IV KK 93/14

Sygn. akt IV KK 93/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Michał Laskowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Piotr Hofmański

SSN Kazimierz Klugiewicz

Protokolant Jolanta Grabowska

w sprawie A. G.

wobec którego wydano wyrok łączny

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu

w dniu 13 maja 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w G.

z dnia 27 września 2013 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w G.

z dnia 13 czerwca 2013 r.

1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania,

2. zarządza zwrot uiszczonej opłaty od kasacji na rzecz A. G.

UZASADNIENIE

2

Sąd Rejonowy w G. wydał w dniu 13 czerwca 2013 r. wyrok łączny w

odniesieniu do skazanego A. G., sygn. akt … 34/13.

Wyrok ten zaskarżony został przez obrońcę skazanego. W apelacji obrońca

A. G. zarzucił wyrokowi łącznemu obrazę szeregu przepisów postępowania, błąd w

ustaleniach faktycznych i rażącą niewspółmierność orzeczonych kar łącznych

pozbawienia wolności i grzywny. W konkluzji apelacji obrońca skazanego wniósł o

zmianę zaskarżonego wyroku przez umorzenie postępowania, a ewentualnie o

zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie skazanemu kar łącznych z

zastosowaniem pełnej absorpcji, względnie absorpcji częściowej, ale w stopniu

większym niż zastosowana przez sąd orzekający, względnie o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do

ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy w G., wyrokiem z dnia 27 września 2013 r., sygn. akt …

858/13, po rozpoznaniu apelacji obrońcy A. G. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok,

uznając apelację za oczywiście bezzasadną.

Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego. Zaskarżył w niej wyrok

Sądu Okręgowego w G. w całości i zarzucił mu naruszenie prawa, to jest przepisów

art. 6 k.p.k. w zw. z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 117 § 2 i 2a k.p.k.

przy zastosowaniu art. 574 k.p.k., polegające na rażącym naruszeniu prawa do

obrony skazanego poprzez przeprowadzenie rozprawy odwoławczej pod

nieobecność ustanowionego obrońcy, który przed rozprawą odwoławczą złożył

wniosek o jej odroczenie w oparciu o zaświadczenie lekarskie wystawione przez

uprawnionego lekarza sądowego.

Obrońca A. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w G. do ponownego rozpoznania.

W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej w K.

wniósł o jej uwzględnienie jako zasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy A. G. jest zasadna w stopniu oczywistym, co zgodnie z

treścią art. 535 § 5 k.p.k. pozwala na jej rozpoznanie i uwzględnienie na

posiedzeniu.

3

Po wpłynięciu do sądu odwoławczego, to jest Sądu Okręgowego w G., akt

sprawy Sądu Rejonowego w G. o sygn. … 34/13 wraz z apelacją obrońcy od

wydanego w tej sprawie wyroku łącznego, wyznaczono termin rozprawy

odwoławczej na dzień 27 września 2013 r. W zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy

polecono powiadomić o jej terminie skazanego A. G. i jego obrońcę adwokata P. R.

Zawiadomienie o terminie rozprawy dotarło do adresatów, co wynika między innymi

z faktu złożenia przez obrońcę skazanego wniosku o odroczenie rozprawy z

powodu choroby A. G. Wniosek taki opatrzony datą 25 września 2013 r. wpłynął do

biura podawczego Sądu Okręgowego w G. w dniu 26 września 2013 r., a więc w

przeddzień rozprawy. Dodatkowo obrońca skazanego przesłał wniosek do sądu

faksem. Do wniosku dołączone zostało zaświadczenie z dnia 23 września 2013 r.

sporządzone przez lekarza sądowego, z którego wynikało, że A. G. nie może

stawić się w sądzie w dniu 27 września 2013 r. z powodu choroby.

Wniosek obrońcy o odroczenie rozprawy wraz z zaświadczeniem lekarza

sądowego nie został przedstawiony sądowi rozpoznającemu apelację obrońcy i w

dniu 27 września 2013 r. doszło do rozpoznania sprawy mimo nieobecności A. G. i

jego obrońcy.

Prawo do obrony w procesie karnym wynika z art. 42 ust. 2 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, a także z traktatów międzynarodowych i znajduje swój

wyraz w fundamentalnej zasadzie procesu karnego zawartej w art. 6 k.p.k. Prawo

to obejmuje zarówno prawo do osobistej obecności w trakcie przeprowadzanych

czynności procesowych, w tym zwłaszcza do obecności w trakcie rozprawy, jak i

prawo do korzystania z pomocy obrońcy. Oskarżony może korzystać z

przysługującego mu prawa do obrony w toku postępowania przed sądem pierwszej

instancji oraz w trakcie rozprawy odwoławczej. Z pisma obrońcy zawierającego

wniosek o odroczenie rozprawy odwoławczej z powodu choroby A. G. wynikało, że

zarówno skazany, jak i jego obrońca zamierzają wziąć udział w rozprawie przed

Sądem Okręgowym w G. Pismo to przy tym wpłynęło do sądu w takim czasie, który

umożliwiał przedstawienie go sądowi przed rozprawą, a najpóźniej w toku rozprawy

odwoławczej.

W toku postępowania o wydanie wyroku łącznego stosuje się zgodnie z art.

574 k.p.k. odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

4

Zasady udziału stron w rozprawie apelacyjnej reguluje art. 450 k.p.k., z którego § 3

wynika, że niestawiennictwo należycie zawiadomionych o terminie rozprawy stron,

obrońców lub pełnomocników nie tamuje rozpoznania sprawy, chyba że ich udział

jest obowiązkowy. W przedmiotowej sprawie udział ten nie był wprawdzie

obowiązkowy, niemniej niewątpliwie przepis ten nie umożliwiał prowadzenia

rozprawy apelacyjnej sytuacji, w której złożony został wniosek o odroczenie

rozprawy, wykazując jednocześnie obiektywny powód niemożności uczestnictwa w

rozprawie skazanego. Ze wskazanego w zarzucie kasacji przepisu art. 117 § 2

k.p.k. wynika bowiem, że czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona

nie stawiła się, należycie usprawiedliwiła niestawiennictwo i wniosła o

nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności. Tak stało się w sprawie A. G.,

usprawiedliwienie jego nieobecności spełniało przy tym wymogi określone w art.

117 § 2a k.p.k., przedstawiono bowiem w jego imieniu zaświadczenie

potwierdzające niemożność stawienia się na rozprawę z powodu choroby,

wystawione przez lekarza sądowego.

W wyniku zaniedbania nie dostarczono wniosku obrońcy skazanego sądowi

rozpoznającemu apelację przed wydaniem wyroku. Doszło tym samym do

rażącego naruszenia wskazanych wyżej przepisów naruszając prawo do obrony A.

G. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia wydanego przez

Sąd Okręgowy w G. W tym stanie rzeczy konieczne stało się uchylenie

zaskarżonego kasacją wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w G. do

ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.