II CK 212/04

Sygn. akt II CK 212/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 listopada 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Tadeusz Żyznowski

Protokolant Maryla Czajkowska

w sprawie z powództwa M.M. oraz O.M.

przeciwko A.J.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 10 listopada 2004 r.,

kasacji powodów

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 12 listopada 2003 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powodowie domagali się początkowo zasądzenia od pozwanego

39.259,93 zł. tytułem zwrotu ceny rolet wykonanych przez pozwanego oraz

ustalenia, że pozwanego obciąża obowiązek naprawienia przyszłej szkody

w postaci kosztów demontażu wadliwych rolet zewnętrznych, zabezpieczających

otwory okienne w ich budynku. Pismem z dnia 5 marca 2003 r. powodowie wnieśli

ostatecznie o zasądzenia na ich rzecz kwoty 62.611,25 zł., obejmując nią także

odszkodowanie za przyszłą szkodę, która powstanie w związku z koniecznym

usunięciem wadliwych rolet.

Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 12 listopada 2003 r. oddalił powództwo.

Sąd ten ustalił, że strony zawarły w dniu 14 kwietnia 1999 r. umowę na wykonanie i

zamontowanie przez pozwanego 22 sztuk rolet w obudowie RKS z oryginalnym

pancerzem firmy niemieckiej H. M. Powód zapłacił za wykonaną pracę 39.259,93

zł; odbiór jej nastąpił w dniu 16 grudnia 1999 r. Pozwany na żądanie powoda

usuwał kilkakrotnie usterki w działaniu rolet; ponieważ w ocenie powodów nie

funkcjonowały one należycie, powodowie w piśmie z dnia 27 lutego 2002 r.

odstąpili od umowy i zażądali zwrotu należności zapłaconej za wadliwie wykonane

dzieło. W ocenie Sądu zgłoszone roszczenia oceniane z punktu widzenia

odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady dzieła wygasły ze względu na upływ

rocznego terminu (art. 638 w zw. z art. 568 k.c.), zaś rozpatrywane jako

odszkodowawcze, na podstawie wiążącej strony umowy, uległy dwuletniemu

przedawnieniu z art. 646 k.c. Brak jest natomiast podstaw do przypisania

pozwanemu odpowiedzialności deliktowej, na którą powoływał się także powód.

Zeznania zgłoszonych na tę okoliczność świadków nie mogły stanowić, zdaniem

Sądu, wystarczającego dowodu na potwierdzenie wersji powoda, że pozwany

wprowadził go w błąd, instalując rolety z pancerzem produkcji firmy polskiej,

zamiast, jak to zastrzeżono w umowie, firmy niemieckiej. Pełnomocnik powoda

zgłosił wprawdzie początkowo na tę okoliczność dowód z opinii biegłego, ale po

3

przesłuchaniu świadków wycofał ten wniosek dowodowy. W rezultacie twierdzenie,

że pozwany wprowadził powodów w błąd, co do użytego przy wykonawstwie rolet

materiału, nie zostało wykazane, co uniemożliwia przypisanie jemu

odpowiedzialności deliktowej. Oznacza to, że pozwany nie ponosi

odpowiedzialności ani ex contractu, ani ex delicto, wobec czego powództwo

podlegało oddaleniu.

W apelacji, kwestionującej to rozstrzygnięcie, powód ograniczył podstawę

prawną swoich roszczeń do odpowiedzialności deliktowej. Sąd Apelacyjny ,

wyrokiem z dnia 12 listopada 2003 r. oddalił tę apelację. Nie znalazł bowiem

podstaw do przypisania pozwanemu takiej odpowiedzialności, podzielając

stanowisko Sądu I-ej Instancji, iż powód nie udowodnił, że pozwany dopuścił się

przy wykonywaniu umówionego dzieła czynu niedozwolonego.

W kasacji od tego wyroku powód zarzucił naruszenie art. 278 k.p.c., art. 232

w zw. z art. 278 k.p.c., art. 382 k.p.c., art. 233 § 1 w zw. z art. 391 k.p.c. oraz art.

385 k.p.c. Podstawę materialnoprawną kasacji stanowią zarzuty naruszenia art.

415 k.c. w zw. z art. 443 k.c. oraz art. 361 i art. 6 k.c. Na tych podstawach powód

wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W obowiązującym stanie prawnym czynnik oficjalności w działaniu sądu

cywilnego został radykalnie ograniczony; ustawodawca wyszedł bowiem

z założenia, że najlepiej służy wyjaśnieniu sprawy i ochronie interesów stron

kontradyktoryjny sposób prowadzenia procesu, gwarantujący jednocześnie

realizację fundamentalnej zasady prawa cywilnego materialnego, jaką jest równość

jego podmiotów. W związku z czym w doktrynie przyjmuje się trafnie, iż

przewidziana w art. 232 k.p.c. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu

z urzędu jest jego prawem a nie obowiązkiem procesowym, tak, że

nieskorzystanie z tego uprawnienia może być podstawą do konstruowania zarzutu

procesowego tylko w sytuacji wyjątkowej, nadzwyczajnej. Jako przykłady takich

sytuacji powołuje się widoczną nieporadność strony, istnienie uzasadnionego

podejrzenia o prowadzenie fikcyjnego procesu w celu obejścia prawa, czy wreszcie

potrzebę wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości, co do ważności postępowania.

4

Żadna z tych nadzwyczajnych sytuacji w sprawie niniejszej nie występuje. Uznać

zatem należy, iż skoro reprezentujący powodów pełnomocnik zrezygnował

z przeprowadzania dowodu z opinii biegłego, sąd nie miał obowiązku dopuszczenia

tego dowodu z urzędu, co tym samym czyni bezpodstawnym zarzut kasacji

naruszenia art. 278 i art. 232 k.p.c.

Nie sposób natomiast odeprzeć krytyki kasacji w stosunku do dokonanej

przez Sąd oceny zeznań świadków dotyczących materiału, z jakiego wykonane

zostały obudowy rolet. Dla zamawiającego miało to istotne znaczenie, skoro

w umowie zawarto zastrzeżenie, że mają to być obudowy RKS z pancerzem H. M.

(firmy niemieckiej). Na tę okoliczność zeznawało dwóch świadków Z.M.,

reprezentujący interesy wykonawcy oraz I.P., pracownik firmy niemieckiej H. M.

Zeznania złożone w tej kwestii przez świadka M. były wyraźnie niekonsekwentne;

stwierdził on bowiem ostatecznie, iż „nie może odnieść się do zarzutu, że profile

miały być produkcji polskiej” – k. 92 odwrót. Tymczasem świadek P. kategorycznie

zeznał, że zastosowano do rolet wyrób firmy polskiej, a nie niemieckiej, w której on

pracuje i wskazał podstawy takiej oceny. W tej sytuacji trzeba zgodzić się ze

skarżącym, że stwierdzenie Sądu Okręgowego, iż zeznania świadków „nie mogą

stanowić wystarczającego dowodu na potwierdzenie wersji powoda”,

zaakceptowane przez Sąd Apelacyjny, nie odpowiada wymaganiom oceny

dowodów zawartych w art. 233 § 1 k.p.c. Zamiast nakazanej w tym przepisie

stanowczej oceny wiarygodności zeznań świadków, Sąd posłużył się

enigmatycznym sformułowaniem, iż zeznania te nie mogą stanowić

wystarczającego dowodu, uchylając się w ten sposób od zdecydowanej oceny czy

są wiarygodne, czy też nie. W konsekwencji tego nie została ustalona i wyjaśniona

istotna okoliczność w sprawie, czyjej produkcji materiał został użyty do

zamontowanych przez pozwanego rolet. Dopiero stanowcze przesądzenie tej

kwestii pozwoli ustosunkować się do podniesionych w kasacji kwestii

materialnoprawnych, mianowicie czy działanie pozwanego mogło stanowić

podstępne zatajenie wady wykonanych rolet, albo dawać podstawę do przypisania

mu czynu niedozwolonego. Na obecnym etapie postępowania merytoryczne

ustosunkowywanie się do tych kwestii jest jednak przedwczesne, stąd też Sąd

Najwyższy ograniczył się do rozpoznania zarzutów zawartych jedynie w podstawie

5

procesowej kasacji. Podzielając zawarty w niej zarzut o wadliwości dokonanej

oceny zeznań świadków (art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 i art. 385 k.p.c.), która

mogła mieć wpływ na wynik sprawy, należało zaskarżony wyrok uchylić,

z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Dlatego orzeczono jak

w sentencji (art. 39313

w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.).