V KKN 419/99

Sygn. akt V KKN 419/99

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 grudnia 1999 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN – Lidia Misiurkiewicz

Sędziowie: SN – Andrzej Deptuła

SO del. Do SN – Andrzej Tomczyk (spraw.)

Protokolant – Joanna Sałachewicz

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Waldemara Smardzewskiego

po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 1999 r.

sprawy A. J.

skazanego z art. 279 § 1 kk w zw. z art. 91 § 1 kk i in.

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę

od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 31 grudnia 1998 r., zmieniającego wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 29

czerwca 1998 r.,

I. oddala kasację;

II. zwalnia skazanego A. J. od kosztów sądowych postępowania

kasacyjnego, w tym od nieuiszczonej opłaty od kasacji;

III. kosztami tymi obciąża Skarb Państwa.

2

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 1998 r. Sąd Wojewódzki uznał A. J. za

winnego dopuszczenia się wieloczynowego przestępstwa ciągłego,

zakwalifikowanego z art. 208 dkk i art. 203 § 1 dkk w zw. z art. 10 § 2 dkk w

zw. z art. 58 dkk, polegającego na tym, że w okresie od 1996 r. do lipca 1997 r.

w O. działając wspólnie z M. Z., S. Z. i inną osobą dokonał kradzieży z

włamaniem i kradzieży mienia o łącznej wartości nie mniejszej niż 27.092 zł na

szkodę różnych osób prywatnych i instytucji państwowych, a w tym:[…]

Za tak opisane przestępstwo sąd pierwszej instancji wymierzył

oskarżonemu karę dwóch lat pozbawienia wolności, której wykonanie

warunkowo zawiesił na okres próby pięciu lat, oraz trzy tysiące złotych

grzywny.

Powyższy wyrok, w części dotyczącej warunkowego zawieszenia

wykonania kary pozbawienia wolności, zaskarżył apelacją prokurator.

Sąd Apelacyjny, wyrokiem z dnia 31 grudnia 1998 r. zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że:

a) przyjął, iż przypisane oskarżonemu „czyny z art. 208 w zw. z art. 58

Kodeksu Karnego z 1969 r. stanowią ciąg przestępstw z art. 279 § 1 w zw. z

art. 91 § 1 Kodeksu Karnego z 1997 r., a czyny z art. 203 § 1 w zw. z art. 58

Kodeksu Karnego z 1969 r. stanowią ciąg przestępstw z art. 278 § 1 w zw. z

art. 91 § 1 Kodeksu Karnego z 1969 r. i za ciąg przestępstw z art. 279 § 1 w

zw. z art. 91 § 1 kk z 1997 r. na podstawie powołanych przepisów oraz art.

33 § 2 w zw. z art. 33 § 1 i 3 kk z 1997 r. „wymierzył” mu karę 2 (dwóch) lat

pozbawienia wolności oraz grzywnę w wymiarze 100 stawek dziennych,

3

ustalając wysokość jednej stawki dziennej na 30 zł, natomiast za ciąg

przestępstw z art. 278 § 1 w zw. z art. 91 § 1 kk z 1997 r. na podstawie

powołanych przepisów” wymierzył „... mu karę 8 (ośmiu) miesięcy

pozbawienia wolności”;

b) na podstawie art. 91 § 2 w zw. z art. 85 kk z 1997 r. wymierzył oskarżonemu

karę łączną pozbawienia wolności w wysokości dwóch lat.

Od tego wyroku kasację złożył obrońca oskarżonego. W kasacji zarzucił

„rażące naruszenie prawa materialnego:

1. obrazę przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 53 § 1 i 2 kk w

zakresie nieuwzględnienia przez Sąd II instancji przy wymiarze kary

warunków osobistych w szczególności trwającej i nasilającej się choroby

psychicznej oraz sposobu życia sprawcy przestępstwa przed popełnieniem

jak i po jego popełnieniu;

2. obrazę przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 54 § 1 kk w zakresie

nieuwzględnienia dyrektywy, iż w stosunku do sprawców młodocianych

kara ma spełniać funkcję wychowawczą;

3. obrazę przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 60 § 3 kk – poprzez

niezastosowanie względem A. J. nadzwyczajnego złagodzenia kary pomimo

tego, iż dobrowolnie ujawnił swój udział w przypisywanym mu

przestępstwie wskazując już w trakcie pierwszego przesłuchania na wszelkie

istotne okoliczności jak i osoby współsprawców”.

Wskazując na powyższe zarzuty, autor kasacji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku. W uzasadnieniu tego nadzwyczajnego środka

zaskarżenia obrońca oskarżonego szeroko odwoływał się do okoliczności

mających wykazać, że wymierzenie A. J. bezwzględnej kary pozbawienia

wolności i mająca to wspierać argumentacja sądu drugiej instancji nie zasługuje

na uwzględnienie. Przypomniał również swoje pismo kierowane do prokuratora,

4

w którym ujawniał intencje oskarżonego, potwierdzone w jego później

złożonych wyjaśnieniach, w których ujawnił wszystkie znane mu okoliczności,

w jakich doszło do popełnienia przestępstw oraz wskazał na udział w nich

innych osób.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja obrońcy skazanego A. J. jest bezzasadna i nie zasługuje na

uwzględnienie. W szczególności bezzasadne w stopniu oczywistym są zarzuty

rażącego naruszenia prawa materialnego w postaci dyrektyw wymiaru kary

podniesione w punktach 1 i 2 petitum kasacji. Nie budzi najmniejszych

wątpliwości, a wynika to przede wszystkim z uzasadnienia tego środka

zaskarżenia, że jego autor kwestionuje bezwzględny charakter orzeczonej

wobec skazanego przez sąd odwoławczy kary pozbawienia wolności.

Formułując wskazane zarzuty rzekomego naruszenia prawa materialnego

próbuje ominąć ustawowy zakaz wnoszenia kasacji wyłącznie z powodu

niewspółmierności kary (art. 523 kpk zdanie drugie – po średniku). Już

wielokrotnie, zarówno na gruncie dawnego, jak i aktualnie obowiązującego

Kodeksu postępowania karnego, Sąd Najwyższy wskazywał, że jeżeli w ustawie

przewidziane jest tylko fakultatywne zastosowanie przepisu prawa, to przez

jego niezastosowanie sąd nie dopuszcza się obrazy prawa materialnego, może

natomiast – wtedy, gdy rzutuje na wymiar kary – uzasadniać zarzut rażącej

niewspółmierności kary. I tak właśnie należy traktować również sprawę

należytego respektowania dyrektyw sądowego wymiaru kary. Natomiast żadna

„niewspółmierność kary”, ani „rażąca”, ani „mniej rażąca” nie daje podstaw do

wniesienia kasacji.

Zarzut obrazy prawa materialnego może być zasadny jedynie wówczas,

gdy dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu zobowiązującego sąd

do jego bezwzględnego respektowania. I w takiej sytuacji stosowny zarzut

5

kasacyjny podlegałby uwzględnieniu nawet, gdyby skutki jego uwzględnienia

dotyczyły tylko wymiaru kary.

Tego rodzaju problemu dotyka zarzut obrazy art. 60 § 3 kk podniesiony w

pkt 3 petitum kasacji.

Jednakże i ten zarzut – w realiach rozpoznawanej sprawy – nie może być

uznany za zasadny. Zgodnie bowiem z treścią art. 60 § 3 kk zastosowanie

dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary (w tym wypadku

obligatoryjnego), a nawet warunkowego zawieszenia jej wykonania

(fakultatywnego) jest dopuszczalne w stosunku do sprawcy współdziałającego z

innymi osobami w popełnieniu przestępstwa, który:

a) ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje

dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa;

b) ujawnił wobec tego organu istotne okoliczności jego popełnienia.

Dokonana przez Sąd Najwyższy wykładnia tego przepisu przez pryzmat

stosowania obligatoryjnego nadzwyczajnego złagodzenia kary (vide: uchwała

SN z dnia 25 lutego 1999 r., sygn. akt I KZP 38/98, OSNKW 1999, z. 3-4, poz.

12), z którą nie można się nie zgodzić wskazuje, że:

1. sprawca musi współdziałać z co najmniej dwiema osobami;

2. osoby współdziałające muszą się rekrutować z grona wskazanego w

rozdziale II Kodeksu Karnego, a więc mogą nimi być: sprawca kierowniczy,

współsprawca, podżegacz, pomocnik, natomiast nie są nimi osoby

współuczestniczące w sensie szerszym, tzn. popełniające odrębne

przestępstwo pozostające jednak w ścisłym związku z przestępstwem

popełnionym przez sprawcę, tzw. głównego (np. paserzy, poplecznicy);

3. ujawnienie musi mieć miejsce przed organem powołanym do ścigania

przestępstw i nastąpić nie później niż do zakończenia postępowania

przygotowawczego;

6

4. informacje dotyczące osób współdziałających w popełnieniu przestępstwa

powinny dać możliwość ich identyfikacji przez organ powołany do ścigania

przestępstw.

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy,

że z niekwestionowanych ustaleń wynika współdziałanie skazanego A. J. z

jednym tylko współsprawcą, tj. M. Z. W dwóch jedynie wypadkach przypisanej

skazanemu przestępczej działalności współdziałanie dotyczyło większej ilości

osób, ale tychże ani co do ilości, ani co do personaliów nie ustalono ani na

podstawie wyjaśnień skazanego, ani w oparciu o inne dowody. Ponadto skazany

ujawniając przed organem powołanym do ścigania przestępstw zaprzeczył, by

wspólnie z M. Z. dopuścił się kradzieży rowerów z parkingu przy ul. W. w O.

Reasumując, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały

spełnione przesłanki warunkujące zastosowanie wobec skazanego

obligatoryjnego nadzwyczajnego złagodzenia kary, bowiem ani nie ujawnił on

wszystkich istotnych okoliczności popełnienia przypisanych mu czynów, w tym

faktycznie współdziałających w dwóch wypadkach innych jeszcze poza M. Z.

osób, ani też w zdecydowanej większości przypadków działania przestępczego

nie współdziałał z więcej niż jedną osobą. To natomiast, że wskazywał osobę

pasera, w świetle zasługującej na pełną aprobatę, omówionej wyżej uchwały

Sądu Najwyższego, nie jest przesłanką wystarczającą do zastosowania

dobrodziejstwa z art. 60 § 3 kk.

Powyższe rozważania wskazują, że wbrew zarzutowi kasacji Sąd

Apelacyjny nie dopuścił się obrazy przepisu art. 60 § 3 kk, zaś kasację jako

niezasadną należało oddalić.

Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

7

Przewodniczący: SSN (Lidia Misiurkiewicz)

Sędziowie: SN (Andrzej Deptuła)

SO del. Do SN (Andrzej Tomczyk)

f/es