III KK 53/14

Sygn. akt III KK 53/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący)

SSN Zbigniew Puszkarski

SSA del. do SN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca)

Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka

przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Małgorzaty Wilkosz - Śliwy

w sprawie M. C.

obwinionego z art. 87 § 1 k.w.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 23 maja 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego

od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 20 grudnia 2013 r.,

uchyla wyrok nakazowy w zaskarżonej części, tj. odnośnie

orzeczenia o środku karnym zakazu prowadzenia pojazdów

mechanicznych i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi

Rejonowemu w Ł. do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Ł., wyrokiem nakazowym z dnia 20 grudnia 2013 r.:

2

1. uznał obwinionego M. C. za winnego tego, że w dniu 14 listopada 2013 r. na ul.

S. w G., znajdując się w stanie po użyciu alkoholu (0,13 mg/l, 0,18 mg/l w

wydychanym powietrzu) kierował samochodem marki VW Golf o nr rej. […], tj. za

winnego popełnienia wykroczenia z art. 87 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 87 § 1

k.w. wymierzył mu karę grzywny w kwocie 400 złotych;

2. na podstawie art. 87 § 3 k.w. orzekł wobec obwinionego środek karny w postaci

zakazu kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym „przez

okres 6 (ośmiu) miesięcy”;

3. na podstawie art. 29 § 4 k.w. na poczet orzeczonego wobec obwinionego środka

karnego w postaci zakazu kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi w ruchu

lądowym zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 14 listopada 2013 r.;

4. zasądził od obwinionego na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty sądowej kwotę

40 złotych oraz obciążył go zryczałtowanymi wydatkami w sprawie w wysokości 50

złotych i kosztami badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu w

wysokości 20 złotych.

Wyrok nakazowy uprawomocnił się bez wniesienia sprzeciwu w dniu 4 stycznia

2014 r.

Od tego wyroku kasację wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył wyrok na

niekorzyść obwinionego M. C. Na podstawie art. 111 k.p.w. oraz art. 526 § 1 k.p.k.

w zw. z art. 112 k.p.w. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie prawa procesowego, tj. art. 82 § 2 pkt 2 k.p.w., polegające na

orzeczeniu o środku karnym w postaci zakazu kierowania wszelkimi pojazdami

mechanicznymi w ruchu lądowym w sposób niezrozumiały i niejednoznaczny oraz

powodujący wewnętrzną sprzeczność orzeczenia, uniemożliwiającą jego

wykonanie, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, przewidzianą w art.

104 § 1 pkt 5 k.p.w.

W petitum kasacji, z uwzględnieniem treści art. 537 § 1 i 2 k.p.k., Prokurator

Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w

tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest zasadna.

3

Ma rację autor kasacji, że zaskarżone orzeczenie nie spełnia wymogów treści

wyroku - z tym jednak, że nie tych określonych w art. 82 § 2 pkt 2 k.p.w., lecz w

stosowanym tu odpowiednio art. 504 § 1 pkt 5 k.p.k. (art. 94 § 1 k.p.w.), chodzi

bowiem o wyrok nakazowy, a nie o wyrok „zwykły”. Oba te przepisy wymagają

wyraźnie, aby zawarto w wyroku „rozstrzygnięcie co do kary i środków karnych”

(art. 82 § 2 pkt 2 k.p.w.), bądź aby zawierał on „wymiar kary” (art. 504 § 1 pkt 5

k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 k.p.w.). Przez rozstrzygnięcie „co do kary”, jak tego

wymaga art. 82 § 2 pkt 2 k.p.w., a tym bardziej przez wymóg wskazania „wymiaru

kary”, jak żąda tego, stosowany w postępowaniu o wykroczenia odpowiednio (art.

94 § 1 k.p.w.) przepis art. 504 § 1 pkt 5 k.p.k., należy rozumieć nie tylko wskazanie

na określony rodzaj kary lub środka karnego, jaki Sąd orzeka, ale także jasne

określenie rozmiaru orzeczonego środka reakcji karnej, a więc okresu, na jaki

stosuje się orzeczoną karę aresztu lub zakaz prowadzenia pojazdów, czy

przykładowo podanie orzeczenia o ukaraniu do publicznej wiadomości. Powyższy

wymóg wiąże się ściśle z rozwiązaniami prawa materialnego i niespełnienie go

stanowi także naruszenie tej sfery prawa. W tym wypadku odnosi się to do regulacji

zawartej w przepisie art. 29 § 1 k.w., który wyznacza ściśle granice temporalne

stosowania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2010 r., V KK 301/09, OSNKW 2010/6/52).

W niniejszej sprawie wskazanego wymogu Sąd nie dopełnił, gdy chodzi o

orzeczenie w przedmiocie środka karnego. Rozstrzygając w pkt 2 kwestię

obligatoryjnego orzeczenia wobec obwinionego środka karnego w postaci zakazu

prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, Sąd Rejonowy orzekł ten

zakaz na okres sześciu miesięcy, a w nawiasie wpisał słownie wyraz „ośmiu”

miesięcy.

Jak trafnie podnosi skarżący, w tej sytuacji, nie wiadomo, czy Sąd orzekł ten

zakaz na okres 6 (sześciu), czy też 8 (ośmiu) miesięcy. Taki sposób określenia

czasokresu trwania środka karnego nie tylko jest sprzeczny z wynikającym z treści

wskazanych przepisów wymogiem redagowania orzeczenia, w tym rozstrzygnięcia

co do środka karnego, w sposób zrozumiały i niewątpliwy, ale także powoduje

wewnętrzną sprzeczność wyroku, uniemożliwiającą jego wykonanie. Sprzeczność

ta nie jest możliwa do usunięcia w trybie art. 13 § 1 k.k.w. Nie może być ona

4

również rozpatrywana w kategoriach oczywistej omyłki pisarskiej, możliwej do

skorygowania w trybie przepisu art. 105 § 1 k.p.k. (w zw. z art. 38 § 1 k.p.w.), gdyż

dotyczy elementu merytorycznej treści wyroku, tj. orzeczenia o rozmiarze represji

karnej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 października 2008 r., IV KK

316/08, LEX nr 469190 oraz z dnia 11 kwietnia 2013 r., II KK 217/12, LEX nr

1298096). Bez wątpienia takie rozstrzygnięcie uniemożliwia wykonanie wyroku w

zakresie orzeczonego środka karnego, a powyższe naruszenie prawa stanowi

okoliczność określoną w art. 104 § 1 pkt 5 k.p.w., a więc tzw. bezwzględną

przyczynę uchylenia orzeczenia. Wskazany przepis uznaje bowiem za taką

przyczynę sytuację, gdy „zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia

uniemożliwiająca jego wykonanie”. Istnienie sprzeczności w treści orzeczenia

zachodzi wtedy, gdy zawiera ono rozbieżne rozstrzygnięcia, skutkujące

niemożnością wykonania wyroku w tej części, przy czym wskazane uchybienie ma

charakter oczywisty, brak jest bowiem pewności w zakresie stricte merytorycznej

decyzji organu procesowego wyrażonej w zaskarżonym wyroku (por. Z. Muras,

Bezwzględne przyczyny odwoławcze w polskim procesie karnym, Toruń 2004, s.

122-123).

Wskazana sprzeczność skutkuje w oparciu o treść art. 104 § 1 pkt 5 k.p.w. w

zw. z art. 537 § 2 k.p.k. (art. 112 k.p.w.) uchyleniem wyroku w zaskarżonej części i

przekazaniem sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Ł. Sąd ten w ponownym postępowaniu winien kierować się

wskazanymi uwagami i wydać orzeczenie w zgodzie z obowiązującymi przepisami

prawa, mając na względzie m.in. treść art. 45 § 2 k.w.

Na zakończenie trzeba jeszcze nadmienić, że uwzględniając treść sentencji

wyroku Sądu Najwyższego, nie było podstaw do zamieszczenia w tym wyroku

rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zamieszcza się

bowiem w wyroku kończącym postępowanie (art. 626 § 1 k.p.k. w zw. z art. 119

k.p.w.). Takiej cechy nie ma wyrok Sądu Najwyższego uchylający zaskarżone

orzeczenie i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Jedynie dla

porządku, w perspektywie przyszłego orzeczenia o kosztach procesu należy

wskazać, że wydatki poniesione przez Sąd kasacyjny, związane z rozpoznaniem

nadzwyczajnego środka zaskarżenia wniesionego przez Prokuratora Generalnego

5

ponosi Skarb Państwa (art. 638 k.p.k. w zw. z art. 119 k.p.w. oraz art. 110 § 1

k.p.w.).

Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w wyroku.