II CK 358/04

Sygn. akt II CK 358/04

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 stycznia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z powództwa (…) Polskiego Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Usługowego

„I.(…)” - Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

przeciwko R. S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 20 stycznia 2005 r.,

kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt I

ACa (…),

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. oddalił apelację pozwanego od

wyroku Sądu Okręgowego zasądzającego od niego na rzecz powodowej Spółki kwotę

42.300 zł z ustawowymi odsetkami od 21 kwietnia 2001 r.

Rozstrzygnięcie to oparł na następujących, aprobowanych ustaleniach Sądu

pierwszej instancji:

2

Pozwany jako wspólnik powodowej Spółki, nie mając uprawnienia do składania w

jej imieniu oświadczeń woli, zawarł w dniu 8 sierpnia 1996 r. ze Spółką z o.o. „A.(...)”

umowę najmu nieruchomości o powierzchni 2400 m2

., zabudowanej halą magazynową i

budynkiem biurowo-socjalnym, położonej w W., stanowiącej własność strony

powodowej, na czas do 31 lipca 1998 r. za czynszem po 400 zł miesięcznie.

Spółka „A.(...)” opuściła nieruchomość we wrześniu 1997 r., a pozwany

otrzymany czynsz przywłaszczył, za co został prawomocnie skazany.

Powodowa Spółka o wydaniu przez pozwanego Spółce „A.(...)” przedmiotu najmu

dowiedziała się w grudniu 1996 r. W okresie najmu mogłaby z tego tytułu uzyskać

54.415 zł, a wobec zasądzenia od pozwanego 1.893,33 zł i 4800 zł poniesiona przez nią

szkoda zmniejszyła się do kwoty 47.721,67 zł, z której, pozwem wniesionym dnia 7

listopada 2000 r. dochodzi 42.300 zł.

Sąd Apelacyjny podzielił też pogląd Sądu Okręgowego, że powodowa Spółka

dowiedziała się o szkodzie z dniem 1 stycznia 1998 r. i od tej chwili rozpoczął bieg

trzyletni termin przedawnienia, a nie jak domagał się tego pozwany, od chwili

dowiedzenia się o zawarciu umowy najmu tj. od grudnia 1996 r. Jako dodatkowy

argument przemawiający na rzecz przyjętego stanowiska, Sąd Apelacyjny przytoczył, że

powodowa Spółka jako osoba prawna określa swoje zyski i straty w wymiarze rocznym

zatem o ekonomicznych stratach dowiedziała się dopiero z początkiem 1998 r.

Odnosząc się do zarzutu apelacji o sukcesywnym narastaniu roszczenia Sąd ten

stwierdził, że taki sposób określenia wymagalności roszczenia odnosi się do należności

czynszowych jako należności okresowych, a nie odszkodowawczych.

Pozwany w kasacji opartej na obu podstawach z art. 3931

k.p.c. zarzucił

naruszenie art. 442 § 1 k.c. przez przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna

się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o ostatecznej

wysokości szkody.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w

związku z art. 391 § l k.p.c. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy

prawnej. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę przez oddalenie powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut naruszenia przepisu art. 328 § 2 k.p.c. nie może odnieść skutku. Wbrew

stanowisku skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera niezbędne

elementy określone w tym przepisie. Odzwierciedla tok procesu myślowego i

3

decyzyjnego, którego ostatecznym wynikiem jest zaskarżony wyrok. Sąd w

uzasadnieniu tego wyroku jasno i w sposób nie budzący wątpliwości przytoczył ustalenia

faktyczne, zajął konkretne i umotywowane stanowisko oraz wskazał podstawę prawną

rozstrzygnięcia. W konfrontacji zatem z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie

daje się obronić zarzut skarżącego jakoby nie zawierało ono podstawy faktycznej i

prawnej rozstrzygnięcia.

Nie można natomiast odmówić słuszności zarzutowi naruszenia przepisu art. 442

§ 1 k.c. Nie zasługuje bowiem na aprobatę pogląd Sądu Apelacyjnego, że strona

powodowa dowiedziała się o szkodzie dopiero w styczniu 1998 r.

Szkoda może powstać jednocześnie ze zdarzeniem, które ją w ostatecznym

wyniku wywołało, tj. z czynem niedozwolonym, ale może też powstać w czasie

późniejszym. Istotnym jednak dla rozpoczęcia biegu trzyletniego terminu przedawnienia

jest nie moment powstania szkody, lecz moment dowiedzenia się o niej przez

poszkodowanego.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, którym Sąd Najwyższy jest

związany, prowadzone przez stronę powodową ze Spółką „A.(...)” jako najemcą

pertraktacje o płacenie wyższego czynszu nie dały rezultatu, lecz doprowadziły do

zwrotu stronie powodowej przedmiotu najmu we wrześniu 1997 r.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z

dnia 11 lutego 1963 r. (OSNCP 1964, poz. 66), stanowiącej zasadę prawną, przesłanka

wiadomości o szkodzie zostaje zrealizowana już w tej chwili, w której poszkodowany wie

o istnieniu szkody w ogóle, gdy ma świadomość faktu powstania szkody. Rzeczą

poszkodowanego jest zbadać rozmiary szkody, jeżeli o niej powziął wiadomość, ale na

bieg przedawnienia nie ma to wpływu. W konsekwencji należy przyjąć, że przesłankę

wiadomości wystarczającej według art. 283 § 2 k.z. do rozpoczęcia biegu przedawnienia

stanowi już sama świadomość dokonanej szkody, a nie dowiedzenie się o wysokości

należnego z powodu doznanej szkody odszkodowania. Odpowiednikiem art. 283 k.c.

jest przepis art. 442 k.c. zatem przytoczone stanowisko zachowało aktualność.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że

strona powodowa dowiedziała się o szkodzie najpóźniej we wrześniu 1997 r. i już

wówczas mogła ustalić jej wysokość, a nie jak błędnie przyjął Sąd Apelacyjny dopiero po

sporządzeniu bilansu za ten rok. Skoro wystąpiła z pozwem w dniu 7 listopada 2000 r.

nie można skuteczne odeprzeć zarzutu naruszenia przepisu art. 442 § l k.c. Zatem

kasacja jako uzasadniona zasługuje na uwzględnienie, co powoduje uchylenie

4

zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 39313

k.p.c.).