II UK 441/13

Sygn. akt II UK 441/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z wniosku E. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 maja 2014 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 18 kwietnia 2013 r.,

oddala skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny– w sprawie E. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o prawo do renty z tytułu

niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową – oddalił apelację E. M. od

wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16

sierpnia 2012 r., oddalającego odwołanie ubezpieczonego od decyzji organu

2

rentowego z dnia 28 lipca 2011 r., odmawiającej przyznania E. M. prawa do renty z

tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

Sąd pierwszej instancji ustalił między innymi, że decyzją Państwowego

Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 15 listopada 2010 r. stwierdzono

u ubezpieczonego chorobę zawodową – wymienioną w pozycji 21 wykazu chorób

zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca

2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367) – obustronny

trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego

spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co

najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla

częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Ubezpieczony został skierowany na

badanie przez lekarza orzecznika ZUS, który orzeczeniem z dnia 8 czerwca 2011 r.

stwierdził brak długotrwałej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 26 lipca 2011 r. podtrzymała orzeczenie

lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 czerwca 2011 r., stwierdzając brak długotrwałej

niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

Sąd pierwszej instancji – w celu ustalenia, czy stan zdrowia ubezpieczonego

w związku z chorobą zawodową wskazuje, że utracił on całkowicie lub częściowo

zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie

rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu – dopuścił dowód z

opinii biegłego sądowego laryngologa oraz biegłego sądowego specjalisty

medycyny pracy. Sąd pierwszej instancji powołał się na regulacje zawarte w

przepisach art. 6 ust. 1 pkt 6 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30 października

2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 167, poz. 1322 ze zm.; dalej jako: „ustawa

wypadkowa”) oraz art. 12 i art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.;

dalej jako: „ustawa emerytalno – rentowa i podzielił wnioski opinii biegłych lekarzy

sądowych: laryngologa oraz specjalisty medycyny pracy - niestwierdzające

niezdolności ubezpieczonego do pracy w związku z chorobą zawodową. Uznał, że

skoro ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy w związku z chorobą zawodową -

to nie przysługuje mu prawo do spornego świadczenia.

3

Sąd drugiej instancji podzielił i przyjął za własną podstawę faktyczną

zaskarżonego apelacją ubezpieczonego wyroku Sądu Okręgowego. Uznając

bezzasadność podnoszonego w apelacji zarzutu dotyczącego konieczności łącznej

oceny schorzeń ubezpieczonego dla ustalenia prawa do spornego świadczenia Sąd

drugiej instancji podkreślił, że przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest prawo

ubezpieczonego do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą

zawodową. Sprawa o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą

zawodową jest przedmiotowo rozdzielna od sprawy o rentę w związku z wypadkiem

przy pracy. Nie jest możliwa łączna ocena schorzeń powypadkowych i schorzeń z

tytułu choroby zawodowej w oparciu o ustawę wypadkową. Łączna ocena

wszelkich dolegliwości jest konieczna w przypadku dochodzenia renty z tytułu

niezdolności do pracy dochodzonej na podstawie przepisów ustawy emerytalno –

rentowej. Zdaniem Sądu drugiej instancji ocena spełnienia przesłanek prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową, wiąże się z

wykazaniem niezdolności do pracy wyłącznie spowodowanej skutkami choroby

zawodowej. Dla istoty rozstrzygnięcia nie ma natomiast znaczenia, czy

wnioskodawca jest niezdolny do pracy na skutek wypadku przy pracy, czy też

ogólnego stanu zdrowia, czy też choćby naturalnego procesu starzenia się

organizmu. Istotne jest bowiem ustalenie, czy skutkiem choroby zawodowej

ubezpieczony ma tak znacznie obniżoną wydolność organizmu, że z tego właśnie

tytułu jest niezdolny do wykonywania pracy zawodowej. Sąd drugiej instancji

podkreślił, że orzeczenie w niniejszej sprawie nie ma prejudycjalnego charakteru w

stosunku do sprawy o rentę w związku z wypadkiem przy pracy; są to bowiem dwa

różne rodzajowo świadczenia.

Sąd Apelacyjny postanowieniem wydanym na rozprawie apelacyjnej w dniu

18 kwietnia 2013 r. oddalił wniosek dowodowy ubezpieczonego o przeprowadzenie

dowodu z akt sprawy VII U …/12 Sądu Okręgowego w G. oraz wniosek o

zawieszenie postępowania do czasu uzyskania prawomocnego wyroku w tej

sprawie - uznając, że sprawy te pozostają bez większego związku i bez wpływu na

wzajemne rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu drugiej instancji Sąd pierwszej instancji

trafnie ocenił dowody z opinii biegłych lekarzy sądowych: laryngologa i specjalisty

medycyny pracy. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko opinii biegłych, że charakter

4

oraz nasilenie schorzeń nie powodują występowania u ubezpieczonego całkowitej

lub choćby częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego (w całości) ubezpieczony zaskarżył

skargą kasacyjną. Skargę oparto na obydwu podstawach określonych w art. 3983

§

1 pkt 1 i 2 k.p.c.

W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 3983

§ 1 pkt 1 k.p.c.)

zarzucono naruszenie:

1) art. 12 ustawy emerytalno – rentowej w związku z art. 17 ust. 1 oraz art. 6

ust. 1 pkt 6 ustawy wypadkowej przez uznanie, że w procesie o ustalenie prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy wynikającej z „renty wypadkowej lub

chorobowej” nie jest możliwa łączna ocena schorzeń powypadkowych i schorzeń z

tytułu chorób zawodowych, lecz konieczne jest prowadzenie osobnych postępowań

odnoszących się do każdego schorzenia oraz każdej choroby zawodowej osobno.

W ocenie skarżącego jedynie „całościowa ocena skutków wypadków przy pracy,

jakich doznał ubezpieczony i chorób zawodowych, na które on cierpi mogą

stanowić podstawę do ustaleń prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy lub

chorób zawodowych”;

2) art. 32 Konstytucji RP „określającego” zasadę równości wszystkich wobec

prawa, z uwagi na stosowanie innych zasad ustalania niezdolności do pracy wobec

osób z tytułu ogólnego stanu zdrowia i wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

W ocenie skarżącego „zdolność do pracy każdej osoby winna zostać zbadana

przez wszelkie przesłanki utraty zdrowia i całokształt okoliczności na tą utratę

wpływający”.

W ramach podstawy procesowej (art. 3983

§ 1 pkt 2 k.p.c.) zarzucono

naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 177 § 1 k.p.c. w związku z art. 219

k.p.c. przez bezzasadne oddalenie wniosków ubezpieczonego o połączenie spraw

lub zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia istotnych kwestii dla

ustalenia jego niezdolności do pracy i tym samym nie dokonanie wszechstronnej i

całościowej oceny stanu zdrowia ubezpieczonego, co prowadziło w konsekwencji

do nie rozpoznania istoty sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji

oraz o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Sądowi

5

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

(Dz.U. z 2009 r. Nr 167, poz.1322 ze zm.) z tytułu wypadku przy pracy lub choroby

zawodowej przysługuje „renta z tytułu niezdolności do pracy” - dla ubezpieczonego,

który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby

zawodowej.

Wskazana powyżej kwestia pojęcia niezdolności do pracy wskutek choroby

odnosi się do szerszego zagadnienia związku przyczynowego między chorobą

zawodową a jej prawnie doniosłymi skutkami w postaci częściowej lub całkowitej

niezdolności do pracy (ewentualnie śmierci, stałego lub długotrwałego uszczerbku

na zdrowiu, niezdolności do samodzielnej egzystencji), jako przesłanki

odpowiedzialności za te skutki w postaci nabycia prawa do renty z tytułu

niezdolności do pracy i innych świadczeń należnych z ubezpieczenia

wypadkowego, w odróżnieniu od analogicznych świadczeń przysługujących na

zasadach ogólnych.

Kwestia zależności i stosowania adekwatnego związku przyczynowego,

prowadząca do uwzględniania wyłącznie prawnie istotnych zależności między

szkodą a jej przyczyną i eliminowania przyczyn, dla których skutek nie stanowi

„normalnego” następstwa – nie została unormowana w ustawie wypadkowej. W

myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy - przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności

do pracy - do ustalenia wysokości tych świadczeń oraz ich wypłaty stosuje się

odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych regulują samodzielnie zasady

odpowiedzialności z tytułu zaistnienia ryzyka ubezpieczeniowego i nie odsyłają do

ograniczeń odpowiedzialności płynących z art. 361 § 1 k.c. Wobec tego

6

uzasadnione jest ujmowanie rozważanego związku przyczynowego jako relacji, w

której przyczyną jest ogół równorzędnych wobec siebie zdarzeń, bez spełnienia

których skutek nie mógłby nastąpić, a zatem przyjęcie teorii równowartości

warunków, zwaną też teorią warunku koniecznego sine qua non. Teoria ta

przyjmuje, że szkoda jest następstwem splotu przyczyn równoważnych,

obejmujących wszystkie zdarzenia pozostające w relacji przyczyna - skutek tak

długo, aż hipotetyczne wyeliminowanie jednej z przyczyn doprowadzi do wniosku o

niemożliwości nastąpienia danego skutku. Gdy istnieje wielość przyczyn

wywołujących szkodę należy - według tej teorii - wyróżnić przypadek, gdy każda z

nich mogła szkodę wywołać, albo będąc ogniwem łańcucha przyczyn, albo gdy

zadziałały równocześnie. W takim przypadku, gdy dochodzi do zbiegu przyczyń,

odpowiedzialność za skutek zachodzi w takim zakresie, w jakim szkoda jest

niepodzielnym następstwem ich wszystkich, choć stopień efektywności działania

konkretnej przyczyny był mniej lub bardziej znaczący. Takie przyczyny określa się

jako przyczyny istotne (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2000 r., II UKN

351/99, OSNAPiUS 2001 nr 12, poz. 419 i powołane w jego uzasadnieniu

wcześniejsze orzecznictwo).

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r., I UK 147/08 (OSNP

2010 nr 11-12, poz. 145) zauważono pogląd, że niezdolność do pracy wskutek

choroby zawodowej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 października

2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych zachodzi wówczas, gdy choroba zawodowa jest istotną przyczyną

częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, co oznacza, że bez wynikającego

z niej uszczerbku na zdrowiu niezdolność do pracy nie wystąpiłaby. Taki stan

rzeczy istnieje niewątpliwie, gdy choroba zawodowa sama powoduje uszczerbek na

zdrowiu uzasadniający zakwalifikowanie pracownika jako częściowo lub całkowicie

niezdolnego do pracy. W wyroku tym wskazano jednak, że – odmienny stan rzeczy

występuje wówczas, gdy sama choroba zawodowa nie uzasadnia uznania

pracownika za częściowo lub całkowicie niezdolnego do pracy, jednakże bez

wynikającego z niej uszczerbku na zdrowiu niezdolność do pracy nie wystąpiłaby,

ponieważ pozostałe przyczyny niezdolności, np. inne choroby, nie wystarczają do

jej powstania. W takim przypadku, stopień w jakim choroba zawodowa przyczynia

7

się do niezdolności nie ma znaczenia, ważne jest to, że przesądza ona o

wystąpieniu niezdolności do pracy, stanowiąc jej istotną przyczynę.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny de facto badał, czy choroba

zawodowa powoda jest istotną przyczyną jego niezdolności do pracy również w

przedstawionym wyżej rozumieniu. Biegły sądowy laryngolog w uzasadnieniu opinii

stwierdził, że - obustronny niedosłuch typu odbiorczego – diagnozowany już

wielokrotnie u ubezpieczonego i rozpoznany w dniu 15 listopada 2010 r. jako

choroba zawodowa – nie powodował, zarówno do czasu jego przejścia na

emeryturę, jak i nadal nie powoduje ograniczenia sprawności ubezpieczonego do

dalszej pracy, ponieważ jego słuch jest jak najbardziej społecznie wydolny. Biegły

wskazał, że ubezpieczony słyszy, rozumie dobrze mowę potoczną, może

porozumiewać się z otoczeniem i mógłby porozumiewać się także w wypadku

podjęcia pracy. Również biegły sądowy specjalista medycyny pracy rozpoznał u

ubezpieczonego: - obustronny trwały ubytek słuchu typu odbiorczego-ślimakowego

uznany za chorobę zawodową od dnia 15 listopada 2010 r., nadciśnienie tętnicze

samoistne, stan po kompresyjnym złamaniu kręgu L2 z zespołem bólowym, stan

po złamaniu kostki bocznej goleni lewej, kamicę moczową, uszkodzenie siatkówki

obu oczu o niejasnej etiologii, chorobę wrzodową i zapalenie błony śluzowej

żołądka w wywiadzie. W ocenie biegłego rozpoznane dolegliwości nie czynią

ubezpieczonego osobą niezdolną do zatrudnienia z tytułu choroby zawodowej.

Biegły wyjaśnił, że choroba ta nie skutkuje brakiem rozumienia zwykłej mowy

potocznej, pozwala na dobry kontakt z otoczeniem i słuch chorego jest społecznie

wydolny.

W tym kontekście nie można uznać, że wystarczająco sprawny słuch

skarżącego jest współistotną przyczyną ewentualnej niezdolności do pracy.

Zdaniem Sądu Najwyższego nietrafne byłoby stanowisko (nieprecyzyjnie

przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku), że do uznania, iż

niezdolność do pracy powstała wskutek choroby zawodowej - choroba ta powinna

być jej wyłączną przyczyną; jednak taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Wobec tego kasacyjny zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy wypadkowej z

2002 r. okazał się nieuzasadniony. Jednocześnie w świetle przedstawionej

koncepcji „przyczyny istotnej” błędna jest również sugestia skarżącego, że sam fakt

8

występowania choroby zawodowej w splocie przyczyn niezdolności do pracy

wystarcza do uznania, że niezdolność ta powstała wskutek choroby zawodowej.

Nie uwzględnia ono bowiem tego, że prawo do przewidzianej branymi pod uwagę

ustawami wypadkowymi renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jedynie

wtedy, gdy choroba ta jest istotną przyczyną niezdolności do pracy.

Wprawdzie nieprecyzyjnie Sąd Apelacyjny stwierdził, iż nie jest możliwa

łączna ocena schorzeń powypadkowych i schorzeń z tytułu choroby zawodowej w

oparciu o ustawę wypadkową, co jest konieczne w przypadku procesu o rentę z

tytułu niezdolności do pracy dochodzonej na podstawie przepisów ustawy

emerytalno – rentowej, jednak słusznie zauważył, że sprawa o rentę z tytułu

niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową jest przedmiotowo

rozdzielna od sprawy o rentę w związku z wypadkiem przy pracy. Jak wynika z

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r., I UK 361/07 – w rozumieniu

przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych inne są również przesłanki nabycia prawa do jednorazowego

odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu, a inne nabycia prawa do renty z

tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wystąpieniem choroby zawodowej (art.

6 ust. 1 ustawy z 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy

pracy i chorób zawodowych). Rozstrzygnięcia sądowe w takich sprawach nie

pozostają więc ze sobą w związku prowadzącym do uznania powagi rzeczy

osądzonej (art. 366 k.p.c.). Niemniej jednak sprawy te dotyczą skutków choroby

zawodowej i z tego względu, dokonane w nich oceny stanu zdrowia

ubezpieczonego nie powinny być wzajemnie pomijane, podobnie, jak w sprawie o

rentę z tytułu niezdolności do pracy nie można pomijać orzeczenia o

niepełnosprawności (LEX nr 491451).

W świetle art. 12 ust. 1 ustawy emerytalnej niezdolną do pracy w rozumieniu

tej ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy

zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania

zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest

osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (art. 12 ust. 2),

zaś przez częściowo niezdolną do pracy należy rozumieć osobę, która w znacznym

stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji

9

(art. 12 ust. 3). Treść powołanych przepisów obliguje do tego, aby niezdolność do

pracy rozpatrywać indywidualnie w odniesieniu do konkretnej osoby, przy

uwzględnieniu jej stanów chorobowych, wieku, kwalifikacji. Tak więc ocena

niezdolności do pracy przebiega w dwu płaszczyznach: medycznej (biologicznej),

gdzie brany jest pod uwagę charakter i przebieg procesów chorobowych oraz ich

wpływ na stan czynnościowy organizmu, sprawność psychofizyczną organizmu i

stopień przystosowania organizmu do ubytków anatomicznych, kalectwa, skutków

choroby, a także socjalnej (ekonomicznej), na której uwzględnia się posiadane

kwalifikacje, wiek, zawód, wykonywane czynności i warunki pracy oraz możliwość

dalszego wykonywania pracy zarobkowej, a także możliwość przywrócenia

zdolności do pracy przez leczenie i rehabilitację lub przekwalifikowanie zawodowe.

W ocenie Sądu Najwyższego – wprawdzie przedstawione przepisy odnoszą

się również do ustalania prawa do renty z tytułu choroby zawodowej, jednak ich

stosowanie jest modyfikowane wcześniejszym obowiązkiem ustalenia istnienia

choroby zawodowej oraz - jej wpływem na istnienie niezdolności do pracy.

Ustalenia istnienia niezdolności do pracy w sprawie dotyczącej choroby zawodowej

mają odmienny charakter i powinny być zakończone odrębną konkluzją biegłych w

porównaniu do spraw rentowych, wynikających z ustawy emerytalno – rentowej.

Niesłuszny jest też zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 32 Konstytucji

RP, „określającego” zasadę równości wszystkich wobec prawa, z uwagi na

stosowanie innych zasad ustalania niezdolności do pracy wobec osób z tytułu

ogólnego stanu zdrowia i wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W ocenie

skarżącego „zdolność do pracy każdej osoby powinna zostać zbadana przez

wszelkie przesłanki utraty zdrowia i całokształt okoliczności na tą utratę

wpływający”, jednak teza ta nie wynika z przywołanych przepisów konstytucyjnych,

a wskazane wyżej przepisy ubezpieczeniowe nie posługują się pojęciem „utraty

zdrowia”, ale odnoszą się do „niezdolności do pracy”, co stanowi zupełnie inną

kategorię pojęciową. Trudno też dopatrzeć się, w przypadku skarżącego,

naruszenia zasady równego traktowania ubezpieczonych, gdyż nie wskazuje on

osób, które w porównywanej sytuacji potraktowane były odmiennie.

Stosownie do art. 219 k.p.c. Sąd może zarządzić połączenie kilku

oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub

10

także rozstrzygnięcia, jeżeli są one ze sobą w związku lub mogły być objęte jednym

pozwem.

Może to więc nastąpić, jeżeli roszczenia są ze sobą w związku lub mogłyby

być objęte jednym pozwem. Łączenie spraw wymaga rozwagi, gdyż często nie

przyczynia się w praktyce do przyspieszenia procesu, a wprowadza do nich nieład i

zamieszanie, utrudniając realizację zasady rozpoznania sprawy w rozsądnym

terminie. „Możliwość objęcia jednym pozwem” istnieje wtedy, gdy zachodzi

możliwość przedmiotowej kumulacji roszczeń określona w art. 191 k.p.c. Warunek

istnienia „związku” między roszczeniami należy zaś rozumieć podobnie jak w art.

204 k.p.c. i odnieść do innych przypadków niż z art. 191, które „mogły być objęte

jednym pozwem”. Niedopuszczalne jest łączenie spraw, które toczą się w różnych

sądach, choćby nawet mogły być objęte jednym pozwem - art. 205 k.p.c. (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 maja 1978 r., IV PR 95/78, OSNC 1979 nr 1-2,

poz. 35).

Decyzja o połączeniu spraw rentowych lub dotyczących odszkodowania z

tytułu wypadku przy pracy (poza kwestiami wynikającymi z właściwości sądu)

należy do dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej, która doznaje ograniczeń

wynikających z treści obowiązującego prawa i specyfiki stanu faktycznego.

Dyskrecjonalna władza sędziego jest determinowana koniecznością prowadzenia

rzetelnego rozumowania w ramach sylogizmu prawniczego. Odnosząc to do

realiów niniejszej sprawy - ponieważ nie stwierdzono niewydolności słuchowej

skarżącego, wpływającej na możliwość wykonywania przez niego pracy, nie było

konieczne połączenie spraw lub dopuszczenie dowodu z akt prawomocnie

zakończonej sprawy o rentę z tytułu „ogólnego stanu zdrowia”. Sprawy dotyczące

niezdolności do pracy na skutek choroby zawodowej oraz – o rentę z art. 57 ust. 1

ustawy emerytalno – rentowej mają dychotomiczny charakter, który nie obliguje do

ich łącznego rozpoznania.

Stosownie do art. 17 ust. 2 - 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o

ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych -

świadczenia, o których mowa w ust. 1, przysługują niezależnie od długości okresu

ubezpieczenia wypadkowego oraz bez względu na datę powstania niezdolności do

pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Przy ustalaniu

11

podstawy wymiaru renty nie stosuje się ograniczenia wskaźnika wysokości

podstawy, o którym mowa w art. 15 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy

pracy lub chorobą zawodową, które ustało z powodu ustąpienia niezdolności do

pracy, przywraca się w razie ponownego powstania tej niezdolności bez względu

na okres, jaki upłynął od ustania prawa do renty.

Z przepisów tych wynika, że poza inną oceną przyczyn niezdolności do

pracy (implikującej prawo do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby

zawodowej), występują też odmienne przesłanki przyznania prawa do renty. Nie

można wykluczyć, że niekiedy mogą powstać sytuacje, gdy wypadek przy pracy lub

choroba zawodowa będą korelowały z dolegliwościami powodującymi niezdolność

do pracy w rozumieniu art. 57 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy emerytalno -

rentowej, co może przemawiać przeciwko przedstawionemu dualizmowi procesów.

Sytuacja taka nie powstała jednak w niniejszej sprawie.

Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd Najwyższy orzekł na

podstawie art. 39814

k.p.c. jak w sentencji.