IV CK 355/04

Sygn. akt IV CK 355/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Iwona Koper

SSA Elżbieta Strelcow

Protokolant Hanna Kamińska

w sprawie z powództwa M.G.

przeciwko WAM

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 15 grudnia 2004 r.,

kasacji powoda

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 30 stycznia 2004 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, pozostawiając

temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania

kasacyjnego.

2

Uzasadnienie

Powód domagał się nakazania pozwanej złożenia oświadczenia woli o

przyznaniu mu należnego ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z

kwatery. Sąd Okręgowy powództwo oddalił, ustalając co następuje:

Decyzją z 11.10.1985 r. przyznano powodowi dodatkową ulgę w formie

zwrotnej, która miała być przekazana na konto Spółdzielni Mieszkaniowej w R.

Decyzją z dnia 25.07.1986 r. dokonano zmiany udzielonej zaliczkowo pomocy

finansowej na bezzwrotną, a przysługującą różnicę przyznano w formie

bezzwrotnej, która miała być przekazana na konto w/w Spółdzielni. Powodowi

przysługiwało wówczas spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu nr 51 w R.,

przy ul. G., składającego się z 4 izb o powierzchni użytkowej 59,60 m2

. Powód

zamieszkał tam z żoną i córką. W dniu 26.08.1987 r. powód uzyskał zgodę

szefa WRZKB na zamianę zajmowanego lokalu w R. na lokal w G. przy ul. P.

Dnia 22.10.1987 r. powód uzyskał przydział na ten lokal, o powierzchni 53,3 m2

i mieszkalnej – 35,6 m2

. W przydziale stwierdzono, iż w lokalu zamieszkuje

powód z żoną i córką, a nadto, iż powodowi przysługuje dodatkowa

powierzchnia z tytułu stopnia wojskowego. Powód w tym czasie podjął też

starania o przekształcenie spółdzielczego prawa do lokalu z lokatorskiego na

własnościowe i pismem z dnia 30.11.1987 r. uzyskał zgodę na przeksięgowanie

przyznanej pomocy finansowej z konta spłat bieżących zobowiązań spółdzielni

na konto spłaty kredytu związanego z przekształceniem. W dniu 31.12.1987 r.

Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej „Z.” dokonał przekształcenia przysługującego

powodowi prawa lokatorskiego na własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu.

Powód z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu wystąpił w dniu 30.09.1995 r.

Ustalono, że powód zajmuje w DMW stanowisko oznaczone w etacie stopniem

wojskowym komandor. Orzeczeniem z dnia 22.12.1998 r. Rejonowa WKL MW

orzekła o potrzebie przyznania żonie powoda uprawnienia do korzystania z

dodatkowej powierzchni mieszkaniowej. Powód w dacie tego orzeczenia był

emerytem wojskowym, a jego córka studentką.

Dokonując oceny prawnej tego stanu faktycznego Sąd Okręgowy uznał,

iż powodowi nie przysługuje prawo do ekwiwalentu w świetle art. 87 ust. 2

3

ustawy z dnia 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej

Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.). Wskazano, iż powód swoje

uprawnienia uzasadnia tym, że przysługuje mu 6 tzw. norm zakwaterowania,

a nadto, iż pomoc finansową uzyskał na zajmowane obecnie mieszkanie.

Tymczasem – w ocenie Sądu Okręgowego – powodowi przysługują 2 normy

zakwaterowania z uwagi na stanowisko służbowe (komandora); 1 – norma

zakwaterowania na córkę i jedna na żonę. Wprawdzie żonie powoda przyznano

uprawnienie do dodatkowej powierzchni mieszkalnej z uwagi na stan zdrowia,

jednak z uwagi na treść art. 26 ust. 5 ustawy, uprawnienia tego nie realizuje się,

jeżeli liczba pokoi w zajmowanej kwaterze odpowiada liczbie osób tam

zamieszkujących (uprawnionych) i uwzględnionych przy ustalaniu powierzchni

mieszkalnej. Skoro zatem powód zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni 35,6

m2,

a przysługuje mu powierzchnia 28 m2

(4x7m2

), to brak podstaw do

przyznania ekwiwalentu. Tę ocenę podzielił Sąd Apelacyjny, który wyrokiem

z dnia 30.01.2004 r. oddalił apelację powoda.

Wyrok ten powód zaskarżył kasacją, zarzucając naruszenie przepisów

prawa materialnego, czyli art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 22.06.1995 r.

o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r.

Nr 42, poz. 368 ze zm.) i art. 26 ust. 1 i 6 ustawy w związku z § 3 pkt 11

rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22.XI.1999 r. w sprawie

norm powierzchni dla osób uprawnionych do kwater wojskowych (Dz. U. Nr 96,

poz. 1130). Nadto powód zarzucił w kasacji zaniechanie przez Sąd Apelacyjny

wyjaśnienia zagadnienia prawnego czy jako oficer wyznaczony na okres 3 lat

do stanowiska generała brygady nie zachował uprawnienia do większej

powierzchni mieszkalnej oraz błąd w ustaleniach faktycznych przez pominięcie

w uzasadnieniu okoliczności dot. zachowania przez niego uprawnienia do

większej powierzchni tj. 3 norm zakwaterowania. Podnosząc te zarzuty nie

wskazał jednak, jakie przepisy prawa materialnego bądź przepisy postępowania

zostały naruszone. Powód zawnioskował o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie ma art. 87 ust. 2 ustawy

z dnia 22.06.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej

4

(Dz. U. z 2002 Nr 42, poz. 368 ze zm.). Przepis ten stanowi, że osobie, która

otrzymała pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe do 31 grudnia

1995 r. i zajmuje lokal spółdzielczy o powierzchni użytkowej podstawowej

mniejszej od przysługującej minimalnej normy, wypłaca się odprawę

mieszkaniową w wysokości odpowiadającej różnicy między zajmowaną

powierzchnią użytkową podstawową a powierzchnią przysługującą według

zasad określonych w art. 26 i 47 ustawy. W art. 26 ust. 1 ustawy stwierdzono,

że przy ustaleniu powierzchni użytkowej podstawowej uwzględnia się

zajmowane przez żołnierza służby stałej stanowisko służbowe oraz stan

rodzinny, przy czym norma powierzchni użytkowej podstawowej przysługującej

żołnierzowi z jednego tytułu wynosi 7-10 m2

(przyjęcie normy 10 m2

może

nastąpić decyzją dyrektora oddziału rejonowego WAM). W art. 47 ustawy

określono natomiast zasady obliczenia odprawy mieszkaniowej, co jednak w

niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż spór dotyczy samej zasady.

Istota sporu na etapie postępowania apelacyjnego sprowadzała się do

tego, jak obliczyć przysługującą powodowi minimalną normę powierzchni, gdyż

poza sporem jest, że powód uzyskał pomoc finansową na budownictwo

mieszkaniowe do 31.12.1993 r. i zajmuje lokal spółdzielczy o powierzchni

użytkowej podstawowej 35,6 m2

. Pomijając tzw. normy zakwaterowania

związane ze stanem rodzinnym powoda sporne jest, czy powodowi przysługują

dwie normy zakwaterowania w związku z zajmowanym stanowiskiem

służbowym (tak przyjęły sądy obu instancji), czy też trzy normy zakwaterowania

(jak utrzymuje powód). Swoje uprawnienia do trzech norm zakwaterowania

powód wywodzi z faktu, że decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia

30.09.1998 r. został wyznaczony na okres 3 lat na stanowisko związane

z etatem generała brygady. Mimo, że kolejną decyzją tego Ministra z dnia

9.05.2000 r. został z tego stanowiska zwolniony i wyznaczono mu niższe

stanowisko służbowe związane z etatem komandora, to zachowano mu jednak

uprawnienia generała brygady (kontradmirała), także w zakresie tzw. norm

zakwaterowania.

Poglądu tego nie podzielił Sąd Apelacyjny podnosząc, że ani przepisy

ustawy z dnia 30.06.1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.

z 1997 r., Nr 10, poz. 55), ani przepisy rozporządzenia Ministra Obrony

5

Narodowej z dnia 19.12.1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy

zawodowych (Dz.U. z 1997 r., Nr 7, poz. 38) nie przewidują zachowania

uprawnień w zakresie tzw. norm zakwaterowania w razie zwolnienia oficera

i wyznaczenie go na niższe stanowisko. Wskazał też, że zarówno w chwili

wniesienia pozwu i w dacie orzekania uprawnienie powoda do tzw. norm

zakwaterowania wynikały ze stanowiska wyznaczonego etatem komandora.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego, że powołane wyżej

przepisy nie regulują kwestii zachowania uprawnień. Natomiast nie jest

uzasadniony pogląd tego Sądu, jakoby o kwestii jego uprawnień do tzw. norm

zakwaterowania decydował stan bądź w dacie wniesienia pozwu bądź w dacie

orzekania. Przecież z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że powód złożył

wniosek o przyznanie odprawy mieszkaniowej w dniu 30.09.1999 r., a więc

w okresie, gdy zajmował stanowisko związane z etatem kontradmirała

(generała brygady). W tym czasie niewątpliwie przysługiwały mu z tego tytułu

trzy tzw. normy zakwaterowania. Ten stan jest miarodajny dla oceny zakresu

uprawnień powoda do tzw. norm zakwaterowania, a przecież odmowa

uwzględnienia tego wniosku powoda przez pozwaną Agencję legła u podstaw

niniejszego sporu. Pomijając więc kwestię, czy powód po wyznaczeniu na

niższe stanowisko służbowe zachował uprawnienia do większej liczby tzw.

norm zakwaterowania, istotne jest to, że wszczął postępowanie o odprawę

mieszkaniową w czasie, gdy zajmował wyższe stanowisko służbowe (związane

z etatem kontradmirała). W tym kontekście można i należy rozważać

zagadnienie zachowania uprawnień, także w przedmiocie tzw. norm

zakwaterowania. Jeżeli bowiem w załączonych dokumentach personalnych dot.

powoda wyraźnie stwierdza się, że powód został zwolniony z zawodowej służby

wojskowej (…) w stopniu komandora ze stanowiska służbowego oznaczonego

stopniem wojskowym płk/gen.bryg., to przecież w świetle art. 26 ust. 1 ustawy

istotne jest zajmowane przez żołnierza służby stałej stanowisko służbowe.

Powód zaś wskazane wyżej stanowisko zajmował w czasie, gdy złożył wniosek

o odprawę mieszkaniową. Odmienny pogląd wyrażony przez Sąd Apelacyjny

nie jest więc uzasadniony, a ponieważ legł on u podstaw oddalenia apelacji

powoda, to zaskarżony wyrok należało uchylić i sprawę przekazać Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania (art. 39313

k.p.c.).

6