V KK 113/14

Sygn. akt V KK 113/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 maja 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)

SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

SSN Andrzej Stępka

Protokolant Anna Kowal

w sprawie R. I.

skazanego z art. 190 § 1 k.k. i innych

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, odbytym w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 27 maja 2014 r.,

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego (… 84/14)

od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt … 1378/12,

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 6 czerwca 2013 r.,

sygn. akt … 644/12

uchyla wyrok Sądu Okręgowego oraz utrzymany nim w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w zaskarżonej części, dotyczącej

orzeczenia o karze łącznej i w tym zakresie przekazuje sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S.

UZASADNIENIE

2

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy w S. skazał oskarżonego

R. I. za popełnienie czterech zarzucanych mu aktem oskarżenia czynów, w tym

jednego – opisanego w pkt. 1, wypełniającego dyspozycję art. 190 § 1 k.k. w zw. z

art. 12 k.k., dwóch – opisanych w pkt. 2 i 3, wypełniających dyspozycję art. 190 § 1

k.k. oraz jednego – opisanego w pkt. 4, zakwalifikowanego na podstawie art. 157 §

2 k.k. Uznając, że czyny z pkt. 1, 2 i 3 stanowią ciąg przestępstw, Sąd Rejonowy,

na mocy powołanych przepisów w zw. z art. 91 § 1 k.k., wymierzył oskarżonemu

karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, zaś za czyn z pkt. 4, karę 5 miesięcy

pozbawienia wolności. Na podstawie art. 91 § 2 k.k. Sąd wymierzył R. I. karę

łączną roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo

zawiesił na okres próby 3 lat, wymierzając mu karę grzywny w wysokości 100

stawek dziennych po 10 zł każda. Ponadto, na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził

od oskarżonego na rzecz dwojga pokrzywdzonych odszkodowanie w kwotach po

1.000 zł.

Powyższy wyrok – w całości – zaskarżył obrońca oskarżonego, który w

wywiedzionej apelacji zarzucał mającą wpływ na treść tego orzeczenia obrazę

przepisów prawa procesowego – art. 7 k.p.k. w zw. z 2 § 2 k.p.k. oraz w zw. z art.

4 k.p.k. – i na tej podstawie domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i

uniewinnienia oskarżonego od popełnienia wszystkich zarzucanych mu czynów,

bądź uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego

rozpoznania.

Sąd Okręgowy w S., wyrokiem z dnia 19 grudnia 2013 r., utrzymał w mocy

zaskarżony wyrok, uznając wniesioną apelację za oczywiście bezzasadną.

Tenże wyrok, w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu I instancji w

zakresie orzeczenia o łącznej karze pozbawienia wolności, Prokurator Generalny

zaskarżył kasacją, wniesioną na korzyść R. I. Wyrokowi temu zarzucił „rażące i

mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na

przeprowadzeniu nienależytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy rażąco

niesprawiedliwego, bo wydanego z naruszeniem przepisu prawa materialnego - art.

86 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 2 k.k. wyroku sądu I Instancji, polegającym na

wymierzeniu skazanemu kary łącznej w wysokości roku i 4 miesięcy pozbawienia

3

wolności, to jest w wymiarze wyższym od sumy podlegających łączeniu kar

jednostkowych, wynoszącej rok i 3 miesiące pozbawienia wolności”. Stawiając ten

zarzut, skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i utrzymanego nim w

mocy wyroku Sądu Rejonowego w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy

Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje.

Kasacja, przy uwzględnieniu jej kierunku, kwalifikowała się do uwzględnienia

w trybie określonym przepisem art. 535 § 5 k.p.k.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że żadnych wątpliwości nie może

budzić twierdzenie kasacji, iż będące przedmiotem zaskarżenia, prawomocne

rozstrzygnięcie o łącznej karze pozbawienia wolności, wymierzonej R. I., w rażący

sposób narusza wskazane w zarzucie skargi przepisy prawa materialnego. Wobec

tego, że w sprawie niniejszej oskarżony został skazany za ciąg przestępstw oraz za

inne przestępstwo, które pozostawały w zbiegu określonym w art. 85 k.k., podstawę

prawną orzeczenia o karze łącznej stanowił przepis art. 91 § 2 k.k. Z treści tego

unormowania wynika, że orzekając w takim wypadku karę łączną, sąd stosuje

odpowiednio przepisy rozdziału IX, co oznacza, iż obowiązkiem sądu jest

przestrzeganie podstawowych, określonych przepisem art. 86 § 1 k.k., reguł jej

wymiaru, wyznaczających jego granice od najwyższej z kar wymierzonych za

poszczególne przestępstwa do ich sumy. Reguła ta została w sprawie złamana,

skoro łącząc wymierzone kary 10 miesięcy oraz 5 miesięcy pozbawienia wolności,

których suma wynosiła rok i 3 miesiące, Sąd Rejonowy wymierzył R. I. karę łączną

roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, a więc wykraczającą poza tę sumę.

Nie może też być żadnych wątpliwości co do tego, że zaakceptowanie treści

opisanego rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy, rozpoznający apelację obrońcy

oskarżonego, świadczy o przeprowadzeniu niedostatecznej kontroli odwoławczej

wyroku Sądu I instancji. Na uwadze mieć należało, że wspomniana apelacja

obejmowała swym przedmiotowym zakresem całość tego wyroku, ponadto zaś

została wniesiona co do winy, co stosownie do treści art. 446 § 1 k.p.k. oznacza, iż

została zwrócona przeciwko całości tego orzeczenia, a więc także przeciwko

rozstrzygnięciom o karze. Wobec tego, na Sądzie odwoławczym ciążył obowiązek

dokonania kontroli tych rozstrzygnięć, jako pozostających w granicach zaskarżenia.

4

Nawet bez potrzeby sięgania po unormowanie art. 440 k.p.k. można zatem

powiedzieć, że Sąd odwoławczy – ignorując opisane powyżej naruszenie prawa

materialnego przy wymiarze kary łącznej – rażąco naruszył przepis art. 433 § 1

k.p.k., nakazujący rozpoznanie sprawy w granicach środka odwoławczego.

Uchybienie obowiązkom kontrolnym, niezależnym od podniesionych w apelacji

zarzutów, było zaś rażące tym bardziej, że poza uwagą Sądu odwoławczego

pozostało stwierdzenie Sądu Rejonowego, zawarte w motywach zaskarżonego

wyroku, iż przy wymiarze kary łącznej kierował się zasadą asperacji, czemu w

sposób ewidentny przeczył omówiony rozmiar rzeczywiście orzeczonej kary.

Rażący charakter naruszenia wymienionych powyżej przepisów prawa

materialnego i prawa procesowego jest oczywisty, podobnie jak oczywisty jest

wpływ tych uchybień na treść zaskarżonej części wyroku Sądu Okręgowego.

Pociąga to za sobą konieczność uchylenia tego orzeczenia w omawianym zakresie.

Jednocześnie należy podzielić pogląd Prokuratora Generalnego, że w świetle

przytaczanego powyżej stanowiska Sądu I instancji co do zastosowanej przy

wymiarze kary łącznej zasady, niezbędne jest również uchylenie orzeczenia tego

Sądu. Dokonanie stosownej korekty wyroku przez Sąd Okręgowy nie jest bowiem

możliwe w sytuacji niemożności odczytania rzeczywistych intencji Sądu

Rejonowego przy wymiarze kary łącznej.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku, polecając

Sądowi Rejonowemu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy we wskazanym

zakresie, respektowanie przedstawionych zapatrywań prawnych (art. 442 § 3 k.p.k.

w zw. z art. 518 k.p.k.), jak również treści art. 443 k.p.k.