I PK 290/13

Sygn. akt I PK 290/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa M. C.

przeciwko S.-A. Spółce z o.o. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 maja 2014 r.,

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w K.

z dnia 27 czerwca 2013 r.

uchyla zaskarżony wyrok w pkt I w części zmieniającej wyrok

Sądu Rejonowego w K. i w tym zakresie przekazuje sprawę

Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił powództwo

M. C. przeciwko S.-A. Spółce z o.o. w W. o odszkodowanie za niezgodne z prawem

rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz wynagrodzenie za czas

pozostawania bez pracy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące

ustalenia.

Powódka od dnia 5 lutego 2010 r. przez 182 dni pozostawała na zwolnieniu

lekarskim, a w okresie od 11 sierpnia 2010 r. do 6 lutego 2011 r. na świadczeniu

rehabilitacyjnym. W dniu 28 stycznia 2011 r. poddała się badaniom lekarskim i

została uznana za osobę zdolną do wykonywania pracy na stanowisku starszego

przedstawiciela medycznego. W piśmie z dnia 3 lutego 2011 r. strona pozwana

rozwiązała z powódką umowę o pracę bez wypowiedzenia, powołując się na jej

długotrwałą niezdolność do pracy wskutek choroby, która trwa dłużej niż łączny

okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku (art. 53 § 1 k.p.). W tym

samym dniu pismo to zostało nadane przesyłką kurierską na adres powódki i w

dniu 4 lutego 2011 r. złożone w jej skrzynce pocztowej. Od 30 stycznia 2011 r.

powódka nie przebywała w swoim miejscu zamieszkania z uwagi na pobyt na

nartach we Włoszech, skąd wróciła 6 lutego 2011 r. W dniu 7 lutego 2011 r. w

wiadomości e-mail powódka zgłosiła pracodawcy deklarację gotowości do pracy od

tej daty i zwróciła się o wytyczne dotyczące jej obowiązków służbowych. W

odpowiedzi uzyskała tą samą drogą informację o rozwiązaniu z nią umowy o pracę.

Po sprawdzeniu skrzynki pocztowej znalazła przesyłkę z oświadczeniem

pracodawcy o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że

od 5 lutego 2010 r. do 6 lutego 2011 r. powódka była nieobecna w pracy z powodu

choroby. W konsekwencji w okresie od 11 listopada 2010 r. do 6 lutego 2011 r.

strona pozwana mogła rozwiązać bez wypowiedzenia łączący ją z powódką

stosunek pracy w oparciu o art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. W dniu 6 lutego 2011 r.

powódka miała faktyczną możliwość zapoznania się z oświadczeniem pracodawcy

z dnia 3 lutego 2011 r., a zatem pozwana Spółka złożyła wobec niej skuteczne

oświadczenie woli o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia. Nawet gdyby

przyjąć, że mailowa deklaracja gotowości do świadczenia pracy w dniu 7 lutego

2011 r. była równoznaczna ze stawieniem się pracownika do pracy, to nie mogła

3

odnieść skutków prawnych, gdyż z dniem 6 lutego 2011 r. łączący strony stosunek

prawny uległ rozwiązaniu.

Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w K. zmienił powyższy

wyrok w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę

18.420 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o

pracę, a w pozostałym zakresie apelację oddalił.

Sąd Okręgowy podzielił ustalenie Sądu pierwszej instancji, że w dniu 6

lutego 2011 r. powódka miała faktyczną możliwość zapoznania się z

oświadczeniem woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę, jednakże wskazał,

że art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. upoważnia pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę

bez wypowiedzenia, gdy niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwa

dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku. W dniu 28

stycznia 2011 r. powódka uzyskała zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że jest

zdolna do wykonywania pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku. Co prawda

zaświadczenie to nie stwierdza, z jaką datą powódka uzyskała zdolność do pracy,

jednakże należy przyjąć, że skoro w dniu jego wystawienia była zdolna do pracy, to

uzyskała tę zdolność najpóźniej od tej daty, tj. od 28 stycznia 2011 r.

Zaświadczenie to strona pozwana otrzymała w dniu 1 lutego 2011 r., a odzyskanie

przez powódkę zdolności do pracy pozbawiło pracodawcę prawa do rozwiązania z

nią umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. W tej

sytuacji „wypowiedzenie umowy” dokonane pismem z dnia 3 lutego 2011 r.

nastąpiło z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, co

uzasadnia roszczenie o odszkodowanie w wysokości ustalonej na podstawie art. 58

w związku z art. 36 § 1 pkt 3 k.p.

W skardze kasacyjnej pozwana Spółka zaskarżyła wyrok Sądu

odwoławczego w części, w jakiej Sąd ten zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji,

zarzucając naruszenie prawa materialnego przez: 1) niewłaściwe zastosowanie art.

53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. wskutek uznania, że strona pozwana nie była uprawniona do

rozwiązania z powódką umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia,

mimo że w dniu doręczenia oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę powódka

korzystała ze świadczenia rehabilitacyjnego; 2) niezastosowanie art. 53 § 3 k.p.

poprzez uznanie, że pozwana Spółka utraciła prawo do rozwiązania umowy o pracę

4

z powódką, mimo że nie doszło do przerwania okresu niezdolności do pracy przez

prawidłowe stawienie się powódki do pracy.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Okręgowego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, aczkolwiek nie wszystkie

podniesione w niej zarzuty mogą być uznane za trafne.

W myśl art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p., pracodawca może rozwiązać umowę o

pracę bez wypowiedzenia, jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby

trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz

pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące - gdy

pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli

niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą

zawodową. Z kolei zgodnie z art. 53 § 3 k.p., rozwiązanie umowy o pracę bez

wypowiedzenia nie może nastąpić po stawieniu się pracownika do pracy w związku

z ustaniem przyczyny nieobecności. Niewątpliwie więc zakaz rozwiązania z

pracownikiem umowy o pracę odnosi się do ustania przyczyny jego nieobecności w

pracy, którą jest wymieniona w art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. niezdolność do pracy

wskutek choroby, a nie do zaprzestania pobierania z tego tytułu zasiłku

chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego.

Z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń stanowiących podstawę

zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że po pierwsze - powódce przyznano

świadczenie rehabilitacyjne do dnia 6 lutego 2011 r., po drugie - powódka

odzyskała zdolność do pracy na zajmowanym stanowisku najpóźniej od dnia 28

stycznia 2011 r., po trzecie - zaświadczenie lekarskie stwierdzające zdolność

powódki do pracy skarżący otrzymał w dniu 1 lutego 2011 r., po czwarte - powódka

zgłosiła gotowość do pracy drogą mailową w dniu 7 lutego 2011 r., a więc

pierwszego dnia po upływie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego oraz po piąte

- pismo rozwiązujące umowę o pracę bez wypowiedzenia powódka otrzymała w

5

dniu 6 lutego 2011 r. W ocenie skarżącego, „niezdolność do pracy określona w art.

53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. jest definiowana przez decyzję lekarza lub lekarza orzecznika

działającego na zlecenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”, a w rezultacie

niezdolność ta trwa do dnia przysługiwania świadczenia rehabilitacyjnego.

Przyznanie pracownikowi tego świadczenia dowodzi bowiem, że „pracownik ten nie

odzyskał zdolności do pracy, co uzasadnia rozwiązanie z nim umowy o pracę bez

wypowiedzenia”. W tym zakresie skarżący wskazuje na poglądy wyrażone przez

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 sierpnia 1975 r., I PZP 31/75 (OSNCP 1976 nr

4, poz. 83) oraz w wyrokach z dnia 9 września 1997 r., II UKN 219/99 (OSNAPiUS

1998 nr 13, poz. 402) i z dnia 28 lipca 1999 r., I PKN 166/99 (OSNAPiUS 2000 nr

21, poz. 782).

Wywody skarżącego nie mogą być uznane za trafne. Sąd Najwyższy w

obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 17 lipca 2009 r., I PK

39/09 (OSNP 2011 nr 5-6, poz. 74), w uzasadnieniu którego - z przywołaniem

również stanowisk wyrażonych w wymienionych przez skarżącego judykatach -

wyjaśniono, że domniemanie, iż pracownik w okresie, na który przyznano mu

świadczenie rehabilitacyjne jest niezdolny do pracy może zostać obalone, gdyż

moc wiążąca ostatecznej decyzji organu rentowego przyznającej to świadczenie nie

obejmuje stwierdzenia, że po wydaniu takiej decyzji pracownik nie odzyska

zdolności do pracy. Z istoty decyzji o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego (art.

18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z

ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - jednolity tekst: Dz.U.

z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ze zm.) wynika, że przysługuje ono za okres „niezbędny

do przywrócenia zdolności do pracy”. Dlatego decyzja organu rentowego

przyznająca to świadczenie, wydana na podstawie orzeczenia przez lekarza

orzecznika (komisję lekarską), wiąże sąd pracy przy ocenie wystąpienia negatywnej

przesłanki rozwiązania umowy o pracę jedynie co do tego, że w dacie jej wydania

ubezpieczony był niezdolny do pracy i niezdolność ta powinna być odzyskana we

wskazanym okresie. Z decyzji tej nie wynika natomiast, że niezdolność do pracy

trwa przez cały okres, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, a w

szczególności, że ubezpieczony (pracownik) nie może zdolności do pracy odzyskać

przed wyczerpaniem świadczenia. Pobieranie świadczenia rehabilitacyjnego nie

6

wyklucza więc ustalenia, że pracownik w okresie wymienionym w treści decyzji

przyznającej mu to świadczenie, odzyskał zdolność do pracy. Jeżeli zatem przed

upływem okresu, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, pracownik

odzyska zdolność do pracy i stawi się do niej, to ma zastosowanie zakaz

rozwiązania umowy o pracę z art. 53 § 3 k.p. Zbieżne stanowiska zostały również

zaprezentowane w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1999 r., I PKN

350/99 (OSNAPiUS 2001 nr 6, poz. 198 oraz z dnia 16 listopada 2004 r., I PK

649/03, OSNP 2005 nr 12, poz. 173). Z powyższych względów zarzut naruszenia

art. 53 § 1 pkt 1 lit. b w sposób wskazany przez skarżącego musi być uznany za

niezasadny.

Usprawiedliwiony jest natomiast zarzut obrazy art. 53 § 3 k.p. Uszło bowiem

uwadze Sądu drugiej instancji, że dla powstania przewidzianego w powołanym

przepisie zakazu rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez

wypowiedzenia nie jest wystarczające samo odzyskanie przez pracownika

zdolności do pracy w okresie pobierana zasiłku chorobowego lub świadczenia

rehabilitacyjnego, ale konieczne jest nadto stawienie się do pracy pracownika, u

którego ustała niezdolność do pracy będąca przyczyną nieobecności. Powołany

przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek, po pierwsze -

ustania przyczyny nieobecności spowodowanej niezdolnością do pracy i po drugie -

stawienia się pracownika do pracy w związku z odzyskaniem zdolności do pracy.

Nie jest przy tym wystarczające samo zgłoszenie gotowości do pracy (jak np. w

sytuacji unormowanej w art. 48 § 1 k.p.), ale konieczne jest stawienie się

pracownika do pracy z zamiarem jej wykonywania. Tymczasem ze stanu

faktycznego sprawy wynika, że powódka - mimo odzyskania zdolności do pracy w

dniu 28 stycznia 2011 r. - nie stawiła się do pracy w związku z ustaniem przyczyny

nieobecności spowodowanej niezdolnością do pracy, a jedynie w dniu 7 lutego

2011 r. zgłosiła drogą mailową gotowość do pracy i to dopiero po zaprzestaniu

pobierania świadczenia rehabilitacyjnego i po dniu doręczenia jej pisma

pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie

art. 39815

§ 1 oraz odpowiednio stosowanego art. 108 § 2 k.p.c.

7