III KK 127/14

Sygn. akt III KK 127/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący)

SSN Józef Dołhy

SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca)

Protokolant Alicja Piśkiewicz

w sprawie W. K.

skazanego z art. 178 a § 2 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 22 maja 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w L.

z dnia 30 grudnia 2013 r.,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w B.

z dnia 8 października 2013 r.

1.uchyla zaskarżony wyrok i spraw przekazuje Sądowi

Okręgowemu w L. do ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym,

2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.

2

UZASADNIENIE

Prokurator oskarżył W. K. o to, że w dniu 2 lipca 2013 r. o godz. 21.45 w B.

woj. L. na ul. J. kierował rowerem po drodze publicznej, będąc w stanie

nietrzeźwości (0,41 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. o popełnienie

przestępstwa z art. 178 a § 2 k.k.

Wyrokiem z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt … 524/13, Sąd Rejonowy

w B. na podstawie art. 66 § 1 i 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k., uznając że W. K. dopuścił

się zarzucanego mu przestępstwa z art. 178 a § 2 k.k., postępowanie karne o ten

czyn warunkowo umorzył na okres próby 2 lat. Jednocześnie w oparciu o art. 67 §

3 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu kierowania

rowerami na okres roku. Nadto na mocy tego przepisu w zw. z art. 49 § 1 k.k.

orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w wysokości 500 złotych i na zasadzie

art. 627 k.p.k. w zw. z art. 629 k.p.k. obciążył oskarżonego kosztami sądowymi.

Wyrok ten zaskarżył sporządzoną w dniu 4 listopada 2013 r. apelacją

oskarżony W. K., który zarzucił orzeczeniu Sądu I instancji obrazę art. 338 § 1 i 2

k.p.k., mającą wpływ na treść wyroku poprzez pozbawienie oskarżonego prawa do

odpowiedzi na akt oskarżenia i złożenia wniosków dowodowych umożliwiających

realizację prawa do obrony.

Powołując się na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B.

Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 30 grudnia 2013 r., sygn. akt …

1224/13, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście

bezzasadną oraz zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za II

instancję (k. 44).

Wobec faktu, że oskarżony nie złożył wniosku w trybie art. 457 § 2 k.p.k.,

uzasadnienie tego wyroku nie zostało sporządzone.

Od powyższego orzeczenia Sądu odwoławczego kasację na korzyść W. K.

na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. wywiódł Prokurator Generalny, który na podstawie

art. 523 § 1, 526 § 1 i 537 § 1 i 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na

treść zaskarżonego wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego - art. 433 §

1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., polegające na dokonaniu nienależytej kontroli odwoławczej

i utrzymaniu w mocy wyroku Sądu I instancji w zakresie przypisanego oskarżonemu

3

czynu z art. 178 a § 2 k.k., polegającego na „kierowaniu rowerem po drodze

publicznej w stanie nietrzeźwości”, co było rażąco niesprawiedliwe w sytuacji

wejścia w życie w dniu 9 listopada 2013 r. ustawy z dnia 27 września 2013 r. o

zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 2013 r., poz. 1247), która przekwalifikowała to przestępstwo w wykroczenie

przewidziane w art. 87 § l a k.w. (art. 12 pkt 3 i art. 2 pkt 3 lit. a).

W związku z tym wniósł on o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w L. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego wywiedziona na korzyść skazanego

okazała się zasadna w stopniu oczywistym, dlatego w oparciu o art. 535 § 5 k.p.k.

została uwzględniona w całości na posiedzeniu.

Rację ma skarżący, że Sąd Okręgowy w L., dokonując kontroli instancyjnej

wyroku Sądu Rejonowego w B. oraz utrzymując w mocy zaskarżony apelacją

wyrok Sądu I instancji skazujący W. K. za kierowanie w stanie nietrzeźwości

rowerem na drodze publicznej, tj. za przestępstwo z art. 178 a § 2 k.k., nie

dostrzegł zmiany stanu prawnego wprowadzonej ustawą z dnia 27 września 2013 r.

o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2013 r., poz.1247). Trzeba podkreślić, że art. 12 pkt 3 wspomnianej ustawy

uchylił art. 178 a § 2 k.k. Jednocześnie ustawodawca w ramach tzw.

kontrawencjonalizacji do art. 87 k.w. dodał § 1 a, który to przepis prowadzenie w

stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu innego niż

mechaniczny na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu

przekwalifikował na wykroczenie zagrożone karą aresztu lub grzywny nie niższej

niż 50 złotych (art. 2 pkt 3 lit. a).

Zgodnie z treścią art. 56 ust.1 powołanej ustawy przepis art. 87 § 1 a k.w.

wszedł w życie w dniu 9 listopada 2013 r., a zatem po wydaniu wyroku przez Sąd I

instancji oraz sporządzeniu przez oskarżonego apelacji, a przed wydaniem

orzeczenia przez Sąd odwoławczy.

Z tego powodu zarzut osobistej apelacji oskarżonego nie odnosił się do

zagadnień związanych ze wskazaną wyżej zmianą stanu prawnego. Nie oznacza to

4

jednak, że Sąd II instancji mógł pominąć skontrolowanie prawidłowości

zastosowanych przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w kontekście

odmiennych regulacji prawnych, które zaczęły obowiązywać, gdy niniejsza sprawa

osiągnęła etap postępowania odwoławczego.

Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy

rozpoznaje sprawę nie tylko w granicach środka odwoławczego, ale również w

zakresie szerszym o tyle, o ile ustawa to przewiduje. Do przepisów nakazujących

sądowi odwoławczemu orzekanie niezależnie od granic zaskarżenia i

podniesionych zarzutów należy zaliczyć m. in. art. 440 k.p.k., który pozwala na

zmianę zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji na korzyść oskarżonego albo

jego uchylenie, przy czym stosowanie tego przepisu pozostawione jest uznaniu

sądu odwoławczego i ograniczone do sytuacji, w której uzna on, że utrzymanie w

mocy zaskarżonego wyroku byłoby rażąco niesprawiedliwe, a zatem dotknięte

uchybieniami mieszczącymi się w każdej z tzw. względnych przyczyn

odwoławczych (art. 438 k.p.k.), o ile ich stopień natężenia powoduje, że rażąco

naruszają poczucie sprawiedliwości a nadto są niewątpliwe i bezsporne oraz

prowadzą do naruszenia przez sąd zasady prawdy materialnej i sprawiedliwej

represji (zob. postanowienia SN: z dnia 13 grudnia 2013 r., III KK 315/13, Prok.i Pr.-

wkł. 2014/3/22, z dnia 2 kwietnia 2012 r., III KK 98/12, LEX nr 1163194, z dnia 18

lutego 2009 r., IV KK 306/08, LEX 491223).

Odnosząc te uwagi do sprawy niniejszej trzeba stwierdzić, że pomimo braku

podstaw do podzielenia zarzutu wywiedzionej apelacji sygnalizowana wyżej zmiana

stanu prawnego spowodowała, iż orzeczenie Sąd I instancji okazało się rażąco

niesprawiedliwe. Zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego dotknięty był bowiem obrazą

przepisu prawa materialnego (art. 438 pkt. 1 k.p.k.), skoro po kontrawencjonalizacji

czyn przypisany oskarżonemu, a polegający na kierowaniu rowerem po drodze

publicznej w stanie nietrzeźwości, nie stanowił już przestępstwa z art. 178 a § 2

k.k. lecz wypełnił znamiona wykroczenia z art. 87 § 1 a k.w.

Dlatego też Sąd Okręgowy w L. rozpoznając apelację wniesioną przez

oskarżonego i uznając oczywistą bezzasadność podniesionego w niej zarzutu

obrazy art. 338 § 1 i 2 k.p.k., naruszył w sposób określony w art. 523 § 1 k.p.k.

dyspozycję art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., skoro skarżący

5

przekonywująco wykazał, że na etapie postępowania odwoławczego wystąpiły

podstawy do uznania wyroku Sądu I instancji za rażąco niesprawiedliwy.

Naruszenie to miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, albowiem w

powstałej sytuacji procesowej poszerzenie przez Sąd Okręgowy zakresu kontroli

odwoławczej poza granice zaskarżenia spowodowałoby uwzględnienie zmiany

stanu prawnego oraz zastosowanie do czynu oskarżonego korzystniejszej ustawy

nowej.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 537 § 2 k.p.k. uchylił

zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w L. W postępowaniu ponownym Sąd odwoławczy weźmie pod

uwagę przedstawione wyżej zapatrywania prawne i dokona oceny prawnej czynu

oskarżonego w kontekście zmian wskazanych wyżej przepisów

materialnoprawnych wprowadzonych cyt. wyżej ustawą z dnia 27 września 2013 r.,

mając na uwadze, że kasacja Prokuratora Generalnego została wniesiona na

korzyść oskarżonego, co skutkuje funkcjonowaniem pośredniego zakazu

reformationis in peius ( art. 112 k.p.s.w. w zw. z art. 109 § 2 k.p.s.w. i art. 443

k.p.k.).

O wydatkach związanych z rozpoznaniem kasacji orzeczono na podstawie

art. 638 k.p.k.