II KK 340/13

Sygn. akt II KK 340/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Grzegorczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Grubba

SSA del. do SN Dariusz Czajkowski

Protokolant Anna Janczak

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Mieczysława Tabora,

w sprawie M. W. i P. B.

skazanych z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 22 maja 2014 r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanych

od wyroku Sądu Rejonowego w W.

z dnia 27 września 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Rejonowemu w W. do

ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Obaj oskarżeni stali pod zarzutem popełnienia wspólnie i w porozumieniu, w

dniu 27 lipca 2013 r., usiłowania kradzieży mienia w postaci kawy o łącznej

wartości 546,73 zł, na szkodę T./…/ sp. z o.o., co zakwalifikowano jako

2

przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. W akcie oskarżenia ich o

ten czyn umieszczone zostały, uzgodnione z obydwoma oskarżonymi, wnioski

prokuratora, o jakich mowa w art. 335 § 1 k.p.k., czyli o wydanie wyroku

skazującego bez przeprowadzenia rozprawy, z orzeczeniem wobec nich kar po 3

miesiące ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej

kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 18 godzin miesięcznie. Sąd

Rejonowy, orzekając w trybie art. 343 § 1 i 2 k.p.k., wyrokiem z dnia 27 września

2013 r., uwzględnił te wnioski i orzekł wobec każdego z oskarżonych, na podstawie

art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k. i w zw. z art. 14 § 1 k.k., kary jak we

wnioskach, z zaliczeniem na ich poczet jednodniowych okresów zatrzymania i ze

zwolnieniem ich od kosztów procesu. Wyrokiem ten nie był skarżony przez strony i

uprawomocnił się w dniu 5 października 2013 r.

W listopadzie w 2013 r. z kasacją od tego orzeczenia na niekorzyść

oskarżonych wystąpił Prokurator Generalny, zarzucając rażące naruszenie prawa

materialnego, a to art. 278 § 1 k.k., przez orzeczenie w stosunku do oskarżonych

kary ograniczenia wolności w wymiarze po 3 miesiące, mimo że przypisane im

przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a

także przepisu art. 35 § 1 k.k., przez zobowiązanie oskarżonych do wykonywania

pracy na cele społeczne w wymiarze po 18 godzin w stosunku miesięcznym, choć

ustawa przewiduje tu pracę w rozmiarze minimum 20 godzin miesięcznie.

Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Rozpoznając tę kasację, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja ta jest zasadna, jako że nie budzi wątpliwości, iż w sprawie

niniejszej doszło do naruszenia wskazanych w tej skardze przepisów. Za czyn z art.

278 § 1 k.k. grozi bowiem jedynie kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat

5, zaś wymierzenie za nie kary grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia

wolności do roku jest możliwe, ale w razie uznania takiego czynu za wypadek

mniejszej wagi (§ 3 art. 278 k.k.). Z treści sentencji zaskarżonego orzeczenia nie

wynika jednak, aby doszło w tej sprawie do zmodyfikowania kwalifikacji prawnej

przypisywanego oskarżonym przestępstwa, gdyż podstawą skazania uczyniono

przepis § 1 art. 278 k.k. Z wyroku tego nie wynika także, iżby Sąd zastosował do

3

przestępstwa, o jakim mowa w art. 278 § 1 k.k., nadzwyczajne złagodzenie kary w

oparciu o art. 343 § 2 pkt 1 k.p.k., który jako przepis materialnoprawny, tyle że

umieszczony wśród przepisów karnoprocesowych, pozwala na takie złagodzenie

również w wypadkach innych niż wyraźnie przewidziane w art. 60 § 1-4 k.k., co

dotyczyłoby także czynu z § 1 art. 278 k.k. Nie przywołano bowiem tego przepisu w

treści owego wyroku. Jedynie w protokole posiedzenia zapisano, że „Sąd

postanowił na podstawie art. 343 § 1 i 2 k.p.k. uwzględnić wniosek prokuratora” (k.

96), jednakże w samej sentencji wyroku nie dano już wyrazu stosowania

nadzwyczajnego złagodzenia kary w oparciu o konkretny przepis § 2 art. 343 k.p.k.,

ograniczając podstawę skazania do przywołania art. 14 k.k. w zw. z art. 278 § 1 k.k.

To zaś treść wyroku, a nie zapisy w protokole posiedzenia decydują o zgodności z

prawem karnym materialnym takiego orzeczenia.

Naruszono też w tej sprawie przywoływany w kasacji art. 35 § 1 k.k. przy

orzekaniu kary ograniczenia wolności poprzez wykonywanie nieodpłatnej

kontrolowanej pracy na cele społeczne. Wynika z niego bowiem, że dolna granica

kary ograniczenia wolności w tej postaci obejmuje wykonywanie takiej pracy w

wymiarze minimum 20 godzin miesięcznie, a nie 18, jak orzekł Sąd. I tu bowiem

Sąd nie wskazał w treści wyroku, iżby przy podstawie wymiaru kary korzystał z

możliwości płynącej z art. 58 § 3 k.k., a uprawniającej go do orzekania kary

ograniczenia wolności za czyn zagrożony karą pozbawienia wolności

nieprzekraczającą lat 5, czy też unormowanie zawarte w § 6 art. 60 k.k. w związku

z korzystaniem z nadzwyczajnego złagodzenia kary w trybie przewidzianym we

wspomnianym już art. 343 § 2 pkt 1 k.p.k.

Dla uwzględnienia wniosku prokuratora o skazanie bez rozprawy nie

wystarczy zaś jedynie dopełnienie się warunku, że okoliczności popełnienia

przestępstwa nie budzą wątpliwości a postawa oskarżonego wskazuje, że cele

postępowania zostaną osiągnięte bez przeprowadzenia rozprawy (art. 335 § 1

k.p.k.), ale także – co oczywiste – że wskazane w tym wniosku postacie reakcji

karnej pozostają w zgodzie z materialnym prawem karnym, z uwzględnieniem

możliwości płynących z § 1 i 2 art. 343 k.p.k., na co wskazywać już powinien sam

wniosek o skazanie bez rozprawy, a tym bardziej sentencja wydanego wyroku.

4

Jeżeli wniosek prokuratora uzgodniony z oskarżonym określa takie

sposoby reakcji prawnej, które pozostają w sprzeczności z przepisem

wskazanym w kwalifikacji tego czynu, powinien on tym samym jednocześnie

powoływać przepisy materialnego prawa karnego, w tym takie, które zawarte

są w kodeksie postępowania karnego, gdy w ocenie oskarżyciela to one dają

podstawę do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia reakcji karnej. Przy

braku takiego wskazania, jeżeli strony uczestniczą w posiedzeniu sądu, a sąd ten

podziela stanowisko, że określona, nadzwyczajnie złagodzona, sankcja karna jest

in concreto wystarczająca, jego zadaniem staje się zwrócenie stronom uwagi na

potrzebę odpowiedniego zmodyfikowania tego wniosku, aby formułował on

podstawę prawną, która w ich ocenie pozwala na takie złagodzenie. Następnie zaś

konieczne staje się przywołanie przez sąd w podstawie prawnej samego skazania

przepisu, który umożliwił zastosowanie sugerowanego we wniosku - w tym we

wniosku zmodyfikowanym - nadzwyczajnego złagodzenia reakcji karnej. Jeżeli

natomiast strony, mimo prawidłowego powiadomienia nie stawiły się na

posiedzenie, a w samym wniosku o skazanie bez rozprawy nie przywołano

podstaw prawnych nadzwyczajnego złagodzenia kary, choć w jego treści

wskazano takie sposoby reakcji, których granice są niższe niż przewiduje to

materialne prawo karne, to nie można jednak domniemywać woli oskarżyciela

co do sposobu skazania oskarżonego bez przeprowadzenia rozprawy, gdyż

wola ta – jako warunkująca możliwość takiego skazania – musi być wyraźna

w każdym swoim aspekcie. Tym samym w takim wypadku niezbędne staje się,

stosownie do art. 343 § 7 k.p.k., skierowanie sprawy na rozprawę, dla

rozpoznania jej na zasadach ogólnych.

Powyższe wskazuje, że z uwagi na zaistniałe w niniejszej sprawie

naruszenia prawa materialnego, zaskarżony wyrok ostać się nie może. Dlatego też

Sąd Najwyższy uchylił to orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu, który przy ponownym procedowaniu powinien

mieć na uwadze konieczność orzekania w sposób zgodny z wymogami

materialnego prawa karnego.

Z tych względów orzeczono jak w wyroku.

5