracodawcę bez wymaganego współdziałania z tą

organizacją, aż do dnia przedstawienia tej informacji”. Uchwała jest konkretna i

stanowcza. Stanowi odpowiedź na rozbieżność w orzecznictwie i problemy w

wykładni. Odnosi się również do konsultacji z art. 38 k.p. (art. 26 pkt 1 w związku z

art. 251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych). W tym miejscu uzasadnione

wydaje się przytoczenie tylko nieznacznej części argumentacji uchwały,

wskazującej, że przy interpretacji przepisów o związkach zawodowych trzeba mieć

na uwadze również sytuację pracodawcy i konieczność chronienia także jego

interesu, który trzeba widzieć w dążeniu do sprawnego funkcjonowania zakładu

pracy. Brak możliwości korzystania z uprawnień przysługujących zakładowej

organizacji związkowe – spełniającej warunki określone w art. 251

ust. 1 ustawy o

związkach zawodowych – będący skutkiem nieprzekazania pracodawcy informacji

z art. 251

ust. 2 tej ustawy, nie jest sankcją nadmiernie dolegliwą czy

nieproporcjonalną w stosunku do tego zaniedbania organizacji związkowej.

Wyrok objęty skargą zapadł już po uchwale Sądu Najwyższego z 20 grudnia

2012 r., III PZP 7/12 i Sąd Okręgowy nie powinien jej pominąć przy rozstrzyganiu

sporu, zwłaszcza, że jak wskazano pozwany stawiał zarzut braku informacji z art.

251

ust. 2 ustawy o związkach zawodowych. Ponadto uchwała nie ma mocy tylko

od chwili jej podjęcia, gdyż wykładnia odnosi się do regulacji prawnej od zmiany

ustawy o związkach zawodowych.

Przedwcześnie co najmniej Sąd Okręgowy ocenił, że naruszono art. 38 k.p.

W sprawie nie ustalono (w uzasadnieniu wyroku), czy związek zawodowy wypełnił

wskazany obowiązek, choć pozwany w skardze twierdzi, że kwestia ta nie była

sporna.

Po rozstrzygnięciu tej kwestii aktualna może być zatem ocena dalej idąca,

czyli dotycząca zasadności wypowiedzenia umowy o pracę w rozumieniu art. 45 § 1

k.p. Sąd Okręgowy dokonał wprawdzie pewnej oceny w tym względzie, jednak nie

w kategoriach samodzielnego badania zasadności wypowiedzenia, lecz tylko w

aspekcie zarzutu naruszenia art. 8 k.p. przez przyznanie odszkodowania za samo

5

naruszenie przepisu o wypowiadaniu umowy o pracę. Przedwczesna jest więc

również ocena zarzut skargi o naruszeniu art. 8 k.p., gdyż odnoszony jest do

całości żądania, a to może wymagać dalszego badania, nie tylko naruszenia

przepisów o wypowiadaniu umów o pracę ale także samodzielnie zasadności

wypowiedzenia.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 39815

§ 1 k.p.c.

i art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821

k.p.c.