IV KK 445/13

Sygn. akt IV KK 445/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Włodzimierz Wróbel

SSA del. do SN Dariusz Czajkowski

Protokolant Danuta Bratkrajc

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga

w sprawie W. B.

skazanego z art. 65 § 1 kks w zw. z art. 23 § 1 i 3 kks

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 15 maja 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść

od wyroku Sądu Rejonowego w K.

z dnia 14 marca 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Rejonowemu w K. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Prokurator, oskarżając W. B. o popełnienie czynu z art. 65 § 1 k.k.s.

polegającego na tym, że w dniu 13 listopada 2012 r. w K. przy ul. O. na terenie

giełdy towarowej oraz w L. i J. przechowywał bez znaków akcyzy wyroby akcyzowe

2

stanowiące przedmiot czynu zabronionego w postaci papierosów z napisami

„Marlboro” w ilości 278.600 sztuk, powodując uszczuplenie należności

publicznoprawnej w wysokości 178.986,57 zł oraz w postaci krajanki tytoniowej o

wadze 50 kg, powodując uszczuplenie należności publicznoprawnej w wysokości

29.367 zł, co łącznie powoduje uszczuplenie należności publicznoprawnej w

wysokości 208.353,57 zł, wraz z aktem oskarżenia skierował na podstawie art. 335

§ 1 k.p.k. wniosek o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionej z

oskarżonym kary w wymiarze roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby, grzywny w

wysokości 500 stawek dziennych po 60 zł każda oraz o obciążenie oskarżonego

kosztami i opłatami.

Sąd Rejonowy uwzględniając powyższy wniosek, po jego zmodyfikowaniu

przez strony na posiedzeniu w dniu 14 marca 2013 r. w ten sposób, że okres

warunkowego zawieszenia wykonania kary określono na 3 lata, wysokość kary

grzywny na 350 stawek dziennych w kwocie po 100 zł każda, nadto orzeczenie

przepadku zabezpieczonych dowodów, wyrokiem z dnia 14 marca 2013 r., sygn.

akt VIII K …/12 uznał W. B. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to:

- na mocy art. 65 § 1 w zw. z art. 23 § 1 i 3 k.k.s. wymierzył mu karę roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w wymiarze 350 stawek

dziennych ustalając wysokość stawki na kwotę 100 zł,

- na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s.

wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił

oskarżonemu na okres próby wynoszący 3 lata,

- na mocy art. 63 § 1 k.k. w zw. z art. 20 § 2 k.k.s. na poczet kary grzywny

zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia w sprawie w dniu 13 listopada 2012 r.,

- na mocy art. 30 § 2, art. 29 pkt 1 k.k.s. oraz art. 31 § 6 k.k.s. orzekł o

przepadku dowodów rzeczowych na rzecz Skarbu Państwa i zarządził ich

zniszczenie,

- na mocy art. 627 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i art. 2 ust. 4 oraz art. 3

ust. 1 ustawy z 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych obciążył go w

całości kosztami sądowymi.

3

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 22

marca 2013 r.

Od powyższego wyroku kasację na korzyść W. B. złożył Prokurator

Generalny, w której zarzucił rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie

prawa procesowego i materialnego, to jest:

- art. 156 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z art. 343 § 7 k.p.k. polegające na zaniechaniu

przez sąd uzależnienia uwzględnienia wniosku oskarżonego W. B. o skazanie bez

przeprowadzania rozprawy od uiszczenia wymagalnej należności publicznoprawnej

w wyznaczonym terminie;

- art. 65 § 1 k.k.s. polegające na jego błędnym zastosowaniu, co

doprowadziło do skazania wymienionego za ten czyn, mimo iż z opisu czynu

wynikało, że kwota podatku narażonego na uszczuplenie w czasie jego popełnienia

wynosiła 208.353,57 zł, a zatem stanowiła małą wartość w rozumieniu art. 53 § 14

k.k.s., co uzasadniało zakwalifikowanie tego czynu z art. 65 § 3 k.k.s. zagrożonego

karą łagodniejszego rodzaju.

W tym stanie rzeczy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie

sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna.

Istotnie zaskarżony wyrok został wydany z rażącą obrazą przepisów prawa

materialnego oraz prawa procesowego, a mianowicie art. 65 § 1 k.k.s. i art. 156 § 1

i 3 k.k.s. w zw. z art. 343 § 7 k.p.k., która  z uwagi na swój charakter – miała

istotny wpływ na jego treść.

Zasadny jest przede wszystkim drugi zarzut kasacji podnoszący rażące

naruszenie art. 65 § 1 k.k.s. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. Z opisu

przypisanego oskarżonemu czynu wynika, że kwota uszczuplonej należności

publicznoprawnej wynosiła 208.353,57 zł, a zatem w okresie jego popełnienia – w

dniu 13 listopada 2012 r. – była to mała wartość w rozumieniu art. 53 § 14 k.k.s., a

więc taka, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza

dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. Zgodnie bowiem z

rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie

minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. (Dz. U. 2012, Nr 192, poz. 1141)

4

od dnia 1 stycznia 2012 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 1.500 zł.

Wynika stąd, że w czasie popełnienia czynu przypisanego oskarżonemu

dwustukrotna wysokość minimalnego wynagrodzenia wynosiła 300.000 zł, a zatem

była znacznie wyższa od kwoty podatku narażonego na uszczuplenie przyjętej w

opisie czynu, co uzasadniało jego zakwalifikowanie z art. 65 § 3 k.k.s. Czyn ten jest

zagrożony jedynie karą grzywny w wysokości do 720 stawek dziennych.

Tymczasem W. B. za czyn z art. 65 § 1 k.k.s. został skazany na karę roku i 6

miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 3 lat próby oraz karę grzywny w wymiarze 350 stawek dziennych w kwocie

po 100 zł stawka, a zatem na karę surowszą. Oczywisty jest zatem wniosek, że

Sąd bezpodstawnie przyjął kwalifikację czynu z art. 65 § 1 k.k.s. i na tej podstawie

skazał oskarżonego, mimo iż jej wadliwość w świetle opisu czynu zabronionego jest

dostrzegalna prima facie.

Trafnie autor kasacji upatruje również w działaniu sądu rażącego naruszenia

art. 156 § 1 i 3 k.k.s. w zw. z art. 343 § 7 k.p.k. skutkującego wydaniem wyroku na

posiedzeniu.

Nie ulega wątpliwości, że prokurator w sprawie o przestępstwo skarbowe

może umieścić w akcie oskarżenia wniosek o wydanie wyroku skazującego i

orzeczenie uzgodnionej z oskarżonym kary lub środka karnego, na zasadzie

określonej w art. 156 § 1 k.k.s., który stanowi lex specialis w postępowaniu

karnoskarbowym. Poza sporem jest, że sąd orzekający jest związany treścią

uzgodnień pomiędzy oskarżonym a oskarżycielem publicznym i nie może wydać

wyroku skazującego wbrew lub ponad te uzgodnienia. Nie zwalnia to jednak sądu

meriti z obowiązku kontroli takiego wniosku. Powinien on wpierw zbadać sprawę

pod kątem ustaleń faktycznych i zawinienia, a także zastosowanych przepisów

prawa materialnego i w wypadku dostrzeżenia jakichkolwiek wad wniosku

oskarżyciela publicznego wniosku tego nie uwzględnić, i skierować sprawę do

rozpoznania na zasadach ogólnych, zgodnie z art. 343 § 7 k.p.k. Sąd może jednak

od tego odstąpić, gdy oskarżyciel publiczny skoryguje wniosek w kierunku

postulowanym przez sąd (por. wyrok SN z 19 kwietnia 2013 r., V KK 17/13, wyrok

SN z 20 czerwca 2007 r., III KK 129/07). W niniejszej sprawie sąd orzekający

całkowicie zlekceważył powyższy obowiązek kontroli. Obowiązkiem sądu

5

wynikającym wprost z art. 156 § 3 in fine k.k.s. było ustalenie, przed

uwzględnieniem wniosku oskarżyciela publicznego, czy uszczuplona należność

publicznoprawna została uiszczona w całości, i w wypadku stwierdzenia, że nie

miało to miejsca, do zobowiązania oskarżonego do jej uiszczenia, zakreślając mu

przy tym stosowny termin, pod rygorem nieuwzględnienia wniosku prokuratora o

skazanie bez przeprowadzania rozprawy. Niedopełnienie tego obowiązku

zobowiązuje sąd do skierowania sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych,

zgodnie z art. 343 § 7 k.p.k. W niniejszej sprawie ten warunek nie został spełniony.

Kwestia uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej nie była bowiem

ustalana przez sąd meriti.

Wątpliwości istniejące w chwili orzekania przede wszystkim co do kwalifikacji

prawnej czynu, jak również spełnienia wszystkich przesłanek z art. 165 § 1 i 3

k.k.s., nie pozwalały sądowi na bezkrytyczne uwzględnienie wniosku prokuratora.

Sąd Rejonowy powinien był dostrzec powyższe i postąpić zgodnie z nakazem

określonym w art. 343 § 7 k.p.k., czyli skierować sprawę do rozpoznania na

zasadach ogólnych. Wskazane wątpliwości mogły być wówczas usunięte. Skoro

Sąd Rejonowy tego nie uczynił, to tym samym dopuścił się rażącego i mającego

istotny wpływ na treść wyroku (art. 523 § 1 k.p.k.) naruszenia przepisów prawa

materialnego i procesowego, wskazanego w zarzutach kasacyjnych.

Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i

przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W jego toku

Sąd ten, rozpoznając sprawę na zasadach ogólnych, uwzględni powyższe uwagi.

Rozważywszy powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.